647 – در هنگام وضو ، اگر آب از دست کسی به دست ما ترشح کند یا آب باران به دست ما برسد ، این وضو چه حکمی دارد ؟
پاسخ – اگر مقداری آب از دست کسی به دست ما برسد اشکالی ندارد و در هنگام باران وضو گرفتن اشکالی ندارد ولی سر و پا باید خشک باشد و اگر سر خیس باشد برای مسح باید سر را خشک کنند . با خیسی زیاد نمی توان مسح سر کشید .
7 – آیا کسی که نمی تواند وضو بگیرد می تواند شخص دیگری برای او وضو بگیرد و مسح سر او را بکشد تا فرد بتواند نماز بخواند ؟
پاسخ – بله . انسان باید شخصاً وضو بگیرد . از جمله شرایط صحت وضو این است که شخص خودش وضو بگیرد و در اعمال وضو از دیگران کمک نگیرد . اما اگر کسی خودش نمی تواند وضو بگیرد باید از دیگران کمک بگیرد. یعنی از کسی بخواهد که به او کمک کند . صورت و دست های او را بشوید. در مسح سر بهتر است از دست خود فرد استفاده کند یعنی شخص ثالث دست او را بالا بیاورد تا خود او مسح را بکشد . اگر این امکان وجود نداشت شخصی که به فرد کمک می کند و بجای او وضو می گیرد ، باید دست به روی دست او بکشد و از خیسی دست او استفاده کرده و مسح سر و پای فرد را بکشد .
40 – اگر دو غسل به عهده ی ما باشد آیا باید هردو را جدا انجام دهیم ؟
پاسخ – هم می توانید جدا انجام دهید هم می توانید به نیت هردو یک غسل انجام دهید .
56 – آیا با تاتوی ابرو می توان غسل کرد ؟
پاسخ – آنچه که امروز بعنوان تاتوی ابرو معروف است صرفا رنگ و جوهر است و جرمی ندارد . قاعده ی کلی این است که اگر جرمی در کار نباشد که روی پوست یا ابرو یا مژه ها را نگیرد که اگر شسته بشود آب روی آن را بگیرد . این تاتویی که خانم ها می کنند از لحاظ غسل مانع نیست . اگر این کار آرایش به حساب بیاید یعنی در حدی باشد که بگویند این خانم آرایش کرده است حتی آرایش ثابت ، باید آنرا از نگاه نامحرم بپوشانند . پس اگر جرم ندارد و صرفا رنگ و جوهر است مانع غسل و وضو نخواهد بود .
75 – آیا حنا گذاشتن مانع غسل و وضو می شود ؟
پاسخ – آنچه که متعارف است که حنا می گذارند و بعد آنرا می شویند و رنگش باقی می ماند حتی اگر رنگش تیره باشد ، این مانع وضو و غسل نیست . اگر جرمی از حنا روی دست باشد این اشکال دارد .
96 – آیا در وضو مسح پا را می توانیم با کف دست بکشیم یا با انگشتان هم می شود آنرا مسح کرد ؟
پاسخ – با هر قسمتی از کف دستتان از سر انگشتان تا مچ تان می توانید مسح سر و پا را بکشید.
102 – من هنگام غسل کردن خیلی شک می کنم و وسواس هستم .چکار کنم ؟
پاسخ – شما به شک های تان اعتنا نکنید . سر و گردن را بشویید . طرف راست و چپ را حداقل در سه دقیقه انجام بدهیم . آب هم زیاد مصرف نکنید . پیامبر می فرماید که آب مصرفی غسل شما بیشتر از یک صاع یعنی کمی بیشتراز سه لیتر نباشد . با کمتر از این هم می شود غسل کرد . پس اینها را مدنظر داشته باشید . اگر با این جواب ما مشکل شما حل نشد که علی القاعده هم حل نمی شود ، شما باید به مشاوره بروید و یک عالمی که آشنا با مشاوره ی فقهی باشد شما را راهنمایی بکند تا وسواس برطرف بشود .
104 – آیا غسل جنابت خودبخود بر انسان واجب می شود ؟
پاسخ - خیر . غسل جنابت فی نفسه مستحب است یعنی اگر کسی جنب است مستحب است که زودتر غسل کند اما برای کارهایی که نیاز به طهارت دارد مثل نماز و طواف باید حتما غسل کند که به سبب آن عمل غسل جنابت واجب می شود .
133 – اگر هنگام غسل داخل گوش را شستشو ندهیم ، آیا غسل صحیح است ؟
پاسخ – در هنگام غسل ،شستن داخل گوش لازم نیست . همین مقدار ششستن بیرونی گوش که معلوم است کافی است و غسل صحیح است .
136 – آیا می توان روی مهر شکسته شده تیمم کرد ؟) وضو)
پاسخ – اگر مهر پخته نباشد می توانند آنرا نرم کنند و با آن تیمم کرد اما اگر مهر پخته باشد ، بسیاری از فقها ء می فرمایند که سجده هم بر آن صحیح نیست . البته معمولا مُهر ، پخته نیست. حالا اگر مهر پخته شده را خاک کنند و روی آن تیمم کنند ، بعضی از فقهاء می فرمایند که تیمم صحیح است اما بعضی دیگر تیمم بر گل پخته را صحیح نمی دانند . می توان در بعضی مواقع بجای وضو وغسل ، تیمم کرد .
.
139– برای انجام دادن چند غسل ، آیا باید غسل مافی الذمه بکنیم یا هر غسل را به نیت نام ببریم ؟
پاسخ – اگر کسی چند غسل بر عهده ی او باشد ، می تواند یک غسل به نیت چند غسل بجا بیاورد. اما غسل مافی الذمه یک غسل می شود . و اگر غسلی انجام بدهد به نیت آنچه که برعهده اش هست اشکالی ندارد یعنی همه را نیت کند و این صحیح است.
142 – آیا اگر بعد از وضو از پای ما خون بیاید وضوی ما باطل می شود ؟
پاسخ – خیر .وضو باطل نمی شود . اگر وضو تمام شده باشد و بعد از پای انسان خون بیاید وضو باطل نمی شود حتی اگر در وسط وضو ، عضویی غیر از اعضای وضو یا عضویی که شسته شده است و از آن گذشته ایم خون بیاید و باعث نجس شدن آب وضو در قسمتهای بعدی نشود ،وضو باطل نیست
159 – آیا ما می توانیم با دست خیس وضو بگیریم ؟
پاسخ – اشکالی ندارد . لازم نیست که اگر دست شما خیس است و بخواهید وضوبگیرید آنرا خشک کنید. اگر سر و پاها خیس باشد ، موقع وضو گرفتن باید آن محل را خشک کنید . اما اگر رطوبتش کم باشد مانعی ندارد.
172 – درغسل ارتماسی ، آیا باید قبل از وارد شدن به آب ، بدن را بشوییم ؟
پاسخ – اگر بدن نجس است باید آنرا آب بکشیم ولی اگر بدن پاک است شستن قبل از غسل لازم نیست . در غسل ارتماسی و ترتیبی دست کشیدن لازم نیست . اگر آب به مقدار زیاد باشد مثلا استخر باشد و کل بدن در آب فرو برود ، می توان غسل ارتماسی بجا آورد . دست کشیدن به بدن و شستن بدن هنگام غسل لازم نیست .
178 – آیا دوش گرفتن و غسل کردن روزه را باطل می کند ؟
پاسخ – هیچ کدام از اینها روزه را باطل نمی کند . ولی شرطش این است که تمام سر و گردن را در آب فرو نبرد . اگر شما روزه باشید و از قصد تمام سر و گردن را در آب فرو ببرید روزه تان باطل است . اگر کسی که روزه است و به استخر می رود ، باید مواظب باشد که آب نخورد و سرش را هم داخل آب نبرد . این مقدار آبی که بر سر و گردن می ریزد ، فرو بردن سر و گردن در آب نیست .
191 – اگر خانمی قبل از غسل جنابت عذر شرعی برایش پیش بیاید چه حکمی دارد ؟
پاسخ – زمانی که خانم عذرش برطرف شد ، به نیت هر دو یک غسل انجام می دهد یا دو تا غسل جداگانه با نیت جداگانه انجام می دهد . حالا اگر بخواهد که کراهت بعضی از کارها در هنگام جنابت از بین برود مثل خوردن ، می تواند در این بین غسل جنابت هم انجام بدهد
219 – اگر برای لک صورت کرم مصرف بکنیم ، آیا برای وضو باید آنراپاک کنیم ؟
پاسخ – اشکالی ندارد . برای وضو و غسل ، اگر کرم غلیظ نباشد اشکالی ندارد . اما اگر کرم غلیظ باشد و روی پوست را بپوشاند ، باید برای وضو گرفتن آنرا پاک کرد.
228 – آیا در غسل باید روبه قبله بایستیم ؟
پاسخ – خیر . اگر انسان بتواند رو به بقبله بایستد خوب است ولی شرط نیست .
232 – آیا ناخن بلند برای گرفتن وضو اشکال بوجود می آورد ؟
پاسخ – در مورد وضو گفته اند که اگر ناخن بلند باشد و زیر آن چرک باشد ، باید آن را برطرف کنند . دیگر اینکه خانم باید مواظبت کند که ناخن بلند ، جلب نظر نامحرم را نکند.
257– اگر انسان اسماء جلاله مثل حبیب الله و عبدالله را بدون وضو لمس کند ، چه حکمی دارد؟
پاسخ – اگر اسم الله آنها نوشته شده باشد آن کلمه را بدون وضو نمی توان لمس کرد . اما کلمه ی حبیب و عبد را می توان لمس کرد و اشکالی ندارد .
268 – من بعد از انجام دادن غسل در صحت آن شک می کنم . تکلیف من چیست ؟
پاسخ – شک شما اعتباری ندارد و لازم نیست که مجددا غسل کنید .
273 – اگر به نیت نماز عصر وضو بگیریم آیا می توانیم نماز مغرب را هم با آن بخوانیم ؟
پاسخ – بله . اگر شما کاری نکنید که وضویتان باطل بشود و نخوابید حتی می توانید نماز صبح را هم با آن وضو بخوانید .
281 – اگر بعد از خواندن نماز متوجه بشویم که در هنگام وضو یک بار آب روی دستمان ریخته ایم ، نماز ما چه حکمی دارد ؟
پاسخ – یک بار یا دو بار آب ریختن روی دست هنگام گرفتن وضو ، اشکالی ندارد .
302 – اگر انگشت چسب داشته باشد آیا وضو صحیح است ؟
پاسخ – باید چسب را برطرف کرد اگر مانع رسیدن آب به پوست است . اگر برطرف نشد و مشقت دارد یا وقت نماز می گذرد ، می تواند با همان وضعیت وضو بگیرد و نمازش صحیح است.
314 – آیا اگر انسان غسل را به تاخیر بیندازیم اشکال دارد ؟
پاسخ – اگر بر انسان غسل واجب شد ، برای اولین کاری که نیاز به طهارت دارد باید غسل را انجام بدهد . مثل خواندن نماز . در صورتی می تواند غسل را به تاخیر بیندازد که عذر داشته باشد و امکان غسل نباشد . اگر انسان نتواند غسل کند باید بجای آن تیمم کند .
320 – بعضی از بچه ها به موهایشان روغن می زنند . آیا آنها می توانند در هنگام وضو روی آن مسح سر بکشند ؟
پاسخ – اگر چربی خیلی زیاد باشد و روی مو را گرفته باشد ، هنگام وضو برای مسح ، این چربی ها باید برطرف بشود. اگر پوست سر چرب نباشد می تواند آنرا مسح کند . دست روی چربی زیاد کشیدن مسح حساب نمی شود.
346 – آیا در هنگام غسل ، برای شستن سمت راست بدن فقط باید سمت راست را شست ؟
پاسخ – خیر . احتیاج نیست که شما خط کش بگذارید و درست از وسط بشویید .بنابراین طرف راست باید کاملا شسته بشود و اگر در این میان آب به سمت چپ هم ریخت و شسته شد ،اشکالی ندارد .
356 – اگر برای نماز صبح وقت تنگ باشد آیا می توان بدون غسل ، وضو گرفت ؟
پاسخ – اگر غسل واجب است باید غسل را انجام بدهید . اگر وقت تنگ بود باید تیمم بکنید و وضو هم بگیرید . وضوی تنها جایگزین غسل نخواهد شد . جایگزین غسل تیمم بدل از غسل است یعنی اگر کسی نمی تواند غسل را انجام بدهد باید تیمم کند .
360- آیا خوردن هنگام وضو اشکال دارد ؟
پاسخ – خیر وضو باطل نیست .
369 – آیا با دوش حمام ، غسل ارتماسی صحیح است ؟
پاسخ – خیر . در غسل ارتماسی تمام بدن باید در آب قرار بگیرد . اگر یک آبشار خیلی بزرگی باشد که انسان بتواند زیر آب قرار بگیرد این امکان دارد . با دوش امکان ندارد و باید حتما در استخر یا نهر آب باشد که انسان در یک لحظه بتواند تمام بدن را در آب قرار بدهد .
372 – اگر پا در گچ باشد چگونه باید غسل کرد ؟
پاسخ – باید غسل جبیره کرد. باید پایی که گچ است را در نایلونی قرار بدهید .غسل را شروع بکنید . سر و گردن را بشویید . اگر پای چپ در گچ است سمت راست بدن را بشویید و بعد سمت چپ و آن قسمتی که باز است را می شویید و در آخر نایلون را باز کنید. می تواند دست خیس را روی کچ بکشید یا اینکه باندی روی آن بگذارد و دست خیس را روی باند بکشید . اگر پای راست در گچ بود ، سر و گردن را می شویید . بعد نایلون را باز کنید و روی گچ را مثل مسح پا ، با دست خیس بکشید . بعد نایلون را دوباره ببندید و سمت چپ بدن را بشویید .
373 – اگر کسی غسل بر گردنش باشد و آنرا عمدا به تاخیر بیندازد و بعد با تیمم نماز بخواند .آیا نمازش صحیح است ؟
پاسخ – چون عمدا غسل را به تاخیر انداخته است گناه کرده است ولی چون وقت تنگ است نمازش با تیمم صحیح است .
374 – برای سجده هایی که در آیات قرآن است ، آیا باید حتما وضو داشت و خانم ها باید چادر داشته باشند ؟
پاسخ – در سجده ی تلاوت نه طهارت و نه حجاب در آن شرط نیست . یعنی لازم نیست که فرد با وضو باشد یا خانم حجاب داشته باشد . حتی اگر غسلی بر عهده شان است یا خانم درعادت ماهیانه است ( نباید آیه را بخواند ) و آیه را شنید ، باید سجده را بجا بیاورد .
376 – غسل زیارت به چه صورت است و نیت آن چگونه است ؟
پاسخ – همین که طرف می خواهد زیارت انجام بدهد خودش نیت می شود. کیفیت آن هم مثل سایر غسل هاست .
377 – وضو جبیره ای چگونه است؟
پاسخ – مثلا کسی دست چپش باند پیچی شده است و سر انگشتان بیرون است . ابتدا صورت را می شوید و بعد دست راست را می شوید و دست چپ را که باند است رویش دست می کشد تا نوک انگشتان بشرطی که باند پاک باشد . بعد مقداری آب هم می ریزد و انگشتان را می شوید . بعد با همین دست مسح پا و سر را می کشد . اگر رطوبت آن کم بود می توانید از صورت رطوبت بگیرید .
398 – برای غسل کردن آیا باید تمام بدن خشک باشد ؟
پاسخ – خیر . نباید برای غسل کردن حتما بدن خشک باشد . فقط هنگام غسل باید تمام بدن شسته بشود .
411 – اگر در مکانی هستیم که نتوانیم وضوبگیریم ، باید چکار کنیم ؟ مثلا صاحب کار اجازه ندهد که بیرون برویم و وضو بگیریم .
پاسخ – صاحب کار نمی تواند این کار را بکند . شما باید برنامه ریزی داشته باشید که نمازتان را بخوانید و اگر می توانید جایی کار کنید که نمازتان را سر وقت بخوانید خوب است که کارتان را عوض کنید . اگر یک روز این اتفاق افتاده است که شما نتوانسته اید که بیرون بروید و وضو بگیرید ، می توانید با تیمم نماز بخوانید .
417 – آیا برای وضو گرفتن باید رو به قبله باشیم ؟
پاسخ – خیر . البته اگر رو به قبله باشیم بهتر است .
446 – اگر در ماه رمضان بعد از اذان صبح نیاز به غسل پیدا بکنیم آیا باید بلافاصله غسل بکنیم ؟
پاسخ – اگر کسی بعد از اذان صبح نیاز به غسل پیدا کرد روزه اش درست است و واجب نیست که فورا غسل کند .
452 – آیا اگر در هنگام غسل آب از طرف راست بدن به سمت چپ بدن پاشیده بشود ، اشکال دارد ؟ اگر در غسل زیاد شک کنیم تکلیف چیست ؟
پاسخ – خیر . اشکالی ندارد . نباید به شک زیاد توجه کرد .
453 – اگر در وضو وقتی می خواهیم مسح پا را بکشیم دست مان خشک بود باید چکار کنیم ؟
پاسخ – می فرمایند که اگر هنگام مسح پا دست خشک باشد می توان از صورت و چانه رطوبت بگیرید و مسح پا را بکشید .
457 – در وضو هنگامی که دستها را می شوییم آیا می توانیم شیر آب را ببندیم و بعد ادامه ی وضو را انجام بدهیم ؟
پاسخ – رطوبت دستی که شما تازه شسته اید بیشتر از دستگیره ی شیر است و در واقع آب دست شما به دستگیره ی شیر سرایت می کند . اگر بعد از شستن دستها شیر آب را ببندید اشکالی ندارد. فقط اگر وضوی شما تمام شد و می خواهید مسح بکشید و دستگیره ی شیر خیلی خیس است و به دست سرایت می کند ، ممکن است که این مسح اشکال پیدا بکند .
458 – کسی که غسل جنابت بر گردن او است تا چه زمانی می تواند آنرا به تاخیر بیندازد ؟
پاسخ – غسل جنابت مستحب است ولی برای کاری که نیاز به طهارت دارد واجب می شود . مثلا فردی می خواهد نماز بخواند و باید با طهارت باشد ، از باب مقدمه ی نماز باید غسل کند . فردی غسل جنابت بر گردن او است ولی می خواهد ظهر نماز بخواند پس می تواند تا ظهر غسل نکند ولی مستحب است که زودتر غسل بکند . پس تاخیر غسل تا زمانی است که نیاز به طهارت نباشد .
467 – اگر بعد از غسل متوجه شدیم که دو نقطه از کف پای مان رنگی است آیا باید از ابتدا غسل را انجام بدهیم ؟
پاسخ – در غسل موالات شرط نیست یعنی نباید حتما پشت سر هم باشد . اگر کسی سر و گردن را شسته و آب قطع شد و بعد از یک ساعت باید بقیه غسل را انجام بدهد . اگر بعد از غسل فرد متوجه شد که مانعی در بدن بوده که آب به آنجا نرسیده است ، باید مانع را برطرف کند و اگر سمت راست باشد به نیت غسل همان جا را می شوید و بعد ناحیه ی چپ را بدن را می شوید . اگر در طرف چپ باشد نمازش باطل است زیرا غسلش باطل بوده است . مانع را برطرف می کند و همان جا را می شوید و دیگر لازم نیست که دوش بگیرید و غسل را از سر بگیرد .
435 – اگر بعد از غسل کردن چیزی زیر ناخن باشد ، آیا غسل صحیح است ؟
پاسخ – اگر ناخن ها بیش از متعارف بلند نباشد غسل صحیح است . اگر بعد از غسل فهمید که چرکی زیر ناخن است و ناخن بیش از حد متعارف بلند باشد باید آنرا برطرف کند و آنجا را بشوید و غسل را ادامه بدهد .
469 – غسل ما فی الذمه چیست ؟
پاسخ – مافی الذمه یعنی آنچه بر عهده است . اگر کسی می داند که تکلیف و وظیفه ای دارد ولی نوع آنرا نمی داند مثلا فردی نمی داند که نماز ادا است یا قضا یا نوع غسل را نمی داند ، بنابراین یک غسل مافی اذمه می کند یعنی هر چه برگردن من است .
473 – آیا برای دست زدن به تربت سید الشهدا حتما باید وضو داشته باشیم؟
پاسخ – خیر . نیازی به وضونیست ولی نباید بی احترامی بشود.
477 – اگر غسلی بر گردن من باشد و یادم برود و نماز بخوانم و روزه بگیرم ، آیا باید نمازها را قضا کنم ؟
پاسخ – اگر غسلی بر گردن شما بوده و انجام نداده اید ، باید نمازها را قضا کنید ولی روزه های تان درست است .
483 – اگر یک نفر پایش در گچ باشد چگونه باید غسل کند ؟
پاسخ – این فرد باید غسل جبیره ای انجام بدهد . غسل ترتیبی را انجام می دهد یعنی سر و گردن را می شوید ،اگر پای راست در گچ است می تواند آنرا با پلاستیکی بپوشاند یا بالا بگیرد که آب به آن نخورد و بعد با دست تمام روی گچ را مسح کند . اگر پای چپ باشد ، می تواند پای چپ را در پلاستیک بکند که آب به آن نخورد بعد سر و گردن و سمت راست بدن را بشوید و روی پای راست مسح بکشد . اگر گچ پاک نبود می تواند باندی روی آن بپیچد و بعد تمام پای گچ گرفته را مسح بکند . در جبیره معمولا غسل ارتماسی نداریم .
518 – آیا اگر کسی غسل جنابت و حیض بر او واجب باشد می تواند قرآن بخواند ؟
پاسخ – محرمات شخص جنوب و خانمی که عذرشرعی دارد مشترک است . یعنی نمی تواند جایی از بدن را به خط های قرآن برساند ، در مسجد توقف نکند و ... تلاوت قرآن در این ایام کراهت دارد . یعنی ثواب آن کمتر است نه اینکه ثواب ندارد . پس ایشان می توانند قرآن بخوانند ولی سوره هایی که سجده ی واجب دارد ( نجم ، علق ، فصلت و سجده ) را نباید بخوانند و بعضی فرموده اند که آیاتی که سجده دارد خوانده نشود.
522 – غسل مافی الذمه را توضیح دهید .
پاسخ - غسل مافی الذنبه غسل خاصی نیست . مثل غسل زیارت یا غسل جمعه نیست. این غسل وقتی است که فرد می داند غسلی بر گردن او هست ولی نمی داند چه غسلی بر او واجب است . در اینجا غسل باید به نیت مافی الدنبه باشد . شخص می داند که نماز برعهده ی او هست ولی نمی داند که نماز قضا است یا ادا ، در اینجا می تواند نیت مافی الذمه بکند . مافی الذمه یعنی آنچه بر عهده ی من است .
544 – آیا ذکر گفتن بدون روسری گناه دارد ؟ آیا برای قرآن خواندن باید وضو داشت ؟
پاسخ – موقع ذکر و تلاوت قرآن با حجاب بودن شرط نیست . اگر شما هنگام تلاوت قرآن وضو داشته باشید مستحب است . در هر حال با وضو بودن مستحب است . اگر شما با وضو نبودید و قرآن خواندید اشکالی ندارد ولی باید مواظب باشید که اگر وضو ندارید جایی از بدن شما به قرآن نخورد .
545 – اگر دو غسل بر عهده ی ما باشد تکلیف چیست ؟
پاسخ – شما می توانید برای هر دو غسل یک غسل انجام بدهید یا دو تا غسل جدا جدا انجام بدهید .
565 – موقع مسح سر ، وقتی ما دست مان را بالا می بریم ، آب برمی گردد ، آیا این آب ، وضو را باطل می کند ؟
پاسخ - خیر . این قدر دقت در وضو گرفتن لازم نیست .
609 – اگر پشت دست کسی زخم باشد چگونه باید وضو بگیرد ؟
پاسخ – فرد باید وضوی جبیره بگیرد . این فرد می تواند جای زخم را باند یا چسب بزند و بعد وضو بگیرد .
627 – اگر هنگام وضو شیر آب را بخواهیم باز و بسته بکنیم ، آیا این آب با آب وضو مخلوط نمی شود ؟
پاسخ – خیر . بعد از اینکه شما دست چپ را آب گرفتید شیر آب را ببندید . و بعد مسح را هم بکشید .
647 – در هنگام وضو ، اگر آب از دست کسی به دست ما ترشح کند یا آب باران به دست ما برسد ، این وضو چه حکمی دارد ؟
پاسخ – اگر مقداری آب از دست کسی به دست ما برسد اشکالی ندارد و در هنگام باران وضو گرفتن اشکالی ندارد ولی سر و پا باید خشک باشد و اگر سر خیس باشد برای مسح باید سر را خشک کنند . با خیسی زیاد نمی توان مسح سر کشید .
674 – اگر در روز جمعه نتوانستیم غسل جمعه بکنیم ، آیا ما می توانیم در ایام هفته به آن نیت غسل بکنیم ؟
پاسخ – غسل روز جمعه خیلی تاکید شده و ثواب دارد . پیامبر به علی فرمود : اگر قرار شد که خرج خودت را بدهی و آب بخری ، غسل جمعه ات را ترک نکن . فرموده اند که اگر کسی در روز جمعه موفق نشد که غسل کند ، می تواند در روز شنبه قضای آنرا بجا بیاورد .
675 – اگر ما وضو به نیت دائم الوضو بودن بگیریم آیا می شود با آن نمازهای واجب یومیه را خواند ؟
پاسخ – بله. شما به هر قصدی که وضو گرفته اید می توانید کارهای دیگر که نیاز به طهارت دارد را انجام بدهید .
686 – آیا سجده های قرآن و زیارت عاشورا نیاز به وضو دارد ؟
پاسخ – خیر، نیاز به وضو ندارد . هر چند مستحب است که انسان در این موارد وضو داشته باشد .
699 – پوست من چرب است . آیا من باید قبل از وضو باید دستم را با صابون بشویم ؟
پاسخ – خیر . معمولا چربی بدن مانع نیست مگر اینکه پوست خیلی چرب است به حدی که چربی روی پوست را گرفته و نمی گذارد آب به پوست برسد ، در این صورت باید پوست را با آب و صابون شست .
750 – اگر ما هنگام غسل ، پنبه در گوش مان بگذاریم آیا غسل درست است ؟
پاسخ – بله . غسل درست است . زیرا در هنگام غسل ،شستن داخل گوش واجب نیست .
در غسل باید ظاهر گوش شسته بشود .
767 – آیا سرمه کشیدن در چشم مانع صحت وضو است ؟
پاسخ – اگر سرمه داخل چشم باشد اشکالی ندارد و اگر سرمه روی مژه را گرفته است و صرفا رنگ است اشکالی ندارد ولی اگر سرمه غلیظ است و روی پوست و بیرون چشم را گرفته است برای وضو باید آنرا برطرف کرد .
775 – اگر ما چندغسل داشته باشیم با چه نیتی بایدغسل کنیم ؟
پاسخ – شما می توانید چند تا غسل هر کدام به نیت خودشان انجام بدهید یا می توانید یک غسل انجام بدهید و به قصد همه ی آنها نیت کنید .
788 – در چه مواقعی باید غسل را انجام داد . انواع غسل ها را توضیح بدهید .
پاسخ – موجبات غسل متعدد است . غسل گاهی واجب و گاهی مستحب است .غسل های واجب مثل غسل جنابت و مس میت ،اگر کسی جنب شد برای خواندن نماز احتیاج به غسل دارد . اگر هنوز میت را غسل نداده اند و کسی دست به میت بزند باید غسل میت را انجام بدهد . غسل مستحب مثل غسل جمعه و زیارت .
804 – چگونه باید تیمم کرد ؟
پاسخ – ابتدا باید انگشتر، حلقه و ساعت را باید باز کرد . هر دو دست را بر چیزی که تیمم بر آن صحیح است مثل خاک یا سنگ می زنیم . اگر سنگ بر دیوار هم باشد اشکالی ندارد . بعد هر دو دست را بر پیشانی و دو طرف پیشانی تا روی ابرو و بالای بینی می کشیم . بعد کف دست چپ را روی دست راست از مچ تا نوک انگشتان و بعد کف دست راست را روی دست چپ می کشیم . ما باید نیت تیمم داشته باشیم و بخاطر خدا باشد و بدانیم که تیمم بجای وضو است ( تیمم بدل از وضو ) یا بجای غسل ( تیمم بدل از غسل ) است . بعضی از مراجع تقلید می فرمایند که اگر تیمم بدل ازغسل می کنید باید دوبار دست بزنید ، یک بار دست بزنید و بر پیشانی بکشید و یک بار دیگر دست به خاک بزنید و بر دست ها بکشید . بعضی از فقها احتیاطی دارند که یک بار دست بزنید و بر روی پیشانی و دستها بکشید و یک بار دیگر دست به خاک بزنید و بر دستها بکشید .
827 – آیا اکلیلی که به دست و صورت چسبیده باشد مانع وضو است ؟
پاسخ – اگر اکلیلی چسبیده باشد و جابجا نشود مانع وضو است ولی اگر اکلیل جابجا بشود مانع وضو نیست . پس اگر اکلیل چسبیده باشد و جابجا بشود مانع وضو نیست .
836 – اگر ما در بین نماز شک کنیم که وضوی داریم یا خیر ،وظیفه ی ما چیست؟
پاسخ – اگر شما در بین نماز شک کنید که وضوی شما باطل بوده است یا وضو گرفته اید یا خیر یعنی شما با طهارت نیستید و نماز شما باطل است و نمی توانید نماز را ادامه بدهید و باید نماز را رها کنید .
837 – اگر محل مسح در وضو مرطوب باشد اشکال دارد ؟
پاسخ – خیر ، محل مسح اگر مقداری نم داشته باشد و خیلی خشک نباشد اشکالی ندارد . اگر مسح خیلی خیس باشد که مشخص نباشد که شما مسح کشیده اید ، این صحیح نیست .
882 – اگر در جایی از بدن زخم باشد و نتوان وضو گرفت یا تیم کرد ،تکلیف چیست؟
پاسخ – شاید بتوان وضو گرفت یا تیمم کرد . اگر شما نمی توانید وضو بگیرید وضوی جبیره بگیرید . یعنی قسمتی که زخم است را باند یا چسب بزند و با دست خیس روی آنها بکشد و قسمت هایی که باز است با آب بشوید . اگر فرد نمی تواند وضوی جبیره بگیرد تیمم کند . اگر هم فرد نمی تواند تیمم بکند تیمم جبیره ای بکند . اگر دست او زخم است می تواند روی همین جبیره ، تیمم کند . اگر کسی واقعا نمی تواند هیچ کدام از این کارها را انجام بدهد باید همین طوری نماز را بخواند و بعد قضای نماز را بجا بیاورد. این اعمال مراتب دارد و هرکس می تواند به مرتبه از آن عمل کند . بخاطر همین هیچ وقت نباید نماز ترک بشود مگر کسی که آب برای وضو و خاک برای تیمم نداشته باشد که آن هم باید نماز را بخواند و بعد قضای آنرا بجا بیاورد .
896 – کسی که دو غسل بر او واجب شده است و شک دارد که یکی از غسل ها بر او واجب شده است یا خیر ،آیا می تواند به نیت هر دو یک غسل انجام بدهد ؟
پاسخ – بله می تواند این کار را انجام بدهد .
897 – اگر زنی بچه ی مرده ای را بدنیا بیاورد و نمی دانسته که باید غسل مسح میت را انجام می داده ، تکالیف اعمالی که تاکنون انجام داده است چیست ؟
پاسخ – از زمانی که بچه به دنیا آمده است تا زمانی که این خانم اولین غسل واجب را انجام داده است ، نمازهای این فاصله صحیح نیست ولی روزها صحیح است . بعد از اولین غسل نمازها صحیح است .
903 – چربی که از سطح پوست و مو ترشح می شود آیا مانع وضوگرفتن است ؟
پاسخ – چربی بدن مانع وضو گرفتن نیست . بعید است که چربی بدن این قدر زیاد باشد که مانع رسیدن آب به بدن باشد . ولی اگر چربی بدن خیلی زیاد بود و نمی گذارد آب به پوست برسد باید اول چربی را برطرف کرد و بعد وضو گرفت.
870 – برقراری ارتباط با سایت های بیگانه چه حکمی دارد ؟
پاسخ – از نظر احکام شرعی سایت های بیگانه با غیر بیگانه خیلی فرقی ندارد .اگر سایت مشکل سیاسی ،امنیتی ،اخلاقی و اعتقادی نداشته باشد ارتباط با آن اشکالی ندارد . ولی اگر مسائل سیاسی منحرف کننده باشد یا یکسری مسائل امنیتی را برای کشور ما بدنبال داشته باشد یا برنامه های مبتذل باشد که موجب انحراف اخلاقی می شود یا انحراف اعتقادی که موجب ضعف اعتقادی می شود ، اینها اشکال دارد . برنامه ی غیر مفید حرام نیست .
872 – ماشین ما کارت بنزین عمومی دارد ولی ما اغلب از آن استفاده ی شخصی می کنیم . آیا این کار حرام است ؟
پاسخ – آنچه را که با هزینه ی بیت المال در اختیار افراد گذاشته می شود باید در مورد خاص خودش استفاده بشود و استفاده ی شخصی جایز نیست . اگر به شما سهمیه ای برای خدمت رسانی و استفاده ی عمومی به مردم داده می شود استفاده ی شخصی جایز نیست و شما نمی توانید آنرا در اختیار مردم بگذارید چه بصورت فروش باشد چه بصورت رایگان .
886 – آیا ما می توانیم از نرم افزارهایی که قفل شکسته است استفاده کنیم ؟ (احکام تکنولوژی )
پاسخ – اگر شما می دانید این کار برخلاف نظر تولید کنندگان این نرم افزارها شکسته شده است ، بعضی فرموده اند که نمی توانید از آن استفاده کنید ولی بعضی می فرمایند اگر قراردادی در بین نباشد اشکالی ندارد .
776 – من یک وام کالا گرفته ام ولی برای بانک فاکتور صوری برده ام .حکم آن چیست ؟
پاسخ- با فاکتور صوری نمی توان وام گرفت. این یک دروغ عملی است . شما باید طبق قراردادعمل کنید تا بتوانید وام بگیرید . این کار صحیحی نیست . اگر شما بعد از فاکتور صوری ، وام را بصورت خرید کالای دیگری خرج کرده اید اشکالی ندارد .ما توصیه می کنیم که اگر وامی می گیرید مطابق قراردادعمل کنید . پس شما وام کالا را در خرید خانه مصرف نکنید یا وام خودرو را در کار دیگری مصرف نکنید . شما خودرو را بگیرید و اگر لازم نداشتید بفروشید و پول آنرا جای دیگر خرج کنید.
780 – ما تعاونی داریم که هر ماه قرعه کشی می کنیم و به یک نفر وام می دهیم . فردی که برنده می شود هزار تومان بیشتر می دهد تا این پول را به افرادی که آخر برنده می شوند بدهیم . آیا این تعاونی اشکال دارد ؟
پاسخ – این صندوق های خانگی که اخیرا هم زیاد شده است ، باید این شرایط را داشته باشد : همه باید با رضایت پول بدهند و بدانند که پول کجا خرج می شود یا به فردی وکالت بدهند که او خرج کند . دیگر اینکه به افرادی که وام داده می شود اضافه نگیرند . اگر اضافه بصورت کارمزد باشد اشکالی ندارد اما اگر از افراد سود بگیرند ، این کار اشکال دارد .
811 –پدر من بدهی داشته است و سه سال است که فوت کرده است . پدر من یک خانه دارد که مادر و خواهرم در آن زندگی می کنند . این بدهی مانده است . آنها پولی دارند که می خواهند در بانک بگذارند و از روی آن وام بگیرند . آیا این پول حلال است که سود آنرا بگیرند تا قرض پدرم را بدهند
پاسخ – اگر این سپرده گذاری برای سودآوری مطابق یکی ازعقود شرعی باشد مثل مضاربه یا جعاله یا وکالت یا مشارکت ، اشکالی ندارد . ممکن است که طرف ودیعه می سپارد و قصدسود گرفتن ندارد ، بانک خودش مبلغی را اضافه می دهد ، این هم اشکالی ندارد . سپردهای بلندمدت و کوتاه مدت بانک ها از نظر رهبر انقلاب اشکالی ندارد زیرا این قوانین بانکها را مجلس تصویب کرده است . بعضی از مراجع نسبت به این سپرده گذاری فتوای دیگری دارند .شما می توانید با دفتر مرجع تقلیدتان تماس بگیرید و از آنها سوال کنید .
853 – ما مبلغی بعنوان سپرده کوتاه مدت در بانک گذاشته ایم که برای ساخت مسکن وام بگیریم . آیا این کار اشکال دارد ؟
پاسخ – مقررات بانک های دولتی مصوب مجلس شورای اسلامی است . این مقررات بعد از مجلس شورای اسلامی در شورای نگهبان مطرح شده است و بعد ابلاغ شده است که به آن مقررات بانکی بدون ربا می گویند. بانک ها مقید هستند که طبق این قوانین عمل کنند و مردم هم باید طبق این قرارداد عمل کنند مثلا وام خودرو را خرج مسکن نکنند . بعضی از مراجع نسبت به بعضی از قوانین اشکال می گیرند که مشکل فقهی دارد زیرا تفاوت فتوا وجود دارد . اگر شما می خواهید سپرده گذاری کنید با دفتر مرجع تقلید خود تماس بگیرید و از آنها سوال کنید . اگر قصد شما سود گرفتن نباشد و صرفا ودیعه گذاری است و بانک خودش سودی می دهد این اشکال ندارد .
– من تا الان مرجع تقلید نداشته ام آیا اعمال من قبول بوده یا خیر؟
پاسخ – اصل مسئله این است که انسان در احکام دینی یا باید مجتهد باشد یعنی خود او صاحب نظر بوده و بتواند احکام و مسائل دینی را از منابع استخراج کند . یا اگر در آن حد نیست به نظر افراد عالم ، دانشمند ، مرجع تقلید ، مجتهد آن هم مجتهد جامع الشرایط مراجعه کند . اما اگر کسی مدتی نماز خوانده ، روزه گرفته و اعمالی را انجام داده و بعد متوجه شده که باید مرجع تقلید داشته باشد و به سراغ رساله ی عملیه ی مرجع تقلید و فتوای او رفته است . گفته اند اگر اعمالی را که انجام داده مطابق فتوای آن مرجع تقلید صحیح باشد و یا قبل از این مرجع تقلید فرد دیگری بوده که اعمال او مطابق با فتوای آن او درست بوده است . یا اینکه موافق با احتیاط و یا واقعیت بوده است که البته به دست آوردن آن یک مقدار سخت است . فرد باید در حال حاضر رساله ی مرجع تقلید موجود را نگاه کند ، اعمالی را که تا الان انجام داده اگر مطابق با فتوای او صحیح و درست بوده دیگرنیاز به اعاده و قضا ندارد . اما آن اعمالی را که صحیح نیست باید دوباره انجام دهد .
33 – اگر ملکی از پدر به ارث رسیده باشد اما فروش نرفته باشد آیا حج به شخص واجب است یا خیر؟ (حج)
پاسخ – اگر این شخص از جهات دیگر استطاعت مالی ندارد ، یعنی غیر از این مال ارثی اموالی ندارد که بتواند به مکه برود و این ملک نیز به ارث رسیده اما فروخته نشده است در اینجا دو فرض وجود دارد . یک- زمانی است که فرد می تواند آن ملک را بفروشد یعنی الان آن را درست می خرند و از بابت آن ضرری نمی کند ، در این صورت باید آن را بفروشد و مکه برود و یا ثبت نام کند تا بعداً نوبت او شود . اما اگر بخواهد الان آن ملک را بفروشد نمی خرند و یا اینکه هنوز آن را تقسیم نکرده اند به گونه ای که ایشان بتواند سهم خود را بفروشد و یا اگر بخواهد بفروشد به قدری آن را ارزان می خرند که خیلی ضرر می کند در این صورت فعلاً به این شخص حج واجب نیست
55 – آیا کسانی که شوهران شان فوت کرده اند یا شهید شده اند می توانند اعمال حج تمتع را انجام بدهند ؟
پاسخ – بله این به توانایی جسمی و استطاعت مالی خودشان برمی گردد و اگر می توانند واجب است که این کار را انجام بدهند . در کتابهای فقهی آمده است که خانم باید امنیت داشته باشد یعنی وقتی برای اعمل حج می رود امنیت داشته باشد که در کشور ما کاروان ها با مدیریت خاصی افراد را به حج می برند و از این جهت مشکلی نیست . در کتابهای فقهی مطرح شده است که خانم باید با یک مرد محرمی به حج برود . این هم به امنیت بر می گردد . پس اگر خانم مستطیع شد و راه باز بود و می توانست اعمال حج را به جا بیاورد حج بر او واجب است . اگر می داند که امن و امان است و می تواند با کاروان برود و اعمال را انجام بدهد نیازی به محرم هم ندارد . اگر خانمی مستطیع شده ولی شوهرش هنوز مستطیع نشده و خانم نمی تواند صبر کند تا شوهرش هم مستطیع بشود می تواند به حج برود و اعمال را انجام بدهد .
138 – آیا می توان مرجع تقلید خانوادگی داشت ؟
پاسخ – ما مرجع تقلید خانوادگی مثل پزشک خانوادگی نداریم . اگر منظورشان این است که همه ی اهل خانواده می توانند از یک مرجع تقلید کنند ، باید بگوییم : بله می توانند این کار را انجام بدهند . حالا اگر پدر و مادر از یک مرجع ، تقلید می کنند و کوچکترها را هم راهنمایی کرده اند که از آن مرجع تقید کنند ، اگر فرد شک ندارد می تواند این کار را انجام بدهد ولی اگر فرد شک دارد که این مرجعی که پدر و مادر به او معرفی کرده اند جامع الشرایط است یا خیر ، خودش باید تحقیق بکند که آن مرجع جامع الشرایط هست یا خیر .
352 – آیا شنیدن فتوای مرجع تقلید از طریق تلفن حجیت دارد ؟
پاسخ – اگر کسی تلفنی جواب شما را می دهد یا پیامکی جواب شما را می دهد یا فتوا را دفتر مرجع تقلید اعلام کرده است ،شما می توانید به آن فتوا عمل کنید .
420 – تازه به سن بلوغ رسیده ام . چگونه مرجع تقلید انتخاب کنم ؟
پاسخ – مراجع تقلید مشخص هستند . شما می توانید از افراد آگاه بپرسید و هرکدام که جامع الشرایط هستند انتخاب کنید و در احکام شرعی از آنها پیروی کنید . شما می توانید از پدر و مادر خودتان هم کمک بگیرید.
475 -آیا کسی که حاجی شده است واجب است که هرسال قربانی بدهد ؟ ( حج )
پاسخ – خیر . این واجب نیست و مستحب است .
497 – اگر مرجع تقلید ما فوت کند ، آیا ما باید سریعا به مرجع تقلید زنده مراجعه کنیم ؟
پاسخ – اگر مدتی بگذرد و شخص مرجع تقلید زنده انتخاب نکند در واقع دارد بدون تقلید زندگی می کند . باقی ماندن بر فتوای میت هم باید بر استناد فتوای مجتهد زنده باشد . اگر مرجع تقلید انسان فوت کرد انسان باید از مرجع زنده تقلید کند . اگر مجتهد زنده فتوایش این بود که می توان بر مجتهد مرده باقی ماند ، انسان می تواند بر تقلید همان مجتهد مرده باقی بماند . بعضی از مراجع واجب می دانند که انسان بر مرجع تقلید مرده ی اعلم باقی بماند .
541 – فرد چهل ساله ای که تابحال مرجع تقلید نداشته است و نمی دانسته ، آیا باید تمام اعمالش را دوباره انجام بدهد ؟
پاسخ – نماز و روزه ای که این فرد انجام می دهد اگر بر اساس فتوای مرجع تقلید الان ایشان باشد اعمالش درست است اما اگر می بیند اعمالش به فتوای این مرجع صحیح نیست ولی این اعمال به فتوای مراجع قبلی مثل امام خمینی یا آیت الله گلپایگانی درست باشد اعمالش درست است . اگر اعمالی مستحب بوده و ایشان واجب آن عمل را انجام داده است که بهتر است و اگر اعمالی موافق احتیاط باشد آن هم درست است . اگر اعمالی نه با فتوای مرجع فعلی و نه با مراجع سابق نه با احتیاط مطابق باشد این گونه اعمال را باید دوباره انجام بدهد .
577 – پدر من فوت کرده است و الان وقت حج تمتع پدرم فرارسیده است ولی او چند دختر و پسر دارد . حج ایشان به کدامیک تعلق می گیرد ؟
پاسخ – اگر حج بر پدر شما واجب شده باشد باید از اموال او حج را برایش بجا بیاورید . اگر حج واجب نشده باشد ولی وصیت کرده است که حج او را به جا بیاورند باید از ثلث مال او حجش را بجا بیاورند . اگر در وصیت ، فرد خاصی را برای حج مشخص کرده باشد باید همان شخص حج را انجام بدهد .اگر ایشان فرزند صغیر داشته باشند نمی توانند از حق صغیر حج بجا بیاورند ولی اگر دیگران از سهم خودشان اجازه بدهند ، اشکالی ندارد . اگر شخص وارث صغیر ندارد ، این بستگی به ورثه دارد که کدامیک برای پدر حج بجا بیاورند .
587 – در ایام حج ، دیوارهایی که مردم به آن سنگ می زنند در سابق ستون جمره بوده و الان دیوار است . سآیا این اشکال ندارد ؟
پاسخ – جمره به معنای ستون نیست . حتی اگر این دیوار و ستون ها را هم خراب بکنند ، باز مردم باید به همان محل سنگ بزنند . فتوای مشهور فقها این است که حجاج باید جای جمره ی سابق را سنگ بزنند که تقریبا وسط می شود .
588 – در ایام حج آیا حجاج با این حوله ها می توانند مراسم را ا نجام بدهند ؟ آیا این کار حج سخت نیست ؟
پاسخ – خیر سخت نیست . در عمره مفرده آقایان چند ساعتی بیشتر در این لباس نیستند . کسانی هم که جح تمتع انجام می دهند قبل از آن ، یک عمره انجام داده اند که با پوشیدن این لباس آشنا شده اند . از روز هشتم تا ظهر دهم ، این لباس تن حجاج است . البته در تمام مدت نباید حوله تن آنها باشد و می توانند مدتی آنرا بردارند ولی نباید تمام مدت لخت بمانند و آنرا بطور کلی کنار بگذارند .
589– شخصی بعد از عمره ی مفرده متوجه می شود که طواف او اشکال داشته است . تکلیف چیست ؟( حج)
پاسخ – اگر فرد خودش در مکه باشد و متوجه بشود که طواف او اشکال داشته است باید طواف را دوباره انجام بدهد ولی بعضی از فقها می فرمایند : فرد اعمال سعی و تقصیر و ... را هم باید دوباره انجام بدهد . بعضی ها می فرمایند که اگر فرد اعتقاد به صحت اعمال سعی و تقصیر دارد نیازی نیست که دوباره آنها را انجام بدهد . حالا اگر فرد از مکه بازگشته و امکان ندارد که خودش اعمال را انجام بدهد باید نائب بگیرد . شک بعد از اعمال حج اعتباری ندارد . مثلا فرد الان شک می کند که سال پیش یا دو ماه پیش اعمالش درست بوده یا خیر ، این شک اعتباری ندارد .
590 – اگر کسی برای بار دوم به حج برود ، آیا باید موهایش را کوتاه کند ؟
پاسخ – در روز عید قربان باید حجاج سر را با تیغ یا وسیله ای مثل تیغ بتراشند یا موهایشان را کوتاه کنند . فقهاء فرموده اند :کسی که برای اولین بار به حج می رود باید موهایش را بتراشد ولی اگر برای بار دوم باشد واجب نیست . بعضی فرموده اند : اگر فرد برای بار اول به نیابت کسی حج رفته باشد و بار دوم برای خودش به حج رفته باشد باید موهایش را بتراشد . البته تراشیدن مو افضل است حتی برای کسی که سابقه ی تقصیر دارد .
604 – آیا افرادی که حاجی می شوند در سالهای بعد حتما باید قربانی بدهند ؟ ( حج)
پاسخ – یکی از اعمال حج تمتع قربانی کردن است . ( اگر برای کسی قربانی پیدا نشد جایگزین آن روزه گرفتن است ) . در بعضی مناطق مرسوم است افرادی که به مکه رفته اند در سالهای بعد در روز عید قربانی ، حیوانی ( شتر ،گاو، گوسفند ) را ذبح می کنند و به مردم می دهند . این کار واجب نیست ولی مستحب است و ثواب زیادی هم دارد .
611 – اگر انسان در عرض یک سال پول عمره را جمع کند ، آیا به این پول خمس تعلق می گیرد ؟
پاسخ – همیشه واجب بر مستحب مقدم است . خمس واجب است و عمره مستحب . اگر کسی از درآمدش پولی را پس انداز کرد تا به عمره برود و سر سال خمسی او فرا رسید ، باید خمس این پول را بپردازد حتی اگر نتواند با بقیه پول به عمره برود زیرا عمره مستحب است . اگر پول از در آمد نباشد و یا هدیه باشد بعضی از فقها می فرمایند که این پول خمس ندارد .
612 – مادر بزرگ من دو تا خانه دارد که برای ورثه است . آیا به او حج واجب است ؟
پاسخ – اگر این خانه برای ورثه است و فقط دست مادر بزرگ است ، ایشان مستطیع نیستند ولی اگر خانه مال خودشان باشد و ایشان توان مالی و جسمی هم داشته باشند حج بر ایشان واجب است .
635 – اگر بعد از سفر حج به یکی از اعمال خودمان در حج شک کنیم ، آیا حج ما باطل است ؟
پاسخ – خیر ،باطل نیست . این شک ها اعتباری ندارد . اگر در حج و عمره یکی از اعمال باطل بود کل حج یا عمره باطل نمی شود. و فقط باید همان عمل را دوباره انجام داد . پس باید همان نقص و کاستی را جبران کرد .
679 – من یک مرجع را که کتابش در دسترس من بود برای رفع تکلیف انتخاب کرده ام . من تحقیق خاصی نکرده ام و حتی عمل خودم را با قتواهای ایشان تطبیق نمی دادم . آیا تمام اعمال من اشکال دارد؟
پاسخ – خیر .تمام اعمال شما اشکال ندارد. تحقیق در مورد مرجع تقلید ،شهادت دو تا شهود ، شهرت بین اهل خبره یا اطمینان شخصی ، طریقیّت دارد . اگر کسی که اهل خبره هم نبود و به شما گفت که از فلانی تقلید کن و شما هم مقلد او شدید، این کار شما اشکالی ندارد زیرا ایشان مرجع تقلید است و شما می توانید از او تقلید کنید . طرق ذکر شده برای انتخاب مرجع موضوعیت ندارد یعنی راهی است برای رسیدن به آن مطلوب ( شناخت مرجع جامع الشرایط ) . پس اگر اعمال گذشته مطابق فتوای ایشان بوده ، صحیح است ولی اعمالی که مطابق فتوای ایشان نبوده است ، شما باید آنها را اعاده یا قضا کنید . ممکن است که شما به این نتیجه رسیده اید که ایشان جامع الشرایط نبوده اند ، در این صورت شما باید اعمال گذشته را طبق مرجع تقلیدی که الان از او پیروی می کنید تطبیق بدهید . معمولا تفاوت فتوا خیلی کم و جزئی است . در مسائل اساسی اختلاف نظر وجود ندارد .
704 – آیا ما می توانیم از مرجع تقلید خودمان که الان فوت کرده است تقلید کنیم ؟
پاسخ – وقتی مرجع تقلید ما از دنیا رفت ، ما باید از یک مجتهد جامع الشرایط زنده تقلید کنیم . اگر فتوای مجتهد انتخاب شده بر این بود که بقا بر تقلید میت مرده جایز است شما می توانید از آن مرجع تقلید کنید ولی اگر این مجتهد بقا بر تقلید میت مرده را جایز نمی داند شما باید از همین مجتهد زنده تقلید کنید .
825 – کسی که حج مقبول دارد گناهانش بخشیده می شود ، آیا قضای نماز هم بخشیده می شود؟
پاسخ – خیر . اگر کسی نماز و روزه ی قضا دارد باید آنرا بجا بیاورد. اینها تکلیف است و باید بجا آورده شود. در ایام حج فرصت خوبی است که در مسجدالنبی یا مسجدالحرام نمازهای ده هزار ثوابی بخوانید و نمازهای قضای خودتان را بجا بیاورید .
849 – من اول یک مرجع تقلید داشتم . بعد فهمیدم که مرجع اعلم تری هم هست و ایشان را انتخاب کرده ام . آیا تقلید من درست است ؟
پاسخ – از جمله شرایط مرجع تقلید اعلم بودن است . یعنی مجتهد در استنباط احکام شرعی از منابع آن دانش بیشتری داشته باشد و قوی تر باشد . در مورد اعلم بودن یا انسان باید خودش یقین کند یا از دو عادل اهل خبره بشنود که فلانی مجتهد اعم است یا اینکه فردی در حوزه علمیه قم به اعلمیت معروف است و همین کافی است . پس اگر شما یقین پیدا کرده اید اشکالی ندارد. انسان زمانی می تواند مرجع تقلید خودش را تغییر بدهد که بفهمد مجتهد دیگری اعلم تر است یا اینکه متوجه بشود که فردی که از او تقلید می کند جامع الشرایط نیست .
877 – برای انتخاب مرجع تقلید چه شرایطی لازم است و چگونه باید مرجع را انتخاب کرد ؟
پاسخ – شرط های اساسی انتخاب مرجع یکی این است که آن مرجع عادل ، اعلم یعنی سطح علمش در رشته ی استنباط احکام از دیگران بالاتر باشد و زنده باشد . تقلید کردن یعنی اینکه شما بر اساس فتوای یکی از مجتهدین که زنده هستند عمل کنید . اگر شما می خواهید اعمال تان بر اساس آموزش دین باشد باید به فتوای این مراجع عمل کنید که آنها این فتواها را بر اساس قرآن و سنت بدست می آوردند . عمل مستند به فتوا را تقلید می گویند . اگر عمل شما مستند به فتوای فقیه جامع الشرایط باشد شما مقلد آن مرجع هستید .
730 – آداب زیارت امام حسین (ع) چیست ؟
پاسخ – سعی کنید در زیارت ، زیارت نامه هایی که از ائمه معصومین به دست ما رسیده است را بخوانید . در کنار قبر معصومین می توان این زیارت نامه ها را خواند . کسانی هم که در راه دور هستند می توانند این زیارت نامه ها را بخوانند . برای بعضی از ایام زیارت نامه های خاصی وارد شده است . مثل زیارت امام حسین (ع) در روز عرفه و اربعین .برای بعضی از زیارت نامه ها توصیه های بیشتری شده است مثل زیارت امین الله و جامعه کبیره . زیارت جامعه یک دوره ی امام شناسی است . فرموده اند که اگر شخص توانایی دارد زیارت نامه را ایستاده بخواند و اگر نمی تواند نشسته بخواند . مستحب است که انسان بعد از خواندن زیارت نامه دو رکعت نماز بخواند و ثواب آن نماز را به روح امام حسین (ع) هدیه کند . خواندن قرآن هم در زیارت خوب است . توبه ،استغفار و خواستن حاجت در مکان زیارت وارد شده است . در قبور اولیاء دعا زودتر اجابت می شود . زیرا آن مکان ، محل توجه الهی و نزول رحمت است.
769 – وقت خواندن دعای عهد تا چه زمانی است ؟ ( احکام آداب زیارت )
پاسخ- برای دعاهای صبح ساعت مشخص نکرده اند . این دعاهای صبح را می توان تا برآمدن آفتاب خواند . پس خوب است که اول روز این دعا را بخوانید و اگر کمی دیرتر بخوانید اشکالی ندارد.
6 – آیا دایی وعموی پدر و مادر به فرزند محرم است یا خیر ؟ (محرمیت)
پاسخ – کسانی که به پدر و مادر محرم هستند به انسان محرم می باشند . بنابراین دایی و عموی پدرو مادر به شما محرم است . حتی اگر مثلاً عموی بزرگ پدر هنوز زنده باشد او نیز به شما محرم است . ولی دایی دایی و عموی عمو اگر عموی پدر و یا دایی مادر انسان هم باشد محرم است وگرنه محرم نخواهد بود . یعنی باید واسطه از طریق پدر و مادر باشد . ممکن است عموی عمو ، عموی پدر باشد و ممکن هم است نباشد . یعنی از پدر و مادر یکی نباشند . بنابراین عمو و دایی پدر و مادر به شما محرم است .
9 – آیا می توان برای محرمیت بقیه ی اعضاء ،دختر بچه را برای کسی عقد کرد؟
پاسخ – در برخی از موارد این کار امکان دارد . اما اگر کسی می خواهد این مورد را انجام دهد حتماً باید به فرد عالمی مراجعه کند و از ایشان کمک بگیرد ،تا مشکلی در اصل مسئله ی محرمیت و آینده ی زندگی این کودک پیش نیاید . چون مسائل دقیق و ظریفی در این زمینه وجود دارد .
18 – اگر یک خانمی به خانم دیگر و یا یک آقایی به آقای دیگر به قصد لذت نگاه کند و بعداً بفهمد اشتباه کرده است حکم او چیست ؟
پاسخ – اگر یک مرد به مرد دیگر و یا خانمی به خانم دیگر واقعاً به قصد لذت بردن نگاه کند کار حرامی است . اما اگر درگذشته یک چنین نگاه هایی را داشته و می خواهد بداند الان وظیفه ی او چیست ، وظیفه ای جز توبه ندارد . اول باید استغفار کند و دوم اینکه دیگر این کاررا تکرار نکند .
20 – خانمی گفته اند که مادر من طلاق گرفته آیا باز هم به شوهر من محرم است یا خیر؟( محرمیت)
پاسخ – مادری که طلاق گرفته با پدر شما دیگر محرم نیست اما با شوهر شما محرم است . بخاطر اینکه شوهر شما داماد او است و همچنان محرم می ماند و با طلاق گرفتن از شوهر، داماد بر شخص نامحرم نمی شود .
79 – آیا فکر کردن به نامحرم اشکال دارد ؟(محرمیت)
پاسخ – فکر کردن به نامحرم اگر موجب تحریک شهوانی باشد ، یا به قصد لذت بردن باشد و یا اینکه فرد ترس این را داشته باشد که با این فکر و خیال ها در آینده به گناه بیفتد ، حرام و گناه است . اما اگر در این حد نباشد و صرفاً یک نامحرم به ذهن فرد بیاید و یا مخصوصاً اگر فکر خیری باشد اشکال شرعی ندارد .
94– آیا سرسفره نشستن خانم ها با مردان نامحرم حرام است ؟ (محرمیت)
پاسخ – اگر مراعات بشود مانعی ندارد . فرض کنید که خانم آرایش ندارد و مواظبت کرده است و حجاب کامل هم دارد و دستهایش هم تا مچ پوشیده است مانعی ندارد . اینکه چون نامحرم سر سفره است باعث نمی شود که کار حرام باشد . مثل اینکه زن و مرد نامحرم در میهمانی نشسته اند و دیگرن هم در آنجا نشسته اند و تنها هم نیستند ولی رعایت ضوابط و مقررات شرعی را می کنند ، این اشکالی ندارد .
111 – با یکی از فامیل های شوهرم رفت و آمد صمیمی داریم . آیا می توانیم با آن آقا صیغه ی خواهر برادری بخوانیم ؟( محرمیت )
پاسخ – در احکام اسلامی صیغه ی خواهر برادری به این عنوان که مثل خواهر و برادر یا کمتر به یکدیگر محرم بشوند نداریم . آنچه که موجب محرمیت می شود یا ازدواج دائم یا ازدواج موقت یا مسئله ی رضاع و شیرخوردن است که آن هم گذشته است . پس صیغه ی خواهر برادری نداریم . امکان دارد که شما دخترتان را به عقد آن مرد در بیاورند که شما مادر خانم ایشان بشوید و محرمیت ایجاد بشود ولی باید به عالمی مراجعه کنید که مشکل شرعی پیش نیاید. امکان محرمیت به سبب ازدواج در بعضی از صورتها وجود دارد .
175 – آیا بدون روسری می توان به حیاط خانه رفت ؟( محرمیت )
پاسخ – آنچه که برخانم واحب است پوشاندن خود از نگاه نامحرم است. اگر حیاط خانه طوری است که نامحرمی بر آن اشراف ندارد ، به حیاط رفتن بدون روسری اشکالی ندارد ولی اگر ممکن است که نامحرمی در حیاط ایشان را ببیند باید حجاب را رعایت کنند .
176 – آیا مشاغلی که خانم ها با آقایان زیاد در تماس هستند اشکال شرعی دارد ؟ ( محرمیت )
پاسخ – اگر زیاد ارتباط داشتن با آقا برای خانم مفسده ای داشته باشد ، این ارتباط اشکال دارد ولی اگر مفسده به دنبال ندارد و حجاب رعایت بشود ، اشکالی ندارد . آقایان هم در این مکانها باید در حدی چشم هایشان را از نامحرم بپوشانند
194 – مادر من در بچگی پسردایی ام را چند بار شیر داده است ، آیا ما به یکدیگر محرم هستیم ؟ ( محرمیت )
پاسخ – اگر شرایط شیر دادن را داشته باشد که جزو محرمیت می شود ، شما محرم هستید ولی اگر شرایط را نداشته باشد شما محرم نیستید . مدت زمان آن بقدری است که استخوان بچه برویَد و محکم بشود و حداقل باید یک شبانه روز پسر دایی شما را شیر داده باشد و بین آن بچه غذای دیگری نخورده باشد و یا مادر شما پانزده بار به او شیر داده باشد و بچه سیر شده باشد و شیر هم بالا نیاورده باشد و شیر کسی دیگر راهم نخورده باشد. شما باید از مادرتان سوال کنید که چه مدت و چطور به بچه شیر داده است
306 – برادر و خواهران رضاعی چگونه با هم مَحرم می شوند ؟( محرمیت)
پاسخ – شیردهی خاصی وجود دارد از جمله اینکه کودک باید مدت زمان خاصی از آن خانم شیر خورده باشد و فرموده اند بقدری شیر خورده باشد که استخوانهایش از این شیر محکم شده باشد . یعنی یک روز کامل شیر خورده باشد و شیر فرد دیگری را نخورده باشد و بین آن هم غذا نخورده باشد . یکی دیگر اینکه پانزده مرتبه از این خانم شیر خورده باشد و بالا نیاورده باشد و شیر خانم دیگری را نخورده باشد . شرایط دیگری هم دارد . ولی شرایط عمده اش این است. اگر کسی با این شرایط شیر خورده باشد به کسی که به او شیر داده و اقوامی که به او محرم هستند ، محرم می شود . مثلا خانمی با شرایطش به پسری شیر داده است و حالا این بچه ، فرزند رضاعی خانم می شود و این خانم هم مادر رضاعی این بچه می شود . پس خواهر این خانم خاله ی رضاعی او می شود . از طرفی برادران و اقوام آن بچه به این خانم مَحرم نمی شوند .
312 – ما در سر کلاس معلم مرد داریم .آیا اگر ناخودآگاه موهای مان بیرون بیاید اشکال دارد ؟ ( محرمیت)
پاسخ – اگر شما حجاب را رعایت کنید ولی ناخود آگاه موی شما بیرون بیاید و معلم ببیند ، شما گناه نکرده اید ولی شما دقت را داشته باشید و حجاب تان را مراعات کنید .
349 – صیغه ی محرمیت قبل از عقد رسمی چگونه است ؟
پاسخ – صیغه ی محرمیت عقد موقت است . بعضی ها برای خرید عروسی و دادن آزمایش خون ، صیغه ی عقد موقت برای مدتی می خواندند تا بهم محرم باشند ولی نکته اینجاست که اگر این مدت تمام نشده باشد عقد بعدی درست نیست مگر اینکه شوهر باید این مدت را به خانمش ببخشد . سعی کنند برای زمان صیغه ی محرمیت با توجه به زمان عقد مدت تعیین بکنند که تا زمان عقد این مدت صیغه تمام شده باشد .
375 – آیا دختر و پسر می توانند در حد صحبت کردن با هم محرم بشوند ؟ ( محرمیت )
پاسخ – دختر و پسر می توانند با شرایطی بهم محرم بشوند مثلا ازدواج دائم یا موقت بکنند ولی اینکه همین جوری برای صحبت کردن محرم بشوند ، چنین چیزی نداریم . بعضی از صحبت ها نیازی به محرمیت ندارند . مثلا دختر و پسر برای ازدواج می توانند با هم صحبت بکنند .
491 – آیا داماد خانواده بر خواهر مادر خانواده ( خاله خانم ) محرم است؟ ( محرمیت )
پاسخ – خیر . خاله ی همسر محرم نیست .
519 – آیا درست است که بگوییم : کسانی از بچگی با هم بزرگ شده اند نیازی نیست که حجاب را جلوی هم رعایت کنند ؟ ( محرمیت)
پاسخ – خیر . این تفکر درست نیست . کسانی که با هم نامحرم هستند باید حجاب را رعایت کنند ولی ممکن است که انسان با یک غریبه صحبت نکند ولی با پسرعمو خودش صحبت بکند .
521 – آیا درست است که می گویند بار اول نگاه کردن به نامحرم جایز است ؟ ( محرمیت )
پاسخ – بله درست است . نگاه کردن نباید با قصد باشد اگر نگاه طرف بیفتد در بار اول اشکالی ندارد . فقهاء می فرمایند : نگاه کردن به صورت فردی که آرایش ندارد اگر با قصد ریبه نباشد اشکالی ندارد .
529 – آیا دایی یا عموی مادر به فرزندان محرم است ؟( محرمیت )
پاسخ – بله . عمو و دایی مادر به فرزندان محرم هستند . در واقع عمو ، دایی ، خاله و عمه ی مادر به فرزندان محرم هستند .
533 – اگر فیلم عروسی را مرد نامحرم میکس کند اشکال دارد ؟ ( محرمیت )
پاسخ – اگر خانم در فیلم حجاب کامل نداشته باشد و مردی که فیلم را آماده می کند خانم را بشناسد ، این کار جایز نیست و اگر این کار مفسده ای داشته باشد مثلا از فیلم نسخه برداری کنند و در جای دیگر از آن استفاده کنند جایز نیست . اگر آقایی که فیلم را میکس می کند خانم را نمی شناسد و مفسده ای هم به دنبال ندارد ، اشکالی ندارد ولی بهتر است که تصاویر خانم ها را به خانم ها بسپارند . لازم نیست که انسان از هر صحنه و عکسی فیلم برداری کند و از آنها نگهداری کند زیرا ممکن است که بدست دیگران بیفتد . شما باید مواظب فیلمها و آلبوم های شخصی خودتان باشید .
سوال – بلند خواندن قرآن بدون صوت خانم ها در پیش آقایان چه حکمی دارد ؟
پاسخ – خانمها باید مسائلی را در تلاوت قرآن رعایت کنند . یکی اینکه در نزد نامحرم با صوت قرآن نخوانند چون این کار مفسده دارد و تحریک آمیز است . اما اگر بطور عادی قرآن می خوانند و مفسده ای هم ندارد و خوف این هم نیست که تحریک آمیز باشد اشکالی ندارد . مثلا استادی دارند که سن بالایی دارد و خانم نزد ایشان قرآن می خوانند ولی اگر استاد جوان باشد و خوف فتنه و فساد باشد ، خانم باید از خواندن پرهیز کند .
سوال – حکم آمپول زدن پیش نامحرم چیست؟
پاسخ – اگر مستلزم لمس و نظر حرام باشد جایز نیست . در صورتی که آمپول زن هم جنس و یا محرم در دسترس است ، برای این کار نزد غیر هم جنس رفتن جایز نیست . ولی در حالت اضطرار اشکالی ندارد.
سوال – من یک نوزاد دختر را در گذشته شیر داده ام . آیا شوهر این دختر به من محرم است یا خیر؟
پاسخ - اگر این شیر به حدی بوده که موجب محرمیت شده باشد . یعنی در حدی که این دختر، فرزند رضایی شما به حساب می آید . زمانی که ازدواج می کند شما مادر خانم آن داماد خواهید شد و به او محرم هستید . اما اگر در آن حد نبوده شوهر آن دختر به شما محرم نیست . حد و حدود شیر دادن هم در کتاب های فقهی و توضیح المسائل ها موجود است ، می توانید آنها را مطالعه کنید .
607 – من با آقایی ازدواج کرده ام که یک دختر دارد و دخترش هم ازدواج کرده است آیا شوهر او به من محرم است ؟( محرمیت )
پاسخ – خیر محرم نیست . این دختر شما نیست بلکه دختر شوهر شما است و این آقا داماد شما نیست .
616 – آیا عمه ی پدر من به شوهر من محرم است یا خیر؟ ( محرمیت )
پاسخ – عمه ی پدر و مادر شما و همچنین عمه ی خود شما به شوهر شما محرم نیست . مادر و مادر بزرگ شما به همسر شما محرم هستند . اما خاله و عمه ی شما به شوهر شما محرم نیستند .
628 – دختر و پسری که همدیگر را دوست دارند ، اگر تلفنی با هم صحبت کنند اشکال دارد ؟ ( محرمیت )
پاسخ – اگر دختر و پسر نامحرم با هم صحبت های عاشقانه یا تحریک آمیز داشته باشند حرام است . دیدارهای دوستانه بین دختر و پسر نامحرم هم حرام است و موجب مفسده است .
631 – آیا فکر کردن به نامحرم اشکال دارد ؟( محرمیت)
پاسخ – گاهی اشکال دارد. اگر این فکر کردن موجب تحریک شهوت بشود یا خوف در حرام افتادن در آن باشد ، حرام است . ولی اگر این فکر به ذهنش خطور کرده است اشکالی ندارد .
646 – دست دادن با دختر عمه یا دختر خاله چه حکمی دارد ؟ (محرمیت)
پاسخ – دخترهایی که نامحرم هستند ، دست دادن با آنها حرام است هرچند که فامیل باشند .
707 – در مورد حجاب کامل خانم ها توضیحاتی بدهید . ( محرمیت )
پاسخ – به فتوای مشهور فقهاء خانم در نزد نامحرم باید تمام بدنش را بپوشاند به جز صورت و دستها تا مچ . اگر قرص صورت به اندازه ای که در وضو شسته می شود و دست ها تا مچ باز باشد و آرایش نداشته باشد ، این مقدار اشکالی ندارد . حجاب باید طوری باشد که برجستگی های بدن را بپوشاند و حجاب باید طوری باشد که خانم در بیرون انگشت نما نشود .
763 – اگر ما به پدر و مادر با خشم نگاه کنیم ، آیا این کار گناه است ؟ ( نگاه کردن )
پاسخ – همیشه باید به پدر و مادراحترام گذاشت .قرآن می فرماید : اف هم نگویید .
773 – احکام محارم رضاعی چیست ؟ ( محرمیت )
پاسخ – با شرایطی اگر کودکی از خانمی شیر بخورد به حدی که از بچه گوشت و استخوان بروید .( حداقل یک شبانه روز کامل شیر خانمی را بخورد و در بین آن شیر کسی دیگری را نخورده باشد و غذایی هم نخورده باشد یا اینکه پانزده مرتبه بچه شیر خورده و سیر شده باشد و شیر کس دیگری را نخورده باشد. البته شرایط دیگری هم دارد .این کودک شیر خورده با این خانم و کسانی که به این خانم محرم هستند محرم می شود. و این خانم مادر رضاعی بچه می شود . خواهر این خانم خاله ی رضاعی این بچه می شود و ... اما خواهر و برادرهای این بچه به مادر رضاعی او محرم نمی شود. پس محرم های این بچه به این خانم و شوهرش محرم نمی شوند . فقط خود بچه محرم می شود.
779 – آیا گذاشتن تصاویر مثبت و منفی روی سایت ها اشکال دارد ؟ ( نگاه کردن )
پاسخ- تصاویر مثبت اشکالی ندارد ولی تصاویر مبتذل را کسی نباید روی سایت بگذارد و دیگران هم نباید آنرا نگاه کنند . اگر منظور شما از تصویر منفی این است که تصویر مرد یا زنی است که حجاب کامل ندارد ، اگر فردی صاحب تصویر را نمی شناسد و قصد ریبه هم ندارد، دیدن این تصویر اشکالی ندارد. ولی اگر فرد صاحب تصویر را می شناسد نگاه کردن به آن حرام است .
885 – در فیلم های ایرانی که زنان مسلمان در آن بازی می کنند و گردن و بعضی از قسمتهای بدنشان پیداست ، دیدن آن چه حکمی دارد ؟ (نگاه کردن )
پاسخ – کسانی که این فیلم ها را با قصد ریبه نگاه می کنند حرام است . اگر برای فردی این فیلم تحرک آمیز نباشد و با قصد ریبه آنرا تماشان نکند ولی طرف را می شناسد ،باز دیدن این فیلم حرام است ولی اگر طرف را نمی شناسد و با قصد ریبه به فیلم نگاه نکند ،دیدن این فیلم اشکالی ندارد .
901 – طبق سنت شهر ما خانم ها مقداری از موهایشان بیرون است و اگر ما این کار را نکنیم بزرگان با این کار مقابله می کنند. تکلیف چیست ؟( محرمیت )
پاسخ – بزرگترها باید دین اسلام را مراعات کنند و موهایشان را بیرون نگذارند نه اینکه به کسانی که موهایشان را بیرون نمی گذارند اعتراض کنند . خانم ها توجه داشته باشند که این پوشش که موهایشان از جلو یا پشت بیرون باشد در جلوی نامحرم حرام است . بدن خانم ها در نگاه نامحرم ، نباید بیش از قرص صورت نباز باشد . غالب کسانی که موهایشان بیرون است حکم شرعی را نمی دانند. طبق روایت اگر موهای خانم ها در جلوی نامحرم بیرون باشد با همان موها آنها را در جهنم آویزان می کنند .
16 – پدر من میان دختر ها و پسرهای خود تفاوت زیاد قائل است آیا این کار از لحاظ شرعی اشکال دارد یا خیر؟ (متفرقه )
پاسخ – اگر این تبعیض قائل شدن به گونه ای است که به یکی از آنها احترام می گذارد و یا هدیه می دهد و برای دیگری این کار را نمی کند . یا با یکی از آنها زیاد تندی می کند و با دیگری کمتر یعنی طوری که معلوم است مابین آنها فرق می گذارد ، گفته اند در صورتی که این کار موجب اختلاف ، فتنه و فساد شود و مابین آنها کدورت ایجاد کند حرام است و جایز نیست . اما اگر در آن حد هم نباشد کراهت دارد . حتی اگر فرزندی از جهاتی وضعیتی دارد که پدر می خواهد به او برسد باید طوری باشد که دیگران متوجه نشوند و موجب اختلاف نباشد .
21 – خانمی که عذر شرعی دارد آیا می تواند آیه های سجده دار را گوش کند ؟( متفرقه )
پاسخ – گوش دادن اشکالی ندارد اما خواندن آنها حرام است . دربرخی از جلسات گفته شده که الان به آیه ی سجده دار رسیده ایم بنابراین خانم هایی که عذر شرعی دارند از جلسه بیرون بروند . لازم نیست از جلسه خارج شوند . خود آنها آیه را نخوانند اما اگر بشنوند اشکالی ندارد. زمانی هم که شنیدند سجده را باید بجا بیاورند . حتی با وجود اینکه این افراد طهارت ندارند بازهم اشکالی ندارد، چون در سجده ی تلاوت آیات قرآن طهارت شرط نیست . یعنی با داشتن عذر شرعی و نداشتن طهارت هم فرض واجب است که فرد سجده ی تلاوت را بجا بیاورد .
46 – کشتن حیوانات خطرناک مانند مار چه حکمی دارند ؟ (متفرقه)
پاسخ – فرموده اند که حیوانات را اذیت نکنید زیرا آنها هم حقوقی دارند حتی اگر حیوانات بیابانی باشند . اما حیوانات موذی که اذیت می کنند یا ضرر دارند و سبب بیماری می شوند کشتن آنها اشکال شرعی ندارد . حیوانات حلال گوشت که برای خوردن گوشت آنها را می کشند هم اشکالی ندارد .
48 – فحش و لعنت فرستادن به اموات در هنگام عصبانیت چه حکمی دارد ؟(متفرقه)
پاسخ – انسان مومن در هنگام عصبانیت هم باید بر اعصاب خودش مسلط باشد و سخن ناسزا و زشت بر زبان نیاورد . کسی که مومن است و از دنیا رفته است احترام دارد چه مرده و چه زنده باشد . فرموده اند که مرده ی مومن هم مثل زنده اش احترام دارد . همان جور که نمی شود از یک شخص زنده غیبت کرد نمی توان پشت سر مرده هم غیبت کرد . یعنی غیبت مرده هم جایز نیست . همچنان که نمی شود به یک انسان زنده ی مومن ناسزا گفت و او را لعن کرد ، پس از مرگ هم این کار جایز نیست . پس در هنگام عصبانیت هم افراد باید خودشان را کنترل کنند . حالا ممکن است که فردی بگوید که من عصبانی بودم و یک مومنی را لعن کردم یا فحش دادم ، الان وظیفه ی من چیست ؟ وظیفه ی شما این است که نسبت به گذشته استغفار و نسبت به آینده تصمیم بر این دشاته باشید که دیگر از این کارها انجام ندهند .
50 – درد دل کردن و گفتن ظلم هایی که افراد در حق ما کرده اند ، غیبت محسوب می شود ؟( متفرقه)
پاسخ – یک مورد غیبت استثنا شده است که بعضی فرموده اند که غیبت نیست و بعضی فرموده اند که از موارد استثنای غیبت است . آنکسی است که به او ظلم و ستم شده است و غیبت ظالم را بکند و پشت سر ظالم حرف بزند . اما موردی که اشکالی ندارد در جایی است که از باب نهی از منکر است یا برای استیفای حق است . کسی به فردی ظلم کرده است . آن فرد به دادگاه رفته است و پشت سر کسی که حقش را گرفته است حرف می زند و از او خوبی نمی گوید . درست است که در اینجا بعنوان غیبت پشت سر دیگری حرف زدن است اما از نظر شرعی اشکال ندارد . پس نمی تواند در هر جا بنشیند و از او صحبت بکند ولی اگر برای نهی از منکر باشد یا حقی از او ضایع کرده باشد غیبت محسوب نمی شود .
51 – آیا اینکه می گویند : بعضی ها چشم برزخی دارند درست است ؟( متفرقه )
پاسخ – این سوال فقهی نیست . ممکن است بر اساس برخی از ریاضت ها یا سختی هایی که طرف تحمل می کند یا برخی از مراحل تقوایی و عبادی که طرف می پیماید و انجام می دهد ، طرف بیش از آن چیزی که افراد دیگر با چشم و گوش ظاهری شان می بینند و می شوند فراتر از اینها هم ببیند و بشنود . اما اینکه ما وظیفه داریم دنبال چشم برزخی باشیم یا نه ، خیر ما نباید دنبال چشم برزخی باشیم . ما موظف هستیم که به تکالیف خودمان عمل کنیم . اگر کسی تقوا پیشه کرد ،از محرمات پرهیز کرد ، واجبات را انجام داد و در طریق الهی قرار گرفت به این مراحل خواهد رسید و ممکن است که چشم برزخی پیدا کند . اما اینکه عده ای کار و زندگی را ترک کرده اند و حتی گاهی وظایف دینی شان را هم ترک کرده اند مثلا تلاش برای کسب روزی حلال را کنار گذاشته و دنبال چشم برزخی است این کار درستی نیست .
53 – اینکه می گویند در زمان قمر در عقرب کاری انجام ندهید درست است ؟ (متفرقه)
پاسخ - بله . قمر در عقرب حقیقت دارد . این اصطلاح نجومی است . وقتی ماه در برج عقرب قرار می گیرد ، در روایات و بعضی احکام داریم که بهتر است بعضی از کارها را در آن موقع انجام ندهیم . اگر صرفا حکم کراهتی باشد انجام دادن کار اشکالی ندارد و حرام نیست . حالا ضرورت دارد که فردی به مسافرت برود این اشکال ندارد . مثلا ممکن است که گفته باشند که در یک روز خاص مسافرت نروند . همین سوال را شخصی از امام صادق(ع) پرسید که آیا در فلان روز می توانیم به مسافرت برویم ؟ ایشان فرموند که صدقه بده و هر وقت خواستی به مسافرت برو . بنابرایندر این ایام هم که بعضی از کارها کراهت دارد و نهی شده است ولی حرام نیست با دادن صدقه مشکل حل می شود .
58 – دروغ گفتن برای اینکه برای ما مشکل درست نشود چه حکمی دارد ؟( متفرقه )
پاسخ – دروغ گفتن گناه کبیره است و سرچشمه ی بسیاری از گناهان است و حکم اولیه این است که انسان نباید دروغ بگوید . دروغ مصلحت آمیز اشکالی ندارد . یعنی یک امر بسیار مهمی در کار است که مصلحت آن بیشتر از ترک دروغ است . دروغ نگفتن مصلحت بالایی دارد . حالا باید یک امری در بین باشد که می خواهد برای او دروغ بگوید که مصلحت آن خیلی بیشتر از یک دروغ است . مثلا یک بی گناهی کشته می شود . با یک دروغ از قتل یک بی گناه جلوگیری می شود. اگر در اینجا دروغ جلوی قتل را می گیرد اشکالی ندارد . یک خانواده دارد متلاشی می شود و بهم می ریزد ، فتنه و فسادی در خانواده پیش می آید . اگر یک دروغ گفته بشود که جلوی فتنه و فساد و طلاق را بگیرد این دروغ مصلحت آمیز می شود . اما حالا می خواهیم زمینی را بخریم اگر دروغ بگوییم می توانیم آنرا ارزان تر بخریم یا می خواهیم پروانه ی ساختمانی بگیریم اگر دروغ بگوییم زودتر می توانیم این پروانه را بگیریم و مشکلی هم در زندگی پیش نمی آید حتی اگر سختی هم داشته باشد ولی این جوری نیست که یک مصلحت اهمی در کار باشد لذا برای این امور نمی شود دروغ گفت .
68 – تکلیف ما مغازه داران در مقابل متکدیان متعدد چیست ؟ (متفرقه)
پاسخ – گدایی کردن کراهت شدید دارد یعنی سوال کردن و از دیگران درخواست کمک کردن حتی قرض گرفتن هم کراهت دارد . یک وقتی است که طرف گدایی می کند و از دیگران پول می خواهد و سائل است ولی یک وقت برای امور زندگی شان قرض می گیرد . اصل قرض گرفتن هم کراهت دارد مگر اینکه نیاز داشته باشد . هر چه نیازش شدیدتر باشد کراهت آن کمتر می شود . اگر واقعا نیاز خیلی شدید است ممکن است که کراهت برطرف بشود. بعضی از فقها سابق می فرمودند که گدایی کردن حرام است اما الان اغلب می فرمایند که کراهت شدید دارد و رد سائل هم کراهت دارد. یک وقت است که گدایان متعددی می آیند که زیبنده ی جامعه نیست و اعلام کرده اند که به گدایان کمک نکنید یا طرف می داند که اینها گدا به معنای فقیر نیستند واگر به اینها کمک نکند باعث می شود که آنها دست از این کار بردارند و در واقع به فرهنگ جامعه کمک می کند . یا از قیافه ی طرف می فهمد که آنچه را که می گیرد خرج کارهایی مثل اعتیاد می کند که در اینجا کمک نکند بهتر است اما یک وقتی معلوم است که طرف درمانده است یا وضعیتش مشخص نیست ، در اینجا کمک کردن خوب است یا اینکه می گوییم که اشکالی ندارد . مواردی که کمک به فرهنگ غلط است یا اعلام کرده اند که به اینها کمک نکنید و آنها گدا نیستند یا طرف تشخیص می دهد که فقیر نیست ، در اینجا کمک نکنید بهتر است . یک وقت فرد مراجعه می کند و گدایی می کند ولی شما نمی دانید که او فقیر است یا نه ،در اینجا نمی توانید صدقه ای که باید به فقیر داده بشود به او بدهید زیرا شما نمی دانید که او فقیر است. حالا اگر می خواهید از جیب خودتان چیزی به او بدهید اشکالی ندارد اگر فرهنگ غلطی رواج پیدا نمی کند .
80 – شغل من فیلم برداری است و پول هایی به عنوان شیرینی به من می دهند . مصرف کردن آنها چه حکمی دارد؟ (متفرقه)
پاسخ – اگر شما از اداره ، نهاد یا سازمانی مأمور هستید و در قبال آن حقوق می گیرید یا مزدی دریافت می کنید ، اضافه بر این حقوق نباید از دیگران شیرینی ، کادو یا چیز دیگری بگیرید . اما اگر کار شما آزاد است و برای فیلم برداری به جایی رفته اید و یک شیرینی هم به شما دادند یا اینکه این شیرینی ، هدیه و غیره ربطی به کار شما نداشته باشد یعنی برای درخواست انجام کاری نباشد و لطمه ای هم به کار شما نزند اشکالی ندارد . به طور خلاصه اگر در رابطه با کار اداری و استخدامی شما باشد که شما موظف هستید آن کار را انجام بدهید چیزی از دیگران بگیرید و یا چیزی به شما بدهند ، مخصوصاً اگر به دنبال آن توقعی باشد و یا کاری از شما بخواهند که برای آنها انجام دهید اشکال دارد . اما اگر ربطی به اینها ندارد شما برای فیلم برداری به جایی رفتید و افرادی هم آمدند و شیرینی برای شما آوردند و یا هدیه ای به شما دادند اشکالی ندارد . ممکن است آنها این توقع را هم داشته باشند که یک فیلمی هم از آنها بگیرید اما شما کار خود را انجام می دهید . این کار اشکالی ندارد و گرفتن آن هم مانعی ندارد .
83 – سیاه پوشیدن برای یک مرحوم تا چند روز جایز است ؟ (متفرقه)
پاسخ – اسلام طرفدار لباس رنگ روشن و سفید است . در احکام لباس نماز گزار هم شنیده اید که لباس تیره کراهت دارد و مستحب است که سفید و رنگ روشن باشد . سه نوع لباس است که استثنا شده است . یکی عمامه ی مشکی است . یکی عبا است که چادرخانم ها هم نوعی عبا است و عرب ها به آن عبایه می گویند و همچنین کفش. اینها اگر مشکی هم باشد کراهت ندارد . البته نسبت به کفش رنگ زرد هم توصیه شده است . ولی در عزا یک استحباب کلی ما داریم که فرموده اند : صاحب عزا به گونه ای باشد که دیگران بدانند ایشان عزادار است . امروزه بین ما اینگونه مرسوم است که لباس سیاه پوشیدن نشانه ی عزاداری است . و افراد می فهمند که طرف عزادار است . لذا در عزای دیگران پوشیدن لباس سیاه از این باب اشکالی ندارد . شاید هم این استحباب کلی را داشته باشد . اما چند روز آن را نفرموده اند . مدتی که مرسوم است که طرف عزادار باشد لباس سیاه پوشیده شود. نه اینکه چهل ، پنجاه روز یا گاهی یک سال پوشیده شود که به این مقدار توصیه نشده است .
93 – دو سال پیش پولی برداشته شده است . آیا می توانم بجای آن اشیاء یا اجناس دیگری بدهم ؟ ( متفرقه)
پاسخ – انسان باید بدهی یا حق الناس را زودتر بپردازد . و خودش را راحت کند . هرچه که حق الناس است شما باید همان چیز را ادا کنید . یعنی اگر پول به گردن شماست باید پول را بدهید ، اگر جنسی از کسی پیش شما بوده باید مثل همان جنس را به صاحبش برگردانید . شما باید همان مقدار پول را به طرف برگردانید . یکوقت شما می خواهید پول را برگردانید ولی نمی توانید رویارو این کار را انجام بدهید و ممکن است که اختلاف یا نزاعی یا فسادی پیش بیاید ، شما می توانید این پول را به حساب او واریز کنید و او متوجه نمی شود که چه کسی پول را به حسابش ریخته است . اگر از این طریق هم نمی شود این کار را بکنید می توانید بجای ادای دین خودتان جنسی را بعنوان کادو به شخص برسانید .
توان مالی پیدا کنید و از زیر بار این دِین خارج شوید .
99– جراحی اجزاء صورت برای خانم ها اگر برای زیبایی باشد چه حکمی دارد ؟( متفرقه)
پاسخ – جراحی صورت و یا سایر اجزاء بدن البته چون شما برای زیبایی سوال می کنید ، صورت متداول و مرسوم آن جراحی صورت است . ولی اصل پاسخی که ما مطرح می کنیم شامل اجزاء دیگر هم می شود و فرقی ندارد . اصل جراحی ، اگر جراح زن باشد مانعی ندارد . به این خاطر که شما می خواهید زیر دست جراح قرار بگیرد ، اگر صرفاً برای زیبایی باشد و برای معالجه نباشد ضرورتی ندارد که زیر دست نامحرم قرار بگیرید . یک زمانی است که فرد سوختگی دارد و می خواهد آن را ترمیم کند یعنی برای معالجه است و چاره ای ندارد ، فرضاً بیمار خانم است و جراح هم مرد است از روی ضرورت و ناچاری زیر دست نامحرم قرار می گیرد اشکالی ندارد . اما برای زیبایی اضطرار وجود ندارد . بنابراین اگر خانمی بخواهد برای زیبایی جراحی صورت انجام دهد و دکتر او هم خانم باشد مانعی ندارد . اما نکته ی دوم این است که بعد از انجام این جراحی اگر بر روی پوست صورت خود مانعی ایجاد نکرده باشید از نظر وضو و غسل مانعی ندارد . گاهی جراحی ها به صورتی است که موادی استفاده می شود که روی پوست صورت مانع ایجاد می کند، در این صورت برای غسل و وضو اشکال دارد . چون در وضو و غسل آب باید به پوست صورت برسد ، وضو و غسل در این صورت باطل است . یعنی شما بدون وجود اضطرار مانعی بر روی صورت خود ایجاد کرده اید که وضو و غسل را باطل می کند ، قطعاً این کار معصیت است . کسی که معتقد به نماز است و نیاز به غسل و وضو دارد چنین کاری را انجام نمی دهد .
103- چگونه باید توبه کنیم و طلب آمرزش بکنیم ؟( متفرقه )
پاسخ – توبه مراحلی دارد . نسبت به گناهی که طرف مرتکب شده است باید استغفار کند . یعنی از خدا بخواهد که گذشته را ببخشد . اگر تکلیف و وظیفه ای به دنبال آن بوده است ، آن تکلیف و وظیفه را انجام بدهد . مثلا اگر نماز نخوانده قضای آنرا بجا بیاورد و اگر روزه نگرفته آنرا انجام بدهد . و همچنین اگر حقی از کسی ضایع شده است آن حق را ادا کند ، رضایت طرف را جلب کند . و مهمتر این که تصمیم بگیرد که دیگر این گناه را مرتکب نشود .با این شرایط انشاءالله خدا می بخشد . بعد از آن هم باید مواظب باشد که دیگر آن گناه را انجام ندهد .
105 – اگر کسی در شلمچه سفر داشته باشد یا در جایی که شهدا دفن شده باشند که زمین وقف شده و زراعی هم نیست ، اگر مقداری از آن خاک را بعنوان تبرک با خودش ببرد ، آیا این کار اشکال دارد ؟ ( متفرقه )
پاسخ – گرچه آن سرزمین به جهت شهدای عزیزی که جان شان را برای حفظ نظام اسلامی نثار کردند و بخاطر اسلام جانشان را فدا کردند ، در نزد ما مقدس است و احترام دارد اما آن خاک تبرک خاصی ندارد که ما بگوییم مورد تبرک است و آوردن آن خاک هم توصیه نشده است . خاکی که توصیه شده است خاک اباعبدالله الحسین است . حالا اگر ما از زمین آزادی که ملک کسی نیست و وقف هم نیست خاکی بیاوریم ، این کار اشکالی ندارد اما اینکه این خاک تبرکی داشته باشد که کسی به آن تبرک بجوید ، چنین چیزی وارد نشده است .
111 – با یکی از فامیل های شوهرم رفت و آمد صمیمی داریم . آیا می توانیم با آن آقا صیغه ی خواهر برادری بخوانیم ؟( محرمیت )
پاسخ – در احکام اسلامی صیغه ی خواهر برادری به این عنوان که مثل خواهر و برادر یا کمتر به یکدیگر محرم بشوند نداریم . آنچه که موجب محرمیت می شود یا ازدواج دائم یا ازدواج موقت یا مسئله ی رضاع و شیرخوردن است که آن هم گذشته است . پس صیغه ی خواهر برادری نداریم . امکان دارد که شما دخترتان را به عقد آن مرد در بیاورند که شما مادر خانم ایشان بشوید و محرمیت ایجاد بشود ولی باید به عالمی مراجعه کنید که مشکل شرعی پیش نیاید. امکان محرمیت به سبب ازدواج در بعضی از صورتها وجود دارد .
118 – در برخی از کتابها شعر خواندن در شب یا روز جمعه مذمت شده است آیا از لحاظ شرعی این درست است ؟ ( متفرقه )
پاسخ – بله در این مورد روایت داریم . بعضی از بزرگان در این مورد مقید هستند که در شب و روزه جمعه شعر نمی خوانند . ولی اگر اشعار پند آموزی باشد ، مثل بعضی از سخنران ها که می خواهند مطلبی بگویند یک شعری مناسب با آن مطلب می گویند که پند آموز است ، این کراهت ندارد . حکم کراهتی است یعنی حرام نیست . اگر شعرها پند آموز باشد کراهت هم ندارد .
120 – حق الناس به چه حقوقی گفته می شود ؟ ( متفرقه)
پاسخ – به کل حقوق حق الناس گفته می شود چه حقوق مادی مثل مالی که از دیگری سرقت کرده است یا بدهی داشته که نپرداخته است یا تاخیر انداخته است ،چه حقوق معنوی مثلا تهمتی به فردی زده است یا آزاری رسانده است یا کنایه ای به فرد زده که به او برخورده است . حقوق معنوی مثلا دیگری نوبتش جلوتر بوده و من آن حق را غصب کرده ام . من مالی را از او ندزدیده ام ولی حق او را غصب کرده ام یاحق تالیف یا حق ثبت . هر نوع حقی که باشد باید صاحب حق نظرش جلب بشود . و اگر امکان ندارد که رضایت او را جلب کنید و نشانه ای از او نیست ، اگر حق معنوی است برای او طلب مغفرت بکنید و برای خودتان هم استغفار بکنید .
122 – چرا دعاهای من مستجاب نمی شود ؟ هر قدر نذر و نیاز می کنم و دعایم اجابت نمی شود، دارم ناامید می شوم . من را راهنمایی بفرمایید .
پاسخ – ناامید نشوید . پیامبر خدا حضرت موسی دعا کرد و چهل سال بعد دعای او به اجابت رسید . در اجابت دعا عجله کنید. گاهی فکر می کنیم که در هنگام خروج از حرم هر چه بخواهیم به ما می دهند. می گویند کسی کنار ضریح ایستاده بود و می گفت که بیست هزار تومان نیاز دارم و باید زودتر آنرا جور کنم . در همان موقع دید فردی در کنار او دعا می کند که دو هزار تومان لازم دارد . درهمان موقع دست در جیب خودش کرد و دو هزار تومان به طرف داد و گفت که تو با این دو هزار تومان حواس آقا را پرت نکن . گاهی چیزهایی از خدا می خواهیم که اگر خدا آنرابه ما ندهد لطفش شامل حال ما شده است. ممکن است که از خدا مال دنیا بخواهم که اگر خدا آنرا به من بدهد با آن جهنمی می شوم . مثلا جوانی می خواهد که ازدواجش سر بگیرد ولی ازدواجی که او می خواهد به خیر و صلاح او نیست و فردا ممکن است به طلاق منجر بشود . گاهی آنچه که ما می خواهیم به خیر و صلاح ما هست ولی شرایط دعا را مراعات نکرده ایم ، موانع دعا را برطرف نکرده ایم . در دعای کمیل می خوانیم : خداوندا گناهانی که باعث حبس دعای من می شود بر من ببخش . همین که ما حاجات را از خدا می خواهیم و رو به درگاه خدا می کنیم ، لطف خدا شامل حال ما می شود . بعضی از دعاها ذخیره ی آخرت ماست و ما از آن اطلاعی نداریم .
146 – در مورد نامه هایی که در مورد خواب بزرگان است و می گویند که چهل بار از روی آن بنویسید و اِلا چنین و چنان می شود توضیح دهید . ( متفرقه )
پاسخ – شما هیچ تکلیفی نسبت به آنها ندارید . خواب حجیت آور نیست . خواب تعبیر دارد که باید اهل فن آنرا تعبیر کنند . پیامک هایی که امروزه باب شده است که فلان خواب را فردی دیده و.... برای شما هیچ تکلیفی نمی آورد
149 – برای دادن صدقه ، باید چه ملاک هایی برای تشخیص فقیر واقعی مدنظر داشته باشیم ؟
پاسخ – از نظر فقهی فقیر کسی است مخارج سال او تامین نمی شود یعنی خرج او بیشتر از درآمدش است و کم می آورد . حالا ممکن است که فرد وضعش از این هم بدتر باشد که مسکین بحساب می آید و ممکن است که گدایی هم می کند که البته گدایی کردن دلیل بر فقر نمی شود . ممکن است که کسی فقیر هم باشد ولی گدایی نکند. ممکن است که کسی گدایی می کند ولی فقیر نیست . اگر شما نسبت به کسی آشنایی دارید که با اینکه تلاش می کند خرجش بیشتر از درآمدش است می توانید به او صدقه بدهید و اگر شرایط دریافت زکات را هم داشته باشد می توانید به او زکات هم بدهید .
168 – اگر ما از زیارت کتاب دعایی را برداریم و در خانه از آن استفاده کنیم ، آیا از نظر شرعی اشکال دارد ؟ ( متفرقه )
پاسخ – بعضی ها که به زیارت یا اماکن متبرکه می روند به این توجه ندارند که نباید از حرم کتاب دعا یا قرآن یا مهر بیاورند . اگر با خودتان آنها را به منزل آورده اید هر چه زودتر آنرا به مکان اولیه برگردانید . اگر هم خودتان نمی توانید اینکار را بکنید به فرد دیگری که به آنجا می رود بدهید تا آنرا ببرد. بعضی ها می گویند که ما کتابی را برمی داریم و پیش خودمان نگه می داریم تا حاجت ما برآورده بشود و بعد آنرا برگردانیم ، این این کار خلاف است .
188 – قرآن خواندن خانم با صدای بلند پیش آقایان چه حکمی دارد ؟
پاسخ – قرآن خواندن با صوت توسط خانمها یا تحریک کننده است یا جلب توجه می کند یا مفسده دارد .فقهاء فرموده اند که خانمها با صوت بلند نخوانند یا آوازه خوانی نداشته باشند .
193 – غیبت چیست ؟( متفرقه )
پاسخ – پیامبر می فرمایند : پشت سر فرد غایبی به دیگری حرفی بزنید که اگر او بشنود خوشش نیاید . ممکن است که کاری کرده یا چیزی خریده باشد و خوشش نیاید که کسی بداند . مثلا اگر شما بگویید که فلانی برای جهیزیه ی دخترش چه چیزی خریده یا نخریده بود ، و فردی که حرفهای شما را می شنود اطلاعی از آن نداشته باشد و طرف هم از شنیدن این ناراحت بشود ، غیبت محسوب می شود. اگر از طرف تعریف کنید ، غیبت نیست . حالا اگر طرف از آن اطلاع هم دارد خوب نیست که انسان حرف و حدیث دیگران را نزد دیگری بگوید .
237 – من وقتی بچه بودم یک انگشتر پیدا کردم که قیمت آن هجده هزارتومان بود . دنبال صاحب آن هم گشتم ولی آنرا پیدا نکردم . وظیفه من چیست ؟ ( متفرقه )
پاسخ – اینکه تحقیق کردید و صاحب آن پیدا نشد کار درستی بوده است . شما باید آنرا نگه می داشتید تا صاحب آن پیدا بشود یا اینکه خود انگشتر را به نیت صاحب انگشتر به فقیر می دادید . حالا اگر صاحب آن پیدا نشد ، به قیمت روز انگشتر ، به نیت صاحب آن صدقه بدهید یا به فقیری که می شناسید بدهید .
261 – مسجدالاقصی چه زمانی قبله ی مسلمانان بوده است؟ ( متفرقه )
پاسخ – تا سال دوم هجرت ، قبله ی مسلمانان به سمت مسجدالاقصی بوده است . در مدینه مسجدی به یادگار از تغییر قبله مانده است که به آن مسجد قبلتین می گویند . بخاطر زخم زبان هایی که به مسلمانان می زدند ، خدا دستور تغییر قبله ی مسلمانان را بطرف مسجد الاحرام داد . با تغییر قبله قداست مسجدالاقصی در بین مسلمانان کم نشده است . نقل است که پیامبر یک نماز را به دو قبله خوانده است و بعضی نقل ها هم هست که می گوید : بین نماز ظهر و عصر قبله تغییر کرده است .
162– آیا شرکت در راهپیمایی روز قدس واجب است ؟ ( متفرقه )
پاسخ – برای کسانی که عذری ندارند و امکان شرکت در راهپیمایی را دارند واجب است . اگر دفاع از مظلوم و برائت از دشمنان واجب است ، بهترین روز اعلام برائت ، روز قدس است . عده ای به مسلمانان فلسطین کمک مالی می کنند و عده ای در جنگ آنها شرکت می کنند و عده ای هم کمک لسانی می کنند . پس از جهاتی واجب است . اگر شما کسی را هم به راهپیمایی ببرید ، در ثواب آن شریک هستنید
270 – استفاده از فلز پلاتین برای آقایان چه حکمی دارد ؟( متفرقه )
پاسخ – پلاتین طلا نیست گرچه گران قیمت است و استفاده از آن برای مردان اشکالی ندارد و نماز خواندن با آن هم باطل نیست .
275 – اگر ما برای کسانی که خودکشی کرده اند قرآن بخوانیم آیا ثوابش به آنها می رسد ؟( متفرقه )
پاسخ – برای میت هرچند هم که گناهکار باشد ، تلاوت قرآن و کارهای خیر و صدقه اثر دارد و ثوابش به میت می رسد .
292 – آیا اگر فردی اولاد و فرزندان من را اذیت کند و من در باره ی او با کسی درد و دل کنم ،غیبت محسوب می شود ؟( متفرقه )
پاسخ – گرچه گفته اند که کسی که به او ظلم و ستم شده است، پشت سر ظالم و ستمکار حرفی بزند، غیبت محسوب نمی شود. اما ظاهراً این در مورد کسی است که می خواهد استیفای حق کند . فردی به دادگاه رفته و شکایت کرده است که شخصی حق من را خورده و به من ستم کرده است . با این کار پشت سر فرد مورد نظر حرف می زند اما غیبت محسوب نمی شود . اما اگر شخص پشت سر فرد ستمکار با این و آن حرف بزند که این کار نه اثر نهی از منکر دارد و نه از لحاظ استیفای حق اثری دارد، در این صورت غیبت محسوب می شود . اما جایی که اثر نهی از منکر دارد یا برای استیفای حق است ، اشکالی ندارد .
295 – اگر آب دهان و آب بینی حیوان نجس به لباس بخورد و خشک شود ، آیا لباس نجس است ؟( متفرقه )
پاسخ – تنها حیوان نجس سگ و خوک است و حیوانات دیگر نجس نیستند . برخی حیوانات دیگر حرام گوشت هستند اما نجس نیستند . اگر آب دهان یا بینی سگ و خوک به لباس انسان بخورد نجس می شود و باید تطهیر کرد . در این حالت خشک شدن کفایت نمی کند . اما اگر حیوان نجس نباشد ، مثلاً گربه به لباس انسان زبان زده و یا آب دهان او به لباس انسان ریخته باشد، در صورتی که خشک شده باشد می توان با همان لباس نماز خواند و اشکالی هم ندارد . چون آب دهان گربه نجس نیست و لباس را نجس نمی کند . البته تا زمانی که خیس است نمی توان با آن نماز خواند اما وقتی که خشک شد اشکالی ندارد .
297 – خیلی از افراد گناهان را به عنوان دفع افسد به فاسد توجیح می کنند . لطفاً توضیح بفرمایید.(متفرقه )
پاسخ – دفع افسد به فاسد جای اضطرار است . یعنی جایی که دَوَران امر به این است که گناه افسد را انجام بدهد و یا فاسد را و هیچ چاره ای هم جز این ندارد . یعنی راه برون رفت نیست جز اینکه یکی از این گناهان را مرتکب بشود. فرموده اند که فاسد را انجام بدهد . ممکن است که افسد گناه کبیره باشد و فاسد گناه صغیره ، پس بهتر است که گناه صغیره را انجام بدهد . ولی نه اینکه در حالت عادی و غیر اضطرار ، طرف گناه کند و بعد بگوید که دفع افسد به فاسد است . این مورد فقط در خصوص زمان اضطرار است و جایی است که دیگر هیچ چاره ای وجود ندارد که باید یک کدام را انجام دهد . در این صورت باید گناه خفیف و صغیره را انجام بدهد . ولی جایی که فرد چاره دارد نباید گناه کند .
298– اگر کسی مجبور بشود که قسم دروغ بخورد ، آیا بر او کفاره واجب است ؟ ( متفرقه )
پاسخ – انسان باید سعی کند که قسم نخورد مخصوصا قسم دروغ نخورد که گناه دارد . قسم اخباری کفاره ندارد مثلا قسم می خورم که چنین کاری را انجام داده ام یا نداده ام یا من اطلاع ندارم . اینها دروغ اخباری است که اگر دروغ باشد حرام است و اگر راست باشد کراهت دارد . قسم انشائی کفاره دارد . یعنی قسم می خورد که کاری را انجام بدهد یا ندهد و آن هم قسم به الله یا اسماء خدا است . اگر به این قسم عمل نکرد کفاره دارد .
300 – گاهی مواقع به هیچ وجه نمی توانیم افرادی را ببخشیم و کینه ی عمیق داریم . برای رفع آن چکار باید بکنیم ؟ ( متفرقه )
پاسخ – شما او را ببخشید . ممکن است که در دلتان کمی کینه داشته باشید آن هم کم کم از بین می رود . درروایت داریم که هر کس از یک مومنی درگذرد خداوند در روز قیامت از گناهان او می گذرد . آنچه در دل شما باقی می ماند می توانید با گفتن ذکرها آنرا از بین ببرید .
301 – چرا بیشتر دعاهای ما مستجاب نمی شود ؟ ( متفرقه )
پاسخ – شاید مستجاب بشود ، نباید عجله کنید ، باید زمان آن فرا برسد . خیلی از پیامبران دعا می کردند و سالها بعد به اجابت می رسیده است . اگر خدا خیلی از دعاهای ما را برآورده نمی کند بخاطر این است که آن به صلاح ما نیست . خدا از باب لطف آنرا به ما نمی دهد . بچه می خواهد چاقو را بردارد ولی مادر اجازه نمی دهد زیرا به صلاح بچه نیست هرچند بچه ناراحت مهم می شود. گاهی ما شرایط دعا را مراعات نکرده ایم . گاهی موانعی در کار است . برخی از گناهان مانع استجابت دعا است . در روایت داریم که اگر کسی پولی به کسی بدهد و از او نوشته نگیرد ، دعایش برآورده نمی شود زیرا با دست خودش ، خودش را در مشکلات می اندازد . دعای ما باید این باشد که خدا آنچه دردنیا و آخرت به صلاح ما است به ما عنایت بفرماید .
307 – اگر کسی گفت که من به گردن شما حق دارم مثل همسایه . آیا ما باید حق او را ادا کنیم ؟ ( متفرقه )
پاسخ – اگر از گفته ی او برای شما اطمینان حاصل شد می توانید از او بپرسید که چه حقی دارد . اگر حق مالی یا غیر مالی است او را راضی کنید . حالا طرف می گوید ولی شما به گفته ی او یقین ندارید ، خوب است که شما او را راضی کنید ولی واجب نیست که او را راضی کنید
311 – من شی را پیدا کردم و به فقیر دادم . حالا صاحب آن شی پیدا شده است . تکلیف چیست ؟( متفرقه )
پاسخ – شما باید صاحب شی را راضی کنید . می فرمایند : اگر شما چیزی را پیدا کردید ، وظیفه ندارید که آنرا بردارید و برداشتن آن کراهت دارد . اما اگر آنرا برداشتید مسئولیت به گردن شما می آید و شما باید صاحب آن شی را پیدا کنید . اگر صاحب آن پیدا نشد ، شما می توانید آنرا بصورت امانت پیش خودتان نگه دارید یا از طرف صاحب شی ، صدقه بدهید . ولی اگر صدقه دادید و صاحب آن شی پیدا شد ، شما باید صاحب شی را هم راضی کنید . اگر جنس موجود نیست قیمت آنرا به صاحبش بدهید .
317 – آیا برای خواندن قرآن باید رو به قبله باشیم ؟( متفرقه )
پاسخ – لازم نیست ولی مستحب است که موقع قرائت قرآن رو به قبله باشیم .
318 – در سن سیزده سالگی از جیب شخصی پولی برداشته ام . بعد از چند سال که بزرگتر شده ام توبه کرده ام . آیا حتما باید از ایشان حلالیت بطلبم ؟( متفرقه )
پاسخ – پول برداشتن از جیب دیگران با استغفار بخشیده نمی شود . اگر امکان دارد از طرف حلالیت بطلبید و اگر امکان ندارد شما می توانید مبلغی که آن موقع از جیبش برداشته اید را حساب کنید که الان چقدرارزش دارد و این پول را با نامه یا پست به او برسانید . اگر بتوانید از او حلالیت بگیرید که پول را از شما نگیرد هم اشکالی ندارد .
319– پول مادرم دست من است . مقداری از آنرا خرج مادرم می کنم و بعضی مواقع که قرض دارم یا چیزی احتیاج دارم بدون اجازه ی مادرم پول او را بعنوان قرض برمی دارم . آیا این کار اشکال است ؟ ( متفرقه )
پاسخ – اگر ایشان این اختیار را به شما داده باشد اشکالی ندارد . یک وقت اختیاری به شما نداده اند ولی می دانید که او راضی است ، این اشکالی ندارد . اگر به شما این اختیار را نداده است و می دانید که راضی نیست شما نمی توانید بدون رضایت او این کار را انجام بدهید . کاری که شما برای مادرتان انجام می دهید ثواب دارد و ممکن است که مزد هم داشته باشد ولی کسی از مادرش مزد نمی گیرد .
321 – برگه هایی که بعنوان وصیت پیامبر پخش می شود آیا صحت دارد ؟( متفرقه )
پاسخ – وصیت پیامبر در کتاب های روایی هست . کتاب سه جلدی مکاتیب الرسول از مرحوم احمد میانِجی است . اگر این برگه ها مستند باشد اشکالی ندارد ولی اگر ساختگی است و یا بگویند که از روی این نامه چهل بار بنویسید و... نباید به آنها عتنا کرد .
328 – اگر مواد خوراکی که خراب می شود را پیدا کنیم چه حکمی دارد ؟ ( متفرقه )
پاسخ – می فرمایند : مدتی آنرا نگه دارد و بعد از آن استفاده کند و اگر صاحبش پیدا شد مبلغ را به او بدهد و اگر صاحبش پیدانشد ، مبلغ را به فقیر بدهد .
329 – پدرم برای خرجی خوب پول نمی دهد . ما گاهی از جیب او پول بر می داریم . آیا این کار اشکال دارد ؟ ( متفرقه )
پاسخ – اگر پدر هزینه ی زندگی را به اندازه ی متعارف می پردازد ، ولی آن قدر که شما می خواهید نمی دهد ، نمی شود بدون اجازه از جیب او پول برداشت و اگر پولی هم برداشته اید به او بگویید که راضی باشد.
332– آیا دروغ گفتن کفاره دارد ؟ ( متفرقه )
پاسخ – خیر . دروغ گفتن کفاره ندارد ولی این دلیل نمی شود که دروغ گناه کوچکی است . بعضی از گناهان با اینکه در این دنیا کفاره ندارند ولی در آخرت عقوبت شان خیلی شدید است . کسی که عمدا نماز نخواند کفاره ندارد ولی باید قضای آنرا بخواند. حالا اگر کسی عمدا روزه نگیرد باید قضا را بجا بیاورد و کفاره هم باید بپردازد . ولی بدانید که اهمیت نماز از روزه بیشتر است .
ار بهتر از نخواندن نماز است .
334 – آیا اگر خواب مرده ای را ببینیم باید کفاره بدهیم ؟ ( متفرقه )
پاسخ – خیر . خواب مرده دیدن کفاره ندارد . ممکن است که خواب تعبیر خاصی داشته باشد . بعضی ها خواب مومنی را می بینند که در وضعیت خوبی نیست و بعد خیلی ناراحت می شوند . این طور نیست که ما هر چه در خواب می بینم در دنیا هم اتفاق بیفتد . گاهی انسان خواب وحشتناکی را می بیند و فکر می کند که تعبیر آن خیلی بد است ولی اگر به اهل فن مراجعه کند می بیند که تعبیرش خوب است. اگر شما تصور می کنید که تعبیر خواب تان خوب نیست ، صدقه بدهید و ثوابش را به روح آن میت هدیه کنید .
335 – بهترین خیرات برای درگذشتگان چیست ؟( متفرقه )
پاسخ – بهترین خیرات انجام دادن تکالیفی است که بر عهده ی میت بوده است و از دنیا رفته است .مثلا میت بدهکاری دارد مثل زکات و خمس یا اینکه امانتی در دستش داشته است و ادا نکرده است ، شما می توانید آنها را انجام بدهید . اگر میت نماز و روزه بر عهده اش است آنها را بجا بیاورید. می توانید کارهای خیر دیگری هم بکنید . در آخرت دار عمل نیست بلکه دار حساب است . هر کاری که ما بتوانیم برای اموات انجام بدهیم برایشان مفید است .
337 – آیا واجب است که در گوش نوزاد اذان و اقامه بگویید . ( متفرقه )
پاسخ – خیر . واجب نیست بلکه مستحب است که در هنگام تولد نوزاد در گوش راست او اذان و در گوش چپ او اقامه بگویند . این کلمات در روح و جسم این نوزاد اثر دارد .
351 – ما نان خشک می خریم و بعضی مواقع قاطی آنها قاشق و چنگال هایی پیدا می شود .آیا ما می توانیم از آنها استفاده بکنیم ؟( متفرقه )
پاسخ – یک وقت بنظر شما می آید که از این قاشق و چنگال ها اعراض کرده اند و دیگر دنبال آنها نمی آیند و می دانید که راضی هستند ، این اشکالی ندارد. یک وقت شما نمی دانید که آنها قاشق و چنگالها را می خواهند یا خیر ،اگر شما می توانید صاحب آنرا پیدا کنید ولی اگر صاحب آن پیدا نشد باید آنرا به فقیر بدهید و اگر فقیر نمی تواند از آن استفاده کند شما خودتان آنرا بردارید و پولش را به فقیر بدهید .
358 – آیا برای خیرات باید اسم فرد را ببریم یا نیت کافی است ؟( متفرقه )
پاسخ – همین که شما نیت می کنید که ثواب خیرات برای فلان میت باشد کافی است . اما اگر آنرا به زبان بیاورید بهتر است .
368 – پوشیدن لباس سیاه برای مرگ نزدیکان به مدت طولانی چه حکمی دارد ؟( متفرقه )
پاسخ – پوشیدن لباس سیاه به مدت طولانی کراهت دارد و اسلام طرفدار رنگ سفید است . در نماز مستحب است که رنگ سفید بپوشیم . سه چیز اگر مشکی باشد کراهت ندارد . یکی عبا یا چادر خانم ها ، یکی کفش و دیگر عمامه است . البته اگر این هم مشکی نباشد بهتر است . از این باب که الان مرسوم است که هر کسی عزادار است لباس مشکی می پوشد ، اشکالی ندارد ولی اگر به مدت طولانی لباس مشکی بپوشد خوب نیست . البته مشکی پوشیدن در عزاداری واجب نیست .
381 – آیا مردی اجازه دارد که همسرش را اذیت کند و از او بخواهد که از پدرش جدا باشد ؟ آیا مرد می تواند درخواست درآمد مالی داشته باشد ؟( متفرقه )
پاسخ – هیچ کس حق ندارد به دیگران ظلم کند . در بعضی از مناطق مردها به زنها ظلم می کنند و در بعضی مناطق مدیریت خانه بعهده ی زنها است و آنها امر و نهی می کنند . باید نظام خانواده سالم با رفاقت و با مدیریت شوهر اداره شود . زن واجب النفقه است . درخانواده های متدین زن و مرد با هم درآمدشان را خرج می کنند و یا اگر خانم بخواهد از درآمد خودش پس انداز کند مرد نمی تواند آنها را بگیرد . زن هم نمی تواند بدون اجازه ی شوهر از جیبش پول بردارد.
388 – اگر انسان شک دارد که اموال پدرش حلال است یا حرام ، استفاده از آنها چه حکمی دارد ؟( متفرقه )
پاسخ – اگر انسان شک دارد ، این شک اعتباری ندارد و لازم نیست که تحقیق و تفحص بکند . اگر خواستند احتیاط کنند در بعضی موارد باید خمس یا مظالم عباد آنرا بپردازند و بهتر است که با دفترمرجع تقلیدشان تماس بگیرند تا در مورد پرداخت آن راهنمایی بشوند .
390 – ملاک به بلوغ رسیدن پسران چیست ؟ ( متفرقه )
پاسخ – یکی از نشانه های بلوغ کامل شدن سن است . ممکن است که نشانه های دیگر زودتر ظاهر بشود . اگر پسری نشانه های دیگر را در خودش ندید و پانزده سال تمام قمری دارد ، بالغ شده است .
399 – درمورد دعا نویسی توضیحاتی بدهید . ( متفرقه )
پاسخ – کسانی که دعاهای غیر مستند می نویسند و این کار را برای کسب درآمدشان انجام می دهند ، کارشان درست نیست ولی اگر کسی دعای مستند می نویسد و مبلغی هم می گیرد ،این اشکالی ندارد .
403 – اگر روی دیوار کلمات قرآنی نوشته شده باشد آیا می توانیم روبروی آن بخوابیم ؟ ( متفرقه )
پاسخ – نباید به این کلمات روی دیوار بی احترامی بشود . اگر دراز کردن پا و گذاشتن چیزی روی آنها بی احترامی بحساب بیاید حرام است ولی اگر بی احترامی نشود اشکالی ندارد .
416 – آیا می شود فقط با خواندن معنای قرآن آن را ختم کرد ؟ ( متفرقه )
پاسخ – خیر. این ختم قرآن به حساب نمی آید البته این کار هم بدون ثواب نیست . ثواب تلاوت قرآن این است که آنرا از رو بخوانیم و ثواب از رو خواندن قرآن بیشتر از حفظ خواندن آن است . نگاه به خط قرآن اجر و ثواب دارد. عربی خواندن قرآن هم اجر دارد . مرحله ی بعدی معنای خواندن و تفسیر آن است .
420 – تازه به سن بلوغ رسیده ام . چگونه مرجع تقلید انتخاب کنم ؟
پاسخ – مراجع تقلید مشخص هستند . شما می توانید از افراد آگاه بپرسید و هرکدام که جامع الشرایط هستند انتخاب کنید و در احکام شرعی از آنها پیروی کنید . شما می توانید از پدر و مادر خودتان هم کمک بگیرید.
445 – گاهی شوخی هایی می کنیم که اگر افراد بفهمند ناراحت می شوند .آیا این کار اشکال دارد ؟ ( متفرقه )
پاسخ – این کار غیبت است و حرام است . اینکار جزو گناهان کبیره است. می شود که مجالس شاد باشد ولی گناه در آن نباشد .
462 – کفاره ی پاره کردن قرآن در حالی که فرد عصبانی بوده است چیست ؟ ( متفرقه )
پاسخ – فرد در حال عضبانیت باید خودش را کنترل کند و به کتاب مقدس توهین نکند . حالا چون در حال عصبانی بوده است این کار کفاره ندارد . خوب است کار خیری انجام بدهد . افرادی که این کار را دیده اند به آنها اعلام کند که این توهین به قرآن در حال عصبانیت بوده است تا بی حرمتی به قرآن عادی نشود .
465 – در جایی که بیشتر خانمها بدحجاب هستند ، آیا ما وظیفه داریم به همه ی آنها تذکر بدهیم ؟ ( متفرقه )
پاسخ – وظیفه ما نسبت به خانم بدحجاب نهی از منکر است ولی برای نهی از منکر شرایطی را نقل کرده اند از جمله احتمال تاثیر داشتن است . اگر در خیابان آقایی بخواهد به خانم های بد حجاب تذکر بدهد ممکن است که مفسده داشته باشد و تاثیری هم نداشته باشد ولی اگر خانم ها تذکر بدهند بهتر است و ممکن است که تاثیر آن بیشتر باشد . اگر شما فکر می کند که تذکر شما تاثیری دارد ، تذکر بدهید ولی اگر برای شما مفسده دارد واجب نیست که تذکر بدهید .
466 – خوردن از درخت توت که صاحب آن مشخص نیست چه حکمی دارد ؟ ( متفرقه )
پاسخ – این به عرف محل برمی گردد . در بعضی از محل در بیرون درخت توت می کارند تا مردم از آن استفاده کنند . پس دیگر اجازه لازم نیست ولی اگر در محلی درخت توت می کارند که خودشان از آن استفاده کنند باید اجازه بگیرید. اگر این درخت ها در حصار یا دیواری هستند باید اجازه بگیرید . معمولا درخت های توتی که در بیرون از حصار کاشته می شود اجازه نمی خواهد بشرط اینکه به مزارع ضرر وارد نشود .
429 – اگر ما عذر شرعی داشته باشیم می توانیم صلوات بفرستیم ؟
پاسخ – بله . اشکالی ندارد که اگر شما عذر شرعی داشتید صلوات بفرستید . البته در این زمان سوره هایی که سجده ی واجب دارد نباید خوانده بشود و بعضی گفته اند که آیه سجده دار نباید خوانده بشود . ( متفرقه )
430 – اگر به فردی که بزرگتر است چند بار سلام بکنیم و او جواب سلام ما را ندهد ، این چه حکمی دارد ؟ ( متفرقه )
پاسخ – شما ثواب سلام کردن را می برید . اگر فرد عمدا جواب سلام شما را ندهد ترک واجب کرده است زیرا سلام به دیگران مستجب است ولی جواب سلام دادن واجب است .
434 – حد ترخص به زبان امروزی چند کیلومتر است ؟( متفرقه )
پاسخ – حدوداً سه الی چهار کیلومتر است . فقها فرموده اند که فرد آنقدر از محل دور بشود که اذان آنجا را نشنود یا وقتی به خانه ها نگاه می کند قابل تشخیص نباشند . مسافت شرعی 8 فرسخ است که چهار کیلومتر رفت و چهار کیلومتر برگشت است و حدودا 45 کیلومتر است .
– هدیه دادن به کارمندان دولت نه بعنوان رشوه بلکه بعنوان تشویق چه حکمی دارد ؟ ( متفرقه)
پاسخ – رشوه بیشتر به قاضی داده می شود که به نفع طرف حکم کند ولی بعضی از هدایا حکم رشوه را دارد و با تغییر اسم بنام شیرینی و زیر میزی حکم عوض نمی شود. کارمندان دولت در رابطه با کار اداری خودشان مجاز به دریافت هدیه نیستند . اگر کسی به کارمند دولت که کارش ربطی به کار اداری ندارد هدیه بدهد اشکالی ندارد . بهتر است که این هدیه در محل کار به فرد داده نشود.
471 – دروغ گفتن برای آشتی دادند و طرف چه حکمی دارد ؟ ( متفرقه )
پاسخ – حرام است . ما می توانیم بدون دروغ افراد را با هم آشتی بدهیم و اختلاف را برطرف کنیم . اگر دعوا و اختلاف منجر به خونریزی بشود یا خانواده ای از هم بپاشد می توان دروغ مصلحتی گفت .
472 – تقلب در امتحانات چه حکمی دارد ؟ ( متفرقه )
پاسخ- تقلب در امتحانات اشتباه است . کمک کردن به ناحق به دیگران درست نیست
482 – داشتن ماهواره در خانه بشرط اینکه از شبکه های مبتذل آن استفاده نشود چه حکمی دارد ؟ ( متفرقه )
پاسخ – داشتن ماهواره و استفاده از آن دو حیث دارد . اگر در کشور اسلامی برای ماهواره مجوز لازم است باید مجوز تهیه بشود و شما باید قانون کشور را در مورد مواد قاچاق رعایت کنید . اما اگر کسی طبق مقررات و با مجوز ماهواره تهیه کرد یا اینکه بدون مجوز ماهواره را تهیه کرد و نگاه کرد ، استفاده از برنامه های مبتذل آن حرام و استفاده ازبرنامه های مفید اشکالی ندارد .
489 – مادرم تازه فوت کرده است . برای تسلی روح مادرم و اینکه خودم آرامش پیدا کنم چکار باید بکنم ؟ ( متفرقه )
پاسخ – اگر تکالیف عبادی مثل نماز وروزه برگردن ایشان بوده است سعی کنید آنها را بجا بیاورید ، کارهای خیر مثل صدقه ، خواندن قرآن و دعا هم انجام بدهید .
493 – گفتن ایراد ظاهری افراد مثل قد کوتاهی ،حکم غیبت را دارد ؟( متفرقه )
پاسخ – اگر با فردی صحبت می کند که او هم قد کوتاه فرد را می داند یا اینکه اگر شخص بفهمد ناراحت نمی شود ، این غیبت نیست. ولی اگر با شخصی که شما صحبت می کنید نداند قد طرف کوتاه است و طرف هم اگر بفهمد که شما پشت سر او حرف زده اید ناراحت بشود ، این غیبت بحساب می آید . اگر قصد هیچ کدام از این کارها را ندارید ولی قصد دارید که او را کوچک کنید این هم اشکال دارد حتی اگر غیبت بحساب نیاید .
494 – آیا رفت و آمد با فامیل واجب است و ترک آن حرام است؟ ( متفرقه)
پاسخ – آنچه لازم است صله ی ارحام است و آنچه حرام است قطع رحم است . رحم در درجه ی اول اقوام نسبی انسان هستند ولی رفت و آمد لازم نیست و اگر باشد خوب است . ممکن است که اقوامی در شهرستان یا خارج باشند و شما نتوانید با آنها رفت و آمد بکنید ولی می توانید تلفن بزنید و نامه بنویسید ، این خودش ارتباط است . شما نباید قطع رابطه بکنید. داریم که با ارحام خودتان ارتباط داشته باشید حتی با یک سلام .
504 – اگر چیزی را از ما دزدیده باشند و ما بفهمیم که چه کسی آنرا دزدیده است ، آیا می توانیم بدون اطلاع شخص شئی مورد نظر را از خانه ی شخصی که دزدیده است برداریم ؟ ( متفرقه )
پاسخ – اگر واقعا مطمئن شدید که کالا برای خودتان است ، می توانید آنرا بردارید در صورتی که مستلزم وارد شدن به ملک و تصرف املاک دیگران نباشد . شما چطور می خواهید به خانه ی طرف بروید و شئی را بردارید ؟ اگر شما با اجازه وارد منزل فرد شده اید و شئی در دسترس است و این شئی مال شما است ، می توانید آنرا بردارید. پش شما باید اجازه ی ورود داشته باشید و دیگر اینکه این کار مفسده نداشته باشد . شما می توانید از طریق قانونی اقدام کنید و کالای خودتان را بگیرید . ممکن است که شما کالای خودتان را در ویترین مغازه ای ببینید . شما می توانید کالای خودتان را مطالبه کنید و صاحب مغازه هم باید آنرا در اختیار شما قرار بدهد .
496 – آیا ما می توانیم در اداره ای که کار می کنیم برای کارهای شخصی از تلفن آنجا استفاده بکنیم ؟ ( متفرقه )
پاسخ – استفاده از امکانات دولتی و بیت المال باید مطابق مقررات باشد . اگر قوانین و مقررات اداره ی شما این اجازه را به شما می دهد ، استفاده از تلفن اداره برای کارهای شخصی اشکالی ندارد یا اینکه مسئولی که اختیار قانونی دارد به شما اجازه بدهد ، باز استفاده از تلفن برای کارهای شخصی اشکالی ندارد . گاهی قانون پرداخت هم وجود دارد یعنی به مقداری که استفاده می کنید باید مبلغ را پرداخت کنید .
501 – آیا گذاشتن نام الهه بر روی دختر اشکال دارد ؟( متفرقه )
پاسخ – بله . بعضی از فقهاء اشکال می کنند و حتی صفات خاص خداوند مثل رحمان ، رحیم ، رازق و خالق باید همراه کلمه ی عبد باشد . پس بهتر است که شما اسم دیگری بگذارید .
523 – فردی به کسی رشوه داده و در جایی استخدام شده است . آیا درآمد این شخص که استخدام شده حرام است؟ (متفرقه )
پاسخ – اگر حقی از کسی ضایع شده باشد یا ایشان شرایط استخدامی را ندارند و با پرداخت رشوه این کار را کرده اند ، این درآمد حرام است. ولی اگر حقی از کسی ضایع نشده است و طرف شرایط استخدامی را هم داشته ، این درآمد حلال است هر چند او کار خلافی انجام داده که رشوه داده است .
525 – فرق نعوذبالله و اعوذبالله چیست ؟ ( متفرقه )
پاسخ - اولی جمع است و دومی مفرد است . اگر شما در جمع هستید می گویید : نعوذبالله یعنی ما به خدا پناه می بریم ولی اگر تنهایی هستید می گویید : اعوذبالله یعنی من به خدا پناه می برم .
526 – گفتن دروغ برای اصلاح بین دو نفر چه حکمی دارد ؟( متفرقه )
پاسخ – دروغ گفتن جایز نیست . دروغ گناه کبیره است و مذمت شده است . اگر مصلحت اهمی درکار است جایز است که انسان دروغ بگوید . یک وقت یک بی گناهی دارد کشته می شود و هیچ راه چاره ای هم نیست مگر اینکه دروغی بگوییم که جلوی قتل را بگیریم یا اینکه دو طایفه می خواهند با هم بجنگند و می خواهد خون ریزی بشود یا اینکه خانواده ای در حال از هم پاشیدن است .حتی در جایی که پای قتل در میان است اگر بشود توریه کرد نباید دروغ گفت . توریه یعنی شما چیز دیگری می گویید و طرف چیز دیگری می فهمد . شما قصد دیگری دارید ولی طرف چیز دیگری می فهمد .
528 – خانمی که چادری است ولی در هنگام رفتن به کوه و دشت چادرش را بر می دارد ولی حجابش را رعایت می کند ، آیا حجاب او اشکال دارد ؟ ( متفرقه )
پاسخ – اصل رعایت حجاب کامل است . چادر حجاب برتر است . فرموده اند : بهتر است که خانمها چادر داشته باشند . اگر خانم در کوه و دشت حجاب خودش را حفظ کند اشکالی ندارد که چادرش را بردارد .
538 – آیا زنجیر طلا برای مرد حرام است؟ ( متفرقه )
پاسخ – بله . بطور کلی طلا برای مردان حرام است . و اگر با آن نماز بخوانند ، نماز باطل است .
542 – ارائه فاکتورهای صوری مانند لوازم خانگی یا ماشین برای اخذ وام چه حکمی دارد ؟( متفرقه )
پاسخ – جایز نیست و حرام است . این کذب عملی است . وقتی وام کالا می دهند شما از طرف بانک وکیل می شوید که کالاهایی را نقدا خریداری کنید و بعد آنها اقساطی آن کالاها را به شما می فروشند . اگر این کار صورت نگیرد مشکل ربویی پیدا می کند . پس شما کالا را بخرید و بعد اگر منعی نداشت کالاها را بفروشید . شما می توانید که کالاهایی را از مغازه دار بخرید و بگویید بعدا که پول را آوردم اجناس را می برم . بعد که وام گرفتید به مغازه دار بگویید من می خواهم این اجناس را بفروشم آیا شما می خرید یا به کس دیگری بفروشم ؟ این خرید و فروش واقعی است .
551 – بلند خواندن قرآن بدون صوت خانم ها در پیش آقایان چه حکمی دارد ؟( متفرقه )
پاسخ – خانمها باید مسائلی را در تلاوت قرآن رعایت کنند . یکی اینکه در نزد نامحرم با صوت قرآن نخوانند چون این کار مفسده دارد و تحریک آمیز است . اما اگر بطور عادی قرآن می خوانند و مفسده ای هم ندارد و خوف این هم نیست که تحریک آمیز باشد اشکالی ندارد . مثلا استادی دارند که سن بالایی دارد و خانم نزد ایشان قرآن می خوانند ولی اگر استاد جوان باشد و خوف فتنه و فساد باشد ، خانم باید از خواندن پرهیز کند .
552 – اگر فردی آبروی کسی را برده باشد و فقط توبه کند ، آیا توبه اش قبول می شود یا باید حتما از آن فرد حلالیت بطلبد ؟ ( متفرقه )
پاسخ – اگر فردی آبروی کسی را برده باشد باید رضایت طرف را جلب کند مگر اینکه او اطلاع نداشته باشد و بتواند اعاده ی حیثیت بکند . و دیگر اینکه نزد کسانی که آبروی طرف را ریخته است باید بگوید که من اشتباه کرده ام و این فرد چنین کاری را نکرده است . پس در این امور توبه کردن به تنهایی کفایت نمی کند . بهتر است که انسان از این گونه گناهان پرهیز کند ، پشت سر دیگران حرف نزند و آبروی کسی را نبرد تا دچار چنین مشکلاتی نشود .
555 – تشریح کردن جسد میت مسلمانان برای دانشجویان چه حکمی دارد ؟( متفرقه )
پاسخ – تشریح جسد میت مسلمان جایز نیست ، این حکم اولیه ی آن است . مگر اینکه حفظ جان عده ای مبتنی بر این کار باشد یعنی اگر این کار را انجام ندهند و به مطالب علمی دست پیدا نکنند ، ممکن است که عده ای به خاطر برخی بیماریها که آنها نتوانسته اند این آموزش را ببینند از دنیا بروند یعنی ضرورت باشد ، در این صورت باید از جسد میت غیر مسلمان استفاده کرد ولی اگر جنازه ی غیر مسلمان هم در دسترس نیست ، بعضی فقها فرموده اند در صورتی که بدن مثله نشود و بی احترامی نباشد این کار اشکالی ندارد و در مواردی اجازه ی ورثه یا خودش درزمان حیات هم لازم است .
556 – آیا اصلاح ابرو خانمها از نظر شرعی حرام است؟ ( متفرقه )
پاسخ – اصل اصلاح ابرو برای خانم ها از نظر احکام شرعی اشکالی ندارد ولی اگر به حدی است که در بین خانمها آرایش بحساب می آید ، باید از نگاه نامحرم پوشانده بشود .
548 – اینکه می گویند خدا در آخرت از حق الله می گذرد ولی از حق الناس نمی گذرد صحیح است ؟ ( متفرقه )
پاسخ – بله . درست است . اگر کسی از دنیا برود و حق الله بر گردنش باشد خدا از او می گذرد بشرطی که در دنیا توبه کرده باشد . در مورد حق الناس شما علاوه بر اینکه باید توبه کرده باشید ، باید حق مردم را هم ادا و آنها را راضی کرده باشید . یعنی رضایت خدا و مردم شرط است . و رضایت خدا وابسته به رضایت مردم است . توبه به این معناست که شخص نسبت به گذشته استغفار کند و اظهار پشیمانی کند و اگر وظایفی بر عهده اش است آنها را ادا کند و دیگر اینکه تصمیم بگیرد دیگر این گناه را تکرار نکند . در حق الناس باید رضایت طرف را هم جلب کند .
549 – در مورد صدقه های واجب و مستحب توضیحاتی بفرمایید . ( متفرقه )
پاسخ – معمولا مردم وقتی می گویند: صدقه ، ذهن شان به طرف صدقه ی مستحب می رود که هنگام خروج از خانه یا در ابتدای سفر می پردازند . واجبات مالی اطلاق به صدقه شده است بخصوص بر زکات . صدقه ی مستحب آن چیزی است که شما انفاق می کنید و بر شما واجب نیست و شما برای اجر و ثواب و آثاری که دارد آنرا می پردازید .
سوال – اگر فردی آبروی کسی را برده باشد و فقط توبه کند ، آیا توبه اش قبول می شود یا باید حتما از آن فرد حلالیت بطلبد؟
پاسخ – اگر فردی آبروی کسی را برده باشد باید رضایت طرف را جلب کند مگر اینکه او اطلاع نداشته باشد و بتواند اعاده ی حیثیت بکند . و دیگر اینکه نزد کسانی که آبروی طرف را ریخته است باید بگوید که من اشتباه کرده ام و این فرد چنین کاری را نکرده است . پس در این امور توبه کردن به تنهایی کفایت نمی کند . بهتر است که انسان از این گونه گناهان پرهیز کند ، پشت سر دیگران حرف نزند و آبروی کسی را نبرد تا دچار چنین مشکلاتی نشود .
سوال – تشریح کردن جسد میت مسلمانان برای دانشجویان چه حکمی دارد ؟
پاسخ – تشریح جسد میت مسلمان جایز نیست ، این حکم اولیه ی آن است . مگر اینکه حفظ جان عده ای مبتنی بر این کار باشد یعنی اگر این کار را انجام ندهند و به مطالب علمی دست پیدا نکنند ، ممکن است که عده ای به خاطر برخی بیماریها که آنها نتوانسته اند این آموزش را ببینند از دنیا بروند یعنی ضرورت باشد ، در این صورت باید از جسد میت غیر مسلمان استفاده کرد ولی اگر جنازه ی غیر مسلمان هم در دسترس نیست ، بعضی فقها فرموده اند در صورتی که بدن مثله نشود و بی احترامی نباشد این کار اشکالی ندارد و در مواردی اجازه ی ورثه یا خودش درزمان حیات هم لازم است .
سوال – آیا اصلاح ابرو خانمها از نظر شرعی حرام است؟
پاسخ – اصل اصلاح ابرو برای خانم ها از نظر احکام شرعی اشکالی ندارد ولی اگر به حدی است که در بین خانمها آرایش بحساب می آید ، باید از نگاه نامحرم پوشانده بشود .
سوال – اینکه می گویند خدا در آخرت از حق الله می گذرد ولی از حق الناس نمی گذرد صحیح است ؟
پاسخ – بله . درست است . اگر کسی از دنیا برود و حق الله بر گردنش باشد خدا از او می گذرد بشرطی که در دنیا توبه کرده باشد . در مورد حق الناس شما علاوه بر اینکه باید توبه کرده باشید ، باید حق مردم را هم ادا و آنها را راضی کرده باشید . یعنی رضایت خدا و مردم شرط است . و رضایت خدا وابسته به رضایت مردم است . توبه به این معناست که شخص نسبت به گذشته استغفار کند و اظهار پشیمانی کند و اگر وظایفی بر عهده اش است آنها را ادا کند و دیگر اینکه تصمیم بگیرد دیگر این گناه را تکرار نکند . در حق الناس باید رضایت طرف را هم جلب کند .
سوال – من در تهران مسافرکشی می کنم . بعضی از مسیرها قیمت مشخص ندارد . خیلی اوقات مسافرها ناراضی هستند . تکلیف درآمد من چیست ؟
پاسخ – شما سعی کنید که مسافر ناراضی نباشد . اگر کرایه معین نیست شما باید از اول مشخص کنید و اگر مسافر کرایه ی شما را قبول کرد و سوار شد باید همان کرایه را به شما بدهد که به آن اجرت المسما (اجرتی که نام برده شده است ) می گویند . اگر شما کرایه را مشخص نکردید و کرایه هم مشخص نیست ، شما باید مبلغی از طرف بگیرید که اگر او راضی هم نبود کرایه شما درست باشد . در اینجا شما باید اجرت المثل بگیرید . یعنی اگر کسی ماشینی مثل شما داشته باشد و همین مسیر را ، مسافر بیاورد مبلغی می گیرد که این مبلغ همان کرایه ی شما هم می شود . اگر شما این مبلغ را کمی پایین تر از اجرت المثل بگیرید بهتر است .
سوال – اینکه می گویند خدا در آخرت از حق الله می گذرد ولی از حق الناس نمی گذرد صحیح است ؟
پاسخ – بله . درست است . اگر کسی از دنیا برود و حق الله بر گردنش باشد خدا از او می گذرد بشرطی که در دنیا توبه کرده باشد . در مورد حق الناس شما علاوه بر اینکه باید توبه کرده باشید ، باید حق مردم را هم ادا و آنها را راضی کرده باشید . یعنی رضایت خدا و مردم شرط است . و رضایت خدا وابسته به رضایت مردم است . توبه به این معناست که شخص نسبت به گذشته استغفار کند و اظهار پشیمانی کند و اگر وظایفی بر عهده اش است آنها را ادا کند و دیگر اینکه تصمیم بگیرد دیگر این گناه را تکرار نکند . در حق الناس باید رضایت طرف را هم جلب کند .
سوال – در مورد صدقه های واجب و مستحب توضیحاتی بفرمایید .
پاسخ – معمولا مردم وقتی می گویند: صدقه ، ذهن شان به طرف صدقه ی مستحب می رود که هنگام خروج از خانه یا در ابتدای سفر می پردازند . واجبات مالی اطلاق به صدقه شده است بخصوص بر زکات . صدقه ی مستحب آن چیزی است که شما انفاق می کنید و بر شما واجب نیست و شما برای اجر و ثواب و آثاری که دارد آنرا می پردازید .
572 – وام های محلی که بصورت قرعه کشی و شانسی است چه حکمی دارد ؟ ( متفرقه )
پاسخ – اشکالی ندارد . داریم که اگر در امری به مشکل برخورد کردید می توانید قرعه بزنیم و این از احکام شرعی است . اگر عده ای دور هم جمع بشوند و پولی روی هم بگذارند و این پول را وام بدهند ، این وام به دو شرط اشکالی ندارد . یکی اینکه همه اطلاع و رضایت داشته باشند که این پولها به چه کسانی داده می شود و دیگر اینکه اطلاع داشته باشند که به کسی که وام می دهند پول اضافه تری نمی گیرند ولی اگر مقداری بعنوان کارمزد گرفته بشود اشکالی ندارد .
557 – آیا خواندن فاتحه بر انسان زنده اشکال دارد؟( متفرقه )
پاسخ – خیر اشکالی ندارد . ثواب خواندن سوره ی فاتحه الکتاب به انسان زنده هم می رسد . ما روایت داریم که سوره ی فاتحه را بر بیمار بخوانید که تاثیرگذار است .
580 – من انگشتری به عروس هدیه دادم و بعد آنرا پیدا کردم ولی به او پس ندادم . این مسئله چه حکمی دارد ؟( متفرقه )
پاسخ – اگر عروس از بستگان و ارحام نسبی شما باشد باید انگشتر را برگردانید زیرا آنرا هدیه کرده اید و برگشت ندارد ولی اگر عروس از ارحام و بستگان نیست و شما از دادن انگشتر منصرف شده اید دیگر لزومی ندارد که به او برگردانید . اگر شما در این صورت انگشتر را برگردانید عروس خوشحال می شود و ذهنش به طرف کسی نمی رود که انگشتر را برداشته باشد .
583- در مورد تهمت زدن توضیحاتی بدهید . ( متفرقه )
پاسخ – اگر انسان به کسی نسبت ناروا بدهد گناه بزرگی است و انسان باید توبه کند و توبه ی آن تنها به استغفار نیست و باید از طرف هم حلالیت بطلبد .
591 – اگر لباس شیک و جدید بپوشیم و در آن لباس بدن ما معلوم نباشد ، آیا پوشیدن این لباس حرام است ؟ ( متفرقه )
پاسخ – خیر . پوشیدن لباس شیک حرام نیست .اسلام طرف دار لباس نو ،تمیز ،زیبا و سفید است . لباس سبک ، لباسی است که فرد انگشت نما بشود یا خانم جلب نظر نامحرم را بکند یا لباس برای دشمن یا ترویج فرهنگ دشمن باشد . اسلام با اینها مخالف است . البته لباس شیک نباید بر خلاف آداب اسلامی باشد . شیکی به معنای آراستگی و زیبایی است . خانمها هم نباید با آرایش جلوی نامحرم ظاهر بشوند .
سوال – مادر من به تازگی فوت کرده است ، برای آرامش روح او و تسلی خاطر خودم چه کاری را انجام دهم ؟
پاسخ – اگر انسان برای فوت مادر خود غصه نخورد یک انسان عادی و طبیعی نیست . انسان با عاطفه و با وجدان و کسی که دارای طبیعت سالم است ، حتی برای کسالت مادر خود ، غصه دار می شود . اما مهم این است که انسان بتواند در زندگی بر برخی از امور مسلط باشد . یعنی بتواند آرامش روحی پیدا کند . درطول تاریخ ، همه ی افراد داغ و مصیبت دیده اند . اما برای آینده ی خود فکر کرده اند . اولاً سعی کرده اند که ناشکری نکنند . آنچه که موجب غضب الهی است بر زبان جاری نکنند . مطمئناً ما یک روز به دنیا آمده و یک روز هم از دنیا می رویم . بنابراین حتی ممکن است فرزند انسان قبل از خود او از دنیا برود . در این غم ها انسان غصه خورده و گریه می کند . وقتی که پیامراکرم (ص) فرزند هیجده ماهه ی خود ابراهیم را در مدینه به خاک سپردند، گریه کردند . برخی از اصحاب گفتند که یا رسول الله شما ما را به صبر توصیه می فرمودید . اما الان خود شما گریه می کنید . حضرت فرمودند که من الان هم توصیه به صبر می کنم . اما من به شما نگفتم که گریه نکنید . بلکه گفتم که صبر کنید و آنچه که موجب غضب الهی است بر زبان جاری نکنید . بعد هم گفتند که فرزندان ما جگرگوشه های ما هستند . به هرحال وقتی که از دنیا می روند انسان غصه دار می شود . اما ما در قرآن و روایات داریم که در اینگونه موارد از نماز کمک بگیرید . نماز بالاترین ذکر خداوند است . ذکر خدا موجب آرامش است . گاهی اوقات برای فردی که فوت کرده نماز بخوانید . البته بهتر است که اگر نماز قضا دارند و یا شما احتمال می دهید که نماز قضا داشته باشند ، آنها رابجا بیاورید . نماز قضا هم موجب آرامش روح ایشان و هم موجب آرامش دل شما است . همچنین سعی کنید وسایلی را که شما را به یاد ایشان می اندازد از اطراف خود دور کنید . هرچقدر شما بیشتر به عکس ها و وسایل ایشان نگاه کنید بیشتر ناراحت می شوید . به یاد مرگ و سفرآخرت بودن و برای رفتن به خانه ی آخرت آماده شدن و توشه برداشتن خوب است . اما اینکه مدام ناراحت بوده و به فکر فردی که از دنیا رفته باشیم کار درستی نبوده و زندگی ما را مختل می کند . انشاء الله خداوند به شما صبر داده و روح مادر شما شاد باشد .
599 – من در مغازه با فردی شریک هستم ولی گاهی اوقات اجناسی از مغازه برمی دارم که فراموش می کنم پول آنرا حساب کنم . من باید چکار بکنم ؟ ( متفرقه )
پاسخ – انسان وقتی با کسی شریک است باید دقت بیشتری در مورد تصرف اموال مورد شرکات داشته باشد . اگر شما فراموش کردید که قیمت جنسی را بپردازید می توانید مبلغی بالاتر در نظر بگیرید و پرداخت کنید تا مطمئن بشوید آنچه را که بدهکار هستید پرداخته اید . راه دیگر این است که شریک خودتان را راضی کنید و به او بگویید که فراموش کرده اید که قیمت اجناس را بپردازید .
600 – اگر شخصی توبه کند از کجا بفهمد که توبه اش مورد قبول واقع شده است ؟( متفرقه )
پاسخ – اگر فرد ، دیگر سراغ آن گناه نرفت معلوم می شود که توبه اش پذیرفته شده است و در وضع و حال شخص تغییر ایجاد می شود .
601 – خانواده ی پدر من به حجاب اهمیت نمی دهند . آیا رفتن به خانه ی این افراد اشکال دارد ؟ ( متفرقه )
پاسخ – اگر شما به میهمانی بروید و مرتکب گناه بشوید ، این کار جایز نیست ولی اگر شما در آنجا گناه نمی کنید و آنها به احترام شما گناه نمی کنند ، رفتن به میهمانی اشکالی ندارد . اگر میهمانی رفتن باعث گناه شما می شود شما نباید قطع رحم بکنید بلکه شما باید امر به معروف بکنید و با ارتباط تلفنی احوال آنها را بپرسید و هدیه ای برای آنها بفرستید تا شما آنها را تحت تاثیر قرار بدهید .
602 – مقداری بادام مقابل منزل ما گذاشته اند و ما نمی دانیم که صاحب آن کیست . وظیفه ی ما چیست ؟ ( متفرقه )
پاسخ – اگر شما بادام را برداشته اید باید دنبال صاحب آن بگردید و اگر از پیدا کردن صاحب آن ناامید شدید ، از طرف صاحب مال آنرا به فقیر صدقه بدهید .
603 – حکم سیگار و قلیان چیست ؟( متفرقه )
پاسخ – حکم کلی این است که اگر کسی بداند که اینگونه مواد برایش ضرر زیادی دارد یا احتمال بدهد ، استفاده از این مواد حرام است . غالب پزشکان می گویند که این مواد برای بدن ضرر دارد . بعضی از مراجع می فرمایند : اگر فرد می داند که این مواد برایش ضرر ندارد حرام نیست ولی بهتر است که استفاده نکند .بعضی از مراجع می فرمایند : چون با نظر پزشکان ثابت شده است که این مواد ضرر دارد ، استعمال آنها حرام است .
595 – هزینه ی ورزشکاران از بیت المال تامین می شود . در این مورد توضیحاتی بفرمایید. ( متفرقه )
پاسخ – درهر امری از یک ورق کاغذ گرفته تا امکانات کلان ، باید طبق مقررات و قوانین باشد . هر امری اگر با اجازه ی قانونی باشد اشکالی ندارد . ولی اگر خلاف مقررات و قوانین باشد این کار جایز نیست . در این مورد باید ضرورت ها را هم در نظر بگیرند . افرادی که از بیت المال استفاده می کنند اگر کار آنها بر خلاف قانون باشد جایز نیست . و فرد ضامن است و باید جبران کند .
596 – اگر ما غیبتی را بشنویم ، آیا گناه کرده ایم ؟( متفرقه )
پاسخ – بله غیبت دو طرفه است . غیبت شنونده ای دارد . غیبت یعنی اینکه مطلبی را پشت سر دیگری به فردی بگویید که او از این مطلب اطلاع ندارد . کسی که غیبت را استماع کند گناهکار است ولی اگر غیبت به گوشش بخورد گناهکار نیست . سعی کنید پشت سر دیگران حرف نزنید زیرا گناه کبیره است و گاهی این حرفها بدبینی ایجاد می کند و کانون خانواده ها را ازهم می پاشد . اگر کسی غیبت کرد ، شما امر به معروف بکنید و اگر نمی توانید جلسه را ترک کنید تا آنها متوجه اشتباه خودشان بشوند .
598 – اگر مقداری از مال خودمان را به بیماری بدهیم که توان مالی ندارد آیا این کمک صدقه محسوب می شود ؟ ( متفرقه )
پاسخ – بله . معنی صدقه همین است . صدقه هم مالی است و هم غیر مالی . اگر شما کار فرد ناتوانی را انجام بدهید ، صدقه محسوب می شود . در روایت داریم که اگر پول دارید قرض بدهید زیرا صدقه ده برابر ثواب دارد ولی قرض هجده برابر ثواب دارد . قرض باعث می شود که فرد به فکر تولید بیفتد تا قرض خودش را ادا کند ولی در صدقه این طور نیست .
613- اگر شخصی در محل کار خود از کسی دزدی کرده باشد . صاحب مال هم فوت کرده باشد . الان چه کاری باید انجام دهد ؟( متفرقه )
پاسخ – اولاً انسان باید مراقب بوده و به اموال دیگران دست اندازی نداشته باشد . سرقت و دزدی یک گناه است . هم حق الله محسوب شده و هم حق الناس است . اولاً به خاطر اینکه از دستور خداوند تخلف کرده باید استغفار کند . دوماً تصمیم بگیرد که دیگر این کار را انجام ندهد . سوماً باید رضایت صاحب مال را جلب کند . اگر فوت کرده دیگر نمی تواند این کار را انجام دهد بنابراین برای او طلب مغفرت کند . در ضمن اگر آن چیزی را که سرقت کرده عیناً موجود است باید به ورثه ی میت تحویل بدهد . اگر موجود نیست ، عین آن را تهیه کند و یا به قیمت روز، پول آن را به ورثه ی میت بدهد . دادن عین مال یا پول آن به یک نفر از ورثه کافی نیست . چون همه ی وراث از آن ارث می برند . مگر اینکه آن یک نفر مورد اطمینان بوده و سهم بقیه را بپردازد، در این صورت اشکالی ندارد .
615 – ما یک قطعه طلا که قیمت آن خیلی بالا است پیدا کرده و خرج کرده ایم . الان بعد از چند سال پشیمان هستیم . راهنمایی بفرمایید . ( متفرقه )
پاسخ – اگر صاحب آن پیدا شده و یا می شود باید آن را به ایشان بازگردانید . و یا پول آن را به قیمت روز به آن شخص بدهید . حتی اگر قبول نمی کند و عیناً آن قطعه طلا را می خواهد ، باید آن را خریده و به او بدهید . اما اگر صاحب آن را پیدا نکردید و می دانید که بعداً هم پیدا نمی کنید ، باید وجه آن طلا را به قیمت روز، از طرف صاحب آن به فقیر صدقه بدهید.
620 – گرفتن خامه ی شیر توسط دامداران و فروختن آن به خریدار شیر چه حکمی دارد ؟ ( متفرقه )
پاسخ – آن چیزی که متعارف است و از قدیم الایام هم بوده این است که افرادی که دامداری داشته اند سرشیر و خامه ی شیر را می گرفته اند و بعد شیر را هم می فروختند . این مسئله متعارف بوده و مردم هم می دانستند که این کار انجام می شود و حرفی هم نداشته اند . پس این کار اشکالی ندارد . اما اگر متعارف نیست که خامه و سرشیر را بگیرند و باید با همان بفروشند و یا اگر می گیرند باید اعلام کنند . در این جا اگر بگیرند و جداگانه بفروشند اشکال دارد . لذا اگر متعارف است اشکالی ندارد . امروزه در کارخانه های لبنیاتی متعارف است که این کار را می کنند . مردم هم از این مسئله اطلاع دارند . اگر هم اطلاع نداشته باشند ، به هرحال کاری متعارف است . اما اگر متعارف نباشد ، وقتی که می خواهند شیر را بفروشند باید به خریدار اعلام کنند که خامه ی این شیر گرفته شده است . یا اگر شیری که خامه ی آن گرفته شده قیمت بیشتری داشته و شیری که خامه ی آن گرفته نشده قیمت ارزان تری دارد ، در صورتی که گرفته باشند باید به قیمت ارزان تر بفروشند .
632 – شوهر نسبت به اموال زن تا چه مقدار مالکیت دارد ؟ ( متفرقه )
پاسخ – شوهر تا اندازه ای که خانم اجازه بدهد می تواند نسبت به اموال خانم مالکیت داشته باشد . اگر خانم اموالی دارد یا درآمدی دارد ، اینها برای خانم است و شوهر نمی تواند زن را مجبور کند که اموالش را به مالکیت او در بیاورد . اگر زن یا مرد اموال خودش را به ملکیت دیگری در آورد یا اذن تصرف بدهد ، دیگری می تواند در آن دخالت کند .
633 – آیا من می توانم سی دی های مستهجن برادرم را بدون اجازه ی او بشکنم ؟ ( متفرقه )
پاسخ – خیر . در مورد امر به معروف و نهی از منکر از رهبر سوال شده است و ایشان فرموده اند که امر به معروف و نهی از منکر در حد تذکر لسانی است . شما نمی توانید اموال دیگران را خراب کنید یا اینکه دیگران را بزنید یا آنها را حبس کنید . شما می توانید به خود برادرتان بگویید که این سی دها را پاک کند یا از بین ببرد . اما شما نمی توانید سی دی او را بشکنید . اگر فردی در مقام تربیت فرزند است مثل پدر و مادر یا معلم ، می توانند او را از این کار باز بدارند .
636 – چطور می توان کسی را که غیبت می کند راهنمایی کرد ؟( متفرقه )
پاسخ – وقتی انسان به غیبت گوش ندهد طرف دیگر غیبت نمی کند . اگر کسی غیبت کرد شما می توانید مجلس را ترک کنید تا او متوجه کار اشتباه خودش بشود یا اینکه مستقیما به او بگویید که این سخنان غیبت است و گناه دارد . گاهی طرف غیبت می کند و ما آنرا تایید می کنیم و با او همکاری می کنیم . بهترین عمل موثر برای ترک غیبت گوش ندادن ، ترک مجلس و نهی از منکر است .
642– آیا مستاجر می تواند تغییری در بنای ساختمان و اجاره بها بدهد ؟( متفرقه )
پاسخ – وقتی قرارداد اجاره برای مدتی بسته شد ، تغییر اجاره بها امکان ندارد مگر با توافق طرفین . در طول مدت اجاره مستاجر نمی تواند مبلغی را که بعنوان قرض الحسنه داده است مطالبه کند . در مورد تغییر بنای ساختمان ، اگر مستاجر از موجر اجازه بگیرد اشکالی ندارد اما بدون رضایت و شرط قبلی تغییر غیر متعارف جایز نیست . نصب پرده و تابلو با میخ کوچک اشکالی ندارد ولی تغییرات غیر متعارف باید با اجازه ی صاحب ملک باشد .
654 – شوهرم شغل دولتی دارد و به فکر مردم است . گاهی اوقات ارباب رجوع به او هدایایی می دهند . آیا این هدایا اشکال دارد ؟ ( متفرقه )
پاسخ – اگر ایشان مطابق قانون کار می کنند نباید هدیه بگیرند زیرا طبق مقررات کارمند دولت ، نباید از ارباب رجوع هدیه بگیرد . اگر ایشان پارتی بازی نکرده اند ، قانون را رعایت کرده اند و خلافی هم مرتکب نشده اند ، با این حال به ایشان هدیه داده اند اشکالی ندارد . اما هنگام کار در اداره هدیه گرفتن جایز نیست .
656 – گاهی مواقع در محل کار حوصله ندارم خوب کار کنم . آیا من می توانم کار اداری را در منزل انجام بدهم ؟ آیا می توانم اضافه کاری بکنم ولی آنرا حساب نکنم تا آنرا جبران کنم ؟( متفرقه )
پاسخ – اگر این کار منع قانونی نداشته باشد اشکالی ندارد . تمام این کارها باید طبق مقررات باشد. و اگر برای این کار از مسئول تان اجازه بگیرید اشکالی ندارد .
657 – آیا می شود از خودکار بیت المال استفاده کرد و بعد خودکاری خرید و جای آن گذاشت ؟ ( متفرقه )
پاسخ – خیر نمی شود . انسان باید کارهای شخصی را با وسایل خودش انجام بدهد . شما نمی توانید برای کارهای شخصی از بیت المال استفاه کنید مگر اینکه مقررات اجازه ی این کار را به شما بدهد. و شما از مسئول قانونی اجازه داشته باشید .
688 – در مورد دروغ مصلحتی توضیحاتی بفرمایید . ( متفرقه )
پاسخ – دروغ مصلحتی در زمانی استفاده می شود که مسئله ی اهمی در کار است و با آن دروغ می شود مصلحت را احراز کرد و در ضمن راه دیگری هم وجود نداشته باشد . مثلا اگر در جایی ما پا درمیانی کنیم و یک دروغ بگوییم ، جلوی خونریزی فردی گرفته می شود یا اینکه دو تا طائفه می خواهند باهم بجنگند و شما می توانید با دروغی جلوی این جنگ را بگیرید و چاره ی دیگری هم نیست . در این مورد اگر می شود توریه کرد نباید دروغ گفت . یعنی ما حرفی می زنیم و دیگران از حرف ما برداشت دیگری می کنند . مثلا شما می گویید : من او را ندیدم ، منظور شما این است که امروز او را ندیدم .
689 – رد مظالم یعنی چه ؟ ( متفر قه)
پاسخ – رد مظالم یا مظالم عباد ، مظلمه هایی است که بعهده ی ماست یعنی حقی از دیگران برعهده ی ماست و ما صاحب آنها را نمی شناسیم و به آنها دسترسی نداریم . در اینجا ما می توانیم از طرف صاحب مال آنچه بعهده ی ما است بپردازیم . گاهی در وصیت نامه ها می نویسند که این مبلغ را بعنوان رد مظالم بپردازید. اینکار وظیفه ی انسان در حال حیات است . سعی کنید تا زنده هستید مبلغی بعنوان مظالم عباد بپردازید زیرا ممکن است که حقی بر کردن شما باشد و شما ندانید .
690 – اگر حقی از دیگران بر گردن ما است چگونه می توانیم آن حق را بپردازیم ؟ ( متفرقه )
پاسخ – اگر شما حقی از شخص معینی بر گردن دارید می توانید به او بگویید و آنرا ادا کنید . اگر فرد مشخص نیست می توانید مظالم عباد را بپردازید به این نیت که اگر کسی حقی بر گردن شما دارد ادا بشود.
696 – اگر من بخواهم به مستحق کمک کنم و صدقه بدهم ، آیا من می توانم به فرزندم که وضع مالی خوبی ندارد کمک کنم ؟ ( متفرقه )
پاسخ- بین صدقه ی مستحب و واحب فرق است . اگر شما می خواهید صدقه ی مستحب بدهید که از شما دفع بلا بشود و ثوا ب ببرید می توانید این صدقه را به فرزندتان بدهید . احتمالا صدقه به غیر ، ثواب بیشتری دارد زیرا فرزندان واجب النفقه هستند . شما نمی توانید صدقات واجب مثل زکات ، کفارات یا چیزی را که شما پیدا کرده اید و باید از طرف صاحبش نفقه بدهید را به افراد واجب النفقه بدهید .
697 – اگر کسی پشت سر ما حرفی بزند و ما ناراحت و عصبانی بشویم و ما هم غیبت او را بکنیم ، حکم این کار چیست ؟ ( متفرقه )
پاسخ – حکم بعضی از فقهاء این است که در غیبت حلالیت طلبیدن لازم نیست بلکه شما باید استغفار کنید و برای فرد هم طلب آمرزش بکنید و برای او دعا کنید. بعضی از فقهاء می فرمایند که حلالیت طلبیدن لازم است اگر امکان آن وجود داشته باشد . بعضی از گفته ها در حال عصبانیت اعتباری ندارد .
713 – تقلب در امتحان چه حکمی دارد ؟ ( متفرقه)
پاسخ – تقلب در امتحان درست نیست . گاهی می پرسند که اگر تقلب کردیم و به مقامی رسیدیم ،آیا حقوقی که می گیریم درست است یا خیر . گاهی تقلب باعث ضایع کردن حق دیگران می شود . پس اگر حقوق دیگران ضایع بشود این قطعا اشکال دارد .اگر کسی استخدام بشود و سواد لازم را نداشته باشد استخدام او اشکال دارد . حالا کسی تقلب کرده است و با مدرکش در جایی استخدام شده است ، فرموده اند که اگر فرد شرایط استخدامی را دارد حقوقی که می گیرد اشکالی ندارد. گرچه کار درستی نکرده است .
742 – آیا من می توانم از صندوق کمیته امداد پولی را به کسی ببخشم ؟ آیا ما می توانیم پول خرد صندوق را برداریم و بجای آن اسکناس بگذاریم ؟( متفرقه )
پاسخ – صدقه ی مستحب یعنی پولی که شما در صندوق می گذارید تا به فقیری بدهید تا وقتی به فقیر نداده اید می توانید آنرا بردارید و عوض کنید با بصورت قرض آنرا بردارید یا می توانید منصرف بشوید و آنرا خرج کنید . بعضی از فقهاء در مورد صندوق کمیته ی امداد یا صندوق هایی که در اختیار شما گذاشته اند می فرمایند : همین که شما پول را در صندوق کمیته ی امداد می اندازید یعنی پول را در اختیار آنها قرار داده اید و بعضی احتیاط کرده اند که نیاید آنرا بردارید . ولی اگر صندوق برای خودتان است اشکال ندارد که آنرا بردارید .
752 – اگر کسی شاهد یک منکر اخلاقی باشد آیا باید به اماکن امنیتی اطلاع بدهد ؟ ( متفرقه )
پاسخ – اگر کسی خلافی انجام داده و دیگر این کار را انجام نمی دهد ، اینجا گفتن ندارد مخصوصا اگر موجب آبروریزی بشود حرام است . ولی ممکن است که فرد منکری را تکرار می کند ، در اینجا به شیوه ای که خود فرد موجب گناه دیگری نشود و آبریزی صورت نگیرد و به شیوه ای مناسب ، باید جلوی منکر را گرفته شود . در مسائل اخلاقی می فرمایند که تحقیق و تفحص نکنید ، جایی آنرا نقل نکنید زیرا گفتن آن باعث رواج فساد می شود . اگر شما می توانید بدون آبروریزی و گناه جلوی منکر را بگیرید ، این کار را بکنید در غیر این صورت شما تکلیفی ندارید .
753 – کار من پخش مواد غذایی بصورت سیار است و شک دارم که باید مظالم عباد بپردازم یا خیر ؟ ( متفرقه )
پاسخ – خوب است که انسان در زندگی اش مبلغی را بعنوان مظالم عباد یا رد مظالم بپردازد . مظالم عباد برای زمانی است که انسان بناحق ،حق کسی را غصب کرده باشد . ممکن است که انسان چیزی را خریده و قرار بوده که پول آنرا پرداخت کند و بعد آنرا فراموش کرده است یا اموالی در اختیار انسان است که صاحب آن مشخص نیست . چون شما شک دارید چیزی به گردن شما نیست . اگر کسی می داند از دیگران حقی برگردنش هست ولی صاحبان آنرا نمی شناسد باید مظالم عباد بپردازد . یعنی مبلغ را از طرف آنها به فقیر البته با اجازه ی مرجع تقلید بپردازید . اگر فردی نمی داند که مظلمه ی عباد برگردنش هست یا خیر ، خوب است که مبلغی را بعنوان مظالم عباد بپردازد .
766 – یک فرد خَیِر زمینی را به هیئت اهدا کرده است و الان زمین در طرح شهرداری قرار گرفته است . شهرداری می خواهد در محل دیگری به هیئت زمین بدهد. آیا این کار اشکال دارد ؟ ( متفرقه )
پاسخ – این موارد باید از طرق قانونی اقدام شود. در مورد زمین های وقفی شهرداری باید با سازمان اوقاف هماهنگی داشته باشد . اگر این طرح باید اجرا بشود ، شهرداری می تواند زمین دیگری به هیئت بدهد و این کار اشکالی ندارد البته حتما باید هماهنگی باشد .
783 – گاهی ما در پاسخ یک سوال شرعی از افراد مختلف جواب های مختلف می شنویم . دراین صورت تکلیف چیست ؟ ( متفرقه )
پاسخ – شما نباید از افراد مختلف سوال کنید . شما باید از یک نفر مورد اطمینان سوال کنید یا از دفتر مرجع تقلیدتان سوال کنید . حالا اگر از چند نفر سوال کردید و هر کدام جواب های مختلفی دادند هیچ کدام از جواب ها اعتبار ندارد . مگر اینکه یکی از جوابها مورد اطمینان شما باشد .
839 – می خواهیم از جایی عبور کنیم ولی باید از زمین دیگران رد بشویم که مطمئن هستیم ازداخل شدن ما به زمین شان ناراضی نیستند . وظیفه ی ما چیست ؟( متفرقه )
پاسخ – شما باید وارد زمین مردم نشوید و از راه دیگری بروید . حتی اگر راه شما دور بشود . از اراضی وسیع که محصولی در آن کشت نشده است می توان عبور کرد .
805 – من در هنگام خیاطی کردن برای دیگران ، فکر می کنم که اگر در برش و ... اشتباهی بکنم حق الناس انجام داده ام. تکلیف من چیست ؟ ( متفرقه )
پاسخ – این فکر در همه ی کارها هست . مثلا یک کشاورز می تواند فکرکند که ممکن است مقدار آب کم و زیاد بشود یا مرز زمین ها بهم بخورد . اگر هر کس بخواهد کاری را انجام بدهد و فکر کند که مبادا درآن قصور و تقصیری صورت بگیرد ، دیگر کسی کاری انجام نمی دهد . شما این افکار را کنار بگذارید و در حین کار مواظب باشید که به پارچه های دیگران خسارت وارد نشود. اگر سهوا مسئله ای پیش آمد حکمش جداست و شما مقصر نیستید . در ضمن شما باید اضافه ی پارچه ها را به صاحبانش برگردانید و اضافه ای که دور ریخته می شود (معمولا کسی آنها را نمی گیرد و از آن اعراض می کنند ) اشکالی ندارد .
809 – ادعیه هایی که مربوط به اول و آخرماه است مربوط به ماههای شمسی است یا قمری ؟( متفرقه )
پاسخ – این ادعیه ها مربوط به ماههای قمری است . فقط روز اول فروردین آداب خاصی دارد .
822 – ما مقداری زمین مصادره ای خریده ایم . آیا اینها حرام است ؟ ( متفرقه )
پاسخ – اگرشما علم دارید که این زمین مصادره ای است و به زور گرفته شده است حرام است ولی اگر مالی از طریق حکم قاضی مصادره شده است و شما از طریق مزایده آنرا خریده اید اشکالی ندارد تا وقتی که مال مصادره برگرداننده بشود یا مالکیت فرد ثابت نشود ، استفاده شما از آن زمین اشکالی ندارد .
823 – آیا پوشیدن روسری های رنگی برای خانم ها اشکال دارد؟( متفرقه )
پاسخ – اگر لباس رنگی موجب انگشت نما شدن خانم نشود و باعث جلب نظر نامحرم نشود استفاده از آن اشکالی ندارد . اگرشما بخواهید احتیاط کنید ، باید از پوشیدن روسری رنگی پرهیز کنید .
841 – شغل من لوله کشی گاز است . گاهی بخاطر بالا رفتن لوله ، من مجبور هستم که قیمت را بالاتر از قیمتی که تعیین کرده بودیم حساب کنم . آیا این کار اشکال دارد؟ ( متفرقه )
پاسخ- وقتی شما قرارداد می بندید به فکر گرانی هم باشید . اگر شما قراردادی دارید و اجناس خیلی گران شده است ، به صاحب کار اطلاع بدهید و احتمالا ایشان هم قبول می کنند. اگر صاحب کار با رضایت این مبلغ را به شما بپردازد اشکالی ندارد. اگر شما قراردادی بنویسید که با مبلغ ثابتی کاری را انجام می دهید بعد چیزی گران شود ، شما باید مبلغ اضافی را از جیب خودتان بپردازید . طرف شرعا مکلف نیست زیرا شما از اول باید در قرارداد فکر این موارد را می کردید. پس صاحب کار موظف نیست که قیمت اضافی را بپردازد مگر با تراضی .
866 – توبه و شرایط توبه چیست ؟ ( متفرقه )
پاسخ – توبه یعنی اینکه انسان نسبت به گناهان گذشته توبه کند و از خدا بخواهد که او را ببخشد ، دیگر اینکه تصمیم بگیرد که دیگر آن گناه را انجام ندهد ، اگر بخاطر گناهان وظیفه ای را انجام نداده است جبران کند مثل کفاره یا قضای یا... ،اگر حقی از کسی ضایع کرده است رضایت صاحبان حق را جلب کند ،دیگر اینکه کارهای خیر و مستحب را زیاد انجام بدهد .
888 – آقایانی که ابروهایشان را تمیز می کنند ، آیا از نظر شرعی این کار اشکال دارد ؟ (متفرقه )
پاسخ – اگر تمیز کردن مقصود زیرابرو برداشتن و آرایش است این قطعا برای آقایان حرام است . اما اگر منظور از تمیز کردن ، چیدن موی اضافی باشد این کار اشکالی ندارد.
892 – آیا کسی که عربی بلد نیست می تواند ترجمه ی قرآن را بخواند ؟( متفرقه )
پاسخ – بله می تواند این کار را بکند ولی ترجمه ، تلاوت قرآن نیست و ثواب تلاوت قرآن را ندارد. بهتر است که شما تلاوت کردن قرآن را یاد بگیرید .
898 – اگر کسی برای ساختن دندان مصنوعی پیش غیر مسلمان برود اشکال دارد؟ ( متفرقه )
پاسخ – خیر . اگر مفسده ای بر آن مترتب نباشد اشکالی ندارد .
•393 – آیا اگر مردی همسرش را کتک بزند باید دیه پرداخت بکند ؟
•پاسخ – مرد نباید همسرش را بزند ولی اگر این کار را بکند و خانم رضایت ندهد و جای آن زخم، سرخ و کبود بشود باید دیه بپردازد . کسانی که همسرشان را کتک زده اند رضایت او را جلب کنند حتی اگر سنی هم از آنها گذشته باشد .
•487 – من چون معلم هستم در گذشته بخاطر عصبانیت ، بچه ها را تنبیه بدنی می کردم . الان عذاب وجدان دارم . برای جبران آن چکار کنم ؟ ( دیه )
پاسخ – اگر تنبیه در حد نیاز و بخاطر تربیت بوده است اشکالی ندارد . اگر مقررات آموزش و پروش این است که تنبیه بدنی دانش آموزان ممنوع است از نظر شرعی باید این کار را انجام ندهید ولی ایشان در زمان گذشته بوده اند و شاید این قانون نبوده است . اگر محل تنبیه سرخ یا کبود شده باشد ، شما باید حلالیت بطلبید یا دیه بپردازید . اگر آنها را نمی توانید پیدا بکنید مظالم عباد بپردازید و اگر فکر می کنید که آنقدر نباید آنها را تنبیه می کردید و نتوانستید جلوی عصبانیت خودتان را بگیرید استغفار کنید .
سوال – خواهر من شیر خاله ام را و پسرخاله ام شیر مادرم را خورده است . چه کسانی به خواهرم و چه کسانی به پسرخاله ام محرم می شوند ؟
پاسخ – اگر کودکی از خانمی شیر بخورد (با شرایط رضاعی که موجب محرمیت می شود و مدت آن حداقل بیست و چهار ساعت است و دراین مدت نباید شیر کس دیگری هم خورده باشد و بین آن غذایی هم نخورده باشد یا اینکه پانزده مرتبه از این خانم شیر خورده باشد و بین آن شیر خانم دیگری را نخورده باشد ولی اگر غذا بخورد اشکالی ندارد . ) موجب محرمیت عده ای به آن بچه می شود . اگر بچه ای از خانمی شیر خورد آن خانم به بچه محرم می شود و مادر رضاعی این بچه می شود. اگر بچه از خاله اش شیر بخورد این خانم خاله ی نسبی بچه می شود و مادر رضاعی او هم می شود . شوهر این خانم که شیر داده پدر رضاعی بچه می شود . فرزندان این خانم ، برادران و خواهران رضاعی این بچه می شوند . تمام کسانی که به این مادر و پدر رضاعی محرم هستند ، به این بچه هم محرم می شوند . پس این بچه ، دایی و خاله ی و عمو و عمه ی رضاعی دارد و این افراد به او محرم هستند . از طرفی کسانی که به این بچه محرم هستند با پدر و مادر رضاعی او محرم نیستند . مثلا خواهر و برادر این بچه از طریق شیر خوردن به این خانم و شوهرش محرم نمی شوند . یعنی برادران و خواهران رضاعی این بچه با برادران و خواهران او محرم نمی شوند . پس فقط بچه ای که از این مادر شیر خورده است با پسر و دختر این خانم محرم می شود . توصیه ی ما این است که اگر می خواهید بچه را به کسی بسپارید فکر آینده ی او را هم بکنید . در ضمن تعداد روز و دفعات شیر خوردن را هم بنویسید که بدانید این بچه به آن خانم محرم شده است یا خیر . خواهر و برادران رضاعی نمی توانند با هم ازدواج کنند . ما باید به این نکته ی مهم توجه بکنیم .
65 - آیا شیر دادن مادر به بچه واجب است ؟
پاسخ – آن چند روز اول که شیر چربی خاصی دارد و غذای اختصاصی فرزند هست ، اغلب فقها فتوا داده اند که آنچند روز را مادر واجب است که به بچه اش شیر بدهد . مگر اینکه بچه در اختیارش نباشد یا نتواند که آن بحث دیگری دارد . اما بعد از آن چند روز دیگر واجب نیست ولی مستحب است و ثواب بسیار زیادی دارد . البته کمتر مادری است که بتواند فرزند خودش را شیر بدهد و او را شیر ندهد . مستحب است که دوسال قمری بطور کامل بچه را شیر بدهد .
67 - سقط جنین پنجاه و چهار روزه چه حکمی دارد ؟
پاسخ – سقط جنین حرام است . بعد از انعقاد نطفه ، دیگر کسی مجاز نیست که این جنین شکل گرفته را از بین ببرد ولی یک استثنا دارد . می فرمایند که پیش از آنکه روح در این جنین دمیده شود که حدود همان چهار ماه است یعنی قبل از چهار ماه ، اگر به تشخیص خود مادر یا به تشخیص پزشک متخصص مورد اطمینان باقی ماندن جنین برای مادر خطر داشته باشد از بین آن اشکالی ندارد . اما اگر روح دمیده شد بعد از آن دیگر جایز نیست حتی اگر بچه عقب مانده ی ذهنی هم باشد . جنین پنجاه و چهار روزه هنوز چهار ماهش نشده است و روح در آن دمیده نشده است سقط آن حرام است مگر اینکه باقی ماندن جنین برای مادر خطر داشته باشد .
509 – ما یک نوزاد بی سرپرست را به خانه مان آورده ایم ، این بچه باید چند وقت شیر فرد دیگری بخورد تا به مادرم محرم بشود ؟ ( شیردادن )
پاسخ – مدت شیردهی باید به مدت زمانی باشد که در بدن بچه گوشت بروید و استخوان محکم بشود . فرموده اند : حداقل یک شبانه روز کامل باید این بچه شیر بخورد و در این یک شبانه روز شیر مادر دیگری را نخورد و غذای دیگری نخورد . یا اینکه پانزده مرتبه این خانم به بچه شیر بدهد و بچه سیر بشود و بین این پانزده وعده شیر خانم دیگری را نخورد . البته شرایط دیگری هم دارد . مثلا اینکه بچه باید مستقیم شیر را از سینه فرد خورده باشد ، شیر را بالا نیاورد و بچه سیر شده باشد .
828– آیا افرادی که به دلیل نداشتن تمکن مالی سقط جنین می کنند حرام است؟
پاسخ – اینکار حرام است و جزو گناهان بزرگ است . در قرآن داریم که از ترس فقر فرزندان خودتان را نکشید . وقتی نطفه منعقد شد اسقاط آن جایز نیست و مثل یک انسان زنده است . اگر کسی از نظر شرعی پیشگیری کند که باردار نشود اشکالی ندارد ولی وقتی باردار شد سقط جنین حرام است . اگر جنینی باقی بماند و برای مادر خطرناک باشد البته قبل از چهارماهگی که روح در بدن جنین دمیده بشود میتوان آنرا سقط کرد ولی بعد از چهارماهگی این کار جایز نیست حتی اگر جنین عقب مانده ی ذهنی باشد یا عمرش بعد از بدنیا آمدن چند روز باشد .
643 – اگر ما نیت روزه ی قضای ماه رمضان را بکنیم ، آیا می توانیم روزه را نگیریم ؟
پاسخ – اگر فردی مثلا ده تا روزه ی قضا دارد و شش ماه هم وقت دارد که روزه بگیرد ، اگر نیت روزه بکند و تا قبل از ظهر روزه اش را بخورد اشکالی ندارد . ولی اگر بعد از ظهر روزه اش را بخورد ، هم گناه کرده است و هم روزه اش کفاره دارد . کفاره ی آن ده مُد طعام است که باید به فقیر بپردازند . اگر نتوانست که این کار را انجام بدهد باید سه روز روزه بگیرد . حالا اگر فرد ده روز روزه ی قضا دارد و ده روز هم به ماه رمضان مانده است ، احتیاط این است که روزه اش را باطل نکند .
22– اگر هنگام روزه بوی غذای غلیظ به حلق برود چه حکمی دارد ؟
پاسخ – بوی غذا باطل کننده ی روزه نیست و به حلق هم برسد اشکالی ندارد . البته غبار غلیظ حکم جداگانه ای دارد.
43 – آیا کفاره ی روزه ی پدر بر عهده ی پسر بزرگ است یا برعهده ی همه ی فرزندان آن مرحوم؟
پاسخ – اگر کفاره مالی است و میت بدهکار است و آن را نپرداخته است ، ورثه نیز این مسئله را می دانند یا وصیت کرده است باید از اموال میت پرداخته شود . یعنی ابتدا باید از اموال میت این کفاره و سایر دیون و واجبات مالی پرداخته شود و بعداً بقیه ی اموال تقسیم شود . اما اگر کفاره مالی نباشد بر عهده ی کسی نیست . کفاره غیر از نماز و روزه است که قضای آن بر عهده ی پسر بزرگ است .
44 – شوهر من اجازه نمی دهد که روزه بگیرم آیا چنین حقی را دارد؟ ( رضایت همسر )
پاسخ – نسبت به روزه ی واجب چنین حقی را ندارد و شما باید روزه ی واجب را بجا بیاورید . نسبت به روزه ی مستحب اگر با حق شوهر منافات داشته باشد نباید روزه بگیرید . اگر هم شوهر نهی می کند برخی از فقها گفته اند اگر شوهر نهی می کند خانم نباید روزه ی مستحب را بگیرد.
61 – اصالت من شیرازی هستم . و خانه ی پدرم در شیراز است . ولی خودم ساکن بوشهر هستم . حکم نماز و روزه ی من در بوشهر چیست ؟
پاسخ – اگر شما در بوشهر تصمیم دارید که همیشه زندگی کنید و آنجا وطن شما باشد ، به فتوای همه فقها و مراجع تقلید نماز شما تمام و روزه ی شما هم صحیح است . ممکن است که شما از بوشهر بیرون بروید و نخواهید ده روز هم بمانید اشکالی ندارد زیرا وطن شماست . اگر شما بوشهر را بعنوان وطن انتخاب نکردید ولی هر بار که آنجا می روید ده روز را می مانید یا بیشتر ازده روز می مانید ، باصطلاح این را می گویند که قصد ده روز ماندن دارد مثل شهرهای دیگری که می روید و نماز شما کامل است . اگر قصد ماندن همیشگی را ندارید و گاهی اوقات ممکن است که به بوشهر بروید ولی ده روز را نمانید ، در اینجا بعضی از فقهاء می فرمایند که اگر تصمیم دارد که چند سالی در آنجا سکونت داشته باشد حکم وطن دارد اما بسیاری از فقهای دیگر هم می گویند که تصمیم ماندن همیشگی لازم است . تصمیم ماندن همیشگی یا قصد وطن به این معناست که می گوید ما اینجا زندگی می کنیم و اگر چند س پالی هم در جای دیگر رفتیم باز به اینجا بر می گردیم زیرا خانه و زندگی ما اینجاست. بنابراین اگر این تصمیم را داشته باشید نماز کامل است و اگر این تصمیم را نداشته باشید هر باز که می آیید و می خواهید ده روز بمانید نماز کامل است یا باید ببینید که فتوای مرجع شما در خصوص ماندن چند سال در آنجا چیست . اگر می فرمایند که حکم وطن دارد نماز کامل است و اگر می فرمایند که حکم وطن ندارد باید نماز را با قصد ده روز کامل بخوانید .
63– من باردار هستم . آیا می توانم روزه بگیرم یا صرف بارداری نباید روزه گرفت ؟
پاسخ – در خصوص روزه فرموده اند که کسی که روزه برایش ضرر دارد یا توانایی بجا آوردن روزه را از نظر جسمی ندارد روزه واجب نیست . نفرموده اند که باردار برایش روزه واجب نیست . یعنی خانمی که بارداراست یا بچه شیر می دهد یا بیمار نیست. ممکن است بیماری داشته باشد ولی روزه برایش ضرر نداشته باشد. ممکن است که خانم باردار باشد نه برای خودش و نه برای حملش روزه ضرر نداشته باشد ، پس باید روزه بگیرد . حالا اگر خانم باردار روزه بگیرد برای خودش یا برای حملش ضرر دارد ، در این صورت روزه واجب نیست . حالا خانم چطور تشخیص بدهد ؟ با تجربیاتی که در گذشته داشته می داند که روزه ضرر دارد ،خوب نباید روزه بگیرد یا نمی داند و به پزشک متخصص مراجعه می کند و او برایش اطمینان بیاورد که روزه برایش ضرر دارد ، برای او روزه واجب نیست . بههر حال روزه یک تکلیف واجب است . این سالها هم هوا گرم است و ممکن است که بعضی ها با کمترین بهانه روزه نگیرند . روزه بسیار اهمیت دارد . روزه هم برای بدن و هم از نظر معنوی اهمیت دارد و هم یک تکلیف الهی است مثل نماز . البته نماز اهمیتش از روزه خیلی بیشتر است ولی روزه هم مهم است . نباید با بهانه ای از روزه داری فرار کرد . بهاین معنا که طرف عمدا روزه نگیرد . اگر واقعا هم روزه ضرر دارد ، روزه واجب نیست . مهم این است که شخص بداند تکلیف و وظیفه اش چیست . آیا روزه داری براو واجب است یا روزه خواری . گاهی روزه داری عبادت و اطاعت از دستور خداوند است و گاهی روزه خواری . شخصی که برایش روزه ضرر دارد نباید روزه بگیرد. اگر بگوید که خدایا چون فرمودی که روزه ضرر دارد و من نباید بگیرم من هم اطاعت امر تو را می کند و این خودش اطاعت از خدا می شود. افرادی که توانایی روزه داری را دارند وعذری هم ندارند ، اطاعت امر الهی آنها در روزه داری است.
64 – من ورم معده دارم و به هیچ وجه نمی توانم روزه بگیرم و دکتر هم گفته که نباید روزه بگیرم . آیا من باید کفاره بدهم ؟
پاسخ –افرادی که مثل شما که به جهت بیماری نباید روزه بگیرید روزه بر شما واجب نیست . اگر بعد از ماه مبارک رمضان حالتان خوب شد یا بخاطر اینکه روزها کوتاه است توانستید قضای روزها را بجا بیاورید ، قضای روزه ها را بجا می آورید و قضا هم ندارد . اما اگر این بیماری تا ماه رمضان سال بعد ادامه پیدا کرد و نتوانستید به سبب بیماری قضای روزه ها را هم بجا بیاورید کفاره هم ساقط است . شما باید فدیه بپردازید که اصطلاحا به آن کفاره می گویند . یعنی برای هر روز یک مد طعام یا750 گرم آرد یا نان یا برنج یا خرما به فقیر بپردازید .این وظیفه کسانی است که بواسطه ی بیماری نمی توانند روزه بجا بیاورند و بعد از ماه رمضان هم نمی توانند قضای آنرا بجا بیاروند .
66 – آیا قضای روزه های سالهای گذشته را حتما باید تا قبل از ماه مبارک رمضان بجا بیاوریم ؟
پاسخ – اگر روزه مربوط به سال قبل است بعضی از فقها احتیاط واجب دارند که تا پیش از ماه رمضان سال بعد قضای روزه باید بجا آورده بشود و اگر تاخیر شد باید فدیه بپردازد که اصطلاحا به آن کفاره ی تاخیر می گویند . قضای روزه های سالهای قبل که تاخیر شده است لازم نیست که آنها را همین الان بجا بیاورد . گرچه فرموده اند هر چه زودتر باشد بهتر است . در سال اول تکلیف و وظیفه بود که تاخیر نیندازد . تا ماه رمضان بعدی فرا نرسیده است قضای روزه ها را بجا بیاورد . اما حالا که تاخیر شده است هرچه زودتر بجا بیاورد ولی باید آن فدیه را هم بپردازد . یعنی برای هر یک روز یک مد طعام یا 750 گرم نان یا آرد یا برنج به فقیر بدهد ولی اگر سالهای بعد تاخیر شد دیگر اضافه نمی شود . قضای روزه ی چهار سال قبل لازم نیست که چهار مد طعام بپردازد و همان یک مد است . پس قضای روزه را باید تا پیش از رسیدن ماه رمضان بجا آوریم .اگر بجا نیاوردیم علاوه بر آن باید کفاره ی تاخیر بپردازیم . سالهای بعد اگر تاخیر شد دیگر کفاره اضافه نمی شود و همان قضا بعهده ی طرف هست اما بهتر آن است که قضای روزه تاخیر نشود .
74 – قورت دادن آب دهان حین روزه چه حکمی دارد؟
پاسخ – قورت آب داخل دهان روزه را باطل نمی کند .
77– من روزه های قضایی دارم که نتوانسته ام بگیرم . حالا با اینکه ناراحتی معده دارم و دکتر گفته که نباید روزه بگیرم و توانایی مالی دادن کفاره ی روزه را ندارم . راهنمایی بفرمایید .
پاسخ – اگر شما در زمستان که روزها کوتاه است بتوانید قضای روزه ها را بجا بیاورید باید این کار را بکنید . اما اگر این امکان ندارد و امید ندارید که بتوانید قضای روزه ها را بجا بیاورید ، اگر به سبب بیماری بوده و بیماری ادامه داشته و قضایش را هم نمی توانستید بجا بیاورید آن از گردن شما ساقط است ولی اگر کوتاهی بوده و می توانستید قضای روزه ها را بجا بیاورید و بجا نیاوردید ، الان اگر می توانید بجا می آورید و اگر نمی توانید باید وصیت کنید . اگر از خودتان اموالی دارید ، مالی را مشخص کنید که بدهند و روزه ها را بجا بیاورند . ممکن است که شما بگویید من الان جوان هستم . فرقی نمی کند زیرا وقت رفتن از این دنیا برای هیچ کس مشخص نیست . این یک تکلیف است . ممکن است که انسان از دنیا برود و دیگران هم ندانند که برایش بجا بیاورند . اگر فرزندان پسری دارید به پسر بزرگ تان اطلاع بدهید و اگر یک پسر دارید و مطمئن هستید که بجا می آورد به او بگویید . اموالی را از مال خودتان مشخص بکنید و بدهید که برای تان روزه ها را بجا بیاورند . اینکه گفتید که توانایی دادن کفاره را ندارید این واجب نیست و اگر در آینده توانستید بپردازید ، ادا می کنید زیرا کفاره وقت ندارد و اگر این توانایی نبود کفاره هم کفاره هم ساقط است .
106– آیا این درست است که اگر کسی روزه ی مستحبی بگیرد و دوستش به او چیزی تعارف کند و او دعوتش را بپذیرد و روزه ی خود را بخورد ثواب می برد ؟
پاسخ – بله اصل این مسئله درست است . فرموده اند که اگر کسی روزه ی مستحبی بجا می آورد اگر مومنی او را دعوت به غذا کرد پذیرفتن دعوت مومن مستحب است و فردی که که روزه ی مستحب گرفته ، اگر دعوت مومن را بپذیرد و او خوشحال می شود . خداوند فرموده است که من هم ثواب روزه را به تو می دهم و هم ثواب اجابت دعوت مومن را به تو می دهم . در بعضی از روایات قید خوشحال شدن را دارد که طرف خوشحال بشود نه اینکه با هم تبانی بکنند و بگوید که من روزه می گیرم و تو به من تعارف کن که ثواب ببریم . اما حالا طرف واقعا روزه گرفته و دوستش هم به او تعارف کرده است و این اشکال ندارد بشرطی که تبانی در کار نباشد . خدا می فرماید که موقع روزه تو میهمان من هستی اگر بنده ی من تو را به میهمانی دعوت کرد میهمانی او را بپذیر ، من هم ثواب میهمانی خودم را به تو می دهم و هم ثواب پذیرفتن دعوت مومن را به تو می دهم .
108 – احکامی را در مورد روزه ماه شعبان بفرمایید .
پاسخ – حضرت علی (ع) فرمودند که ماه رجب ماه من است ماه شعبان ماه رسول الله است و ماه رمضان ماه خداست . و این را همه شنیده اید . پیامبر در آخرین روزهای ماه شعبان می فرمود که همه ی شما به ماه خدا دعوت شده اید . اینکه چه کسی بتواند به این میهمانی برود و دعوت بشود به آدابش برمی گردد . حضرت علی (ع) می فرماید که رجب ماه من است یعنی اولی ماه ولایت و ماه شعبان ماه رسول الله است یعنی دومی ماه نبوت است و سومین ماه ضیافت است . ما می خواهیم به ضیافت برویم ف راه را برای ما مشخص کرده اند . ولایت ، نبوت و ضیافت ، این طریق است و این دو ماه را هم ماه آمادگی برای ورود به ضیافت شمرده اند . یکی از اسباب آمادگی روزه داری در این دو ماه است . خوش به حال کسانی که ماه رجب را روزه داشته اند و نماز و دعاهای آنرا بجا آورده اند . روزه در ماه شعبان هم تاکید موکد است و روزه در سیزدهم و چهاردم و پانزدهم ماه شعبان ایام البیض است که در این سه روز ما می درخشد و این اختصاص به ماه رجب ندارد . در تمام ماههای قمری سیزدهم و چهاردهم و پانزدهم ایام البیض است و روزه گرفتن مستحب است .پس اگر توانستید این سه روز را روزه بگیرید . همچنین سه روز آخر ماه شعبان که روایت داریم که هر کس که این سه روز را روزه گرفت مثل این است که دو ماه را پی در پی روزه گرفته است . سه روز آخر را خدا ده برابر پاداش می دهد و می شود سی روز و ماه رمضان را هم روزه گرفت ومی شود دو ماه پشت سر هم . اما کسانی که روزه ی قضا دارند ، اگر از سال گذشته روزه ی قضا دارید سعی کنید که در ماه شعبان قضای روزه هایتان را بجا بیاورید و این تکلیف است . برخی فقهاء فتوا دارند یا احتیاط واجب دارند که تا پیش از ماه رمضان سال بعد ، غذای روزه ها را بجا بیاوریم و اگر در این ایام و ماه شعبان باشد ثواب روزه داری در این ماه را هم می برید . این ماه دعاهای زیادی دارد مثل مناجات شعبانیه . این مناجات مناجات امامان ماست ، حضرت امام خمینی مردم را به خواندن این مناجات توصیه می کردند .
113 – الان روزه ی قضا دارم ولی فرصت بجا آوردن همه ی آنها را ندارم . تکلیف من چیست ؟
پاسخ – الان نزدیک ماه رمضان است و امکان دارد که شخص روزه های قضای زیادی دارد و فرصت قضای همه ی آنها را نداشته باشد . به فتوای مشهور فقهاء باید قضای روزه ی ماه مبارک رمضان تا پیش از ماه رمضان سال بعد بجا آورده بشود. و عمدا نباید تاخیر بشود . حالا اگر این جور شد باید بعد از ماه رمضان قضای روزه ها را بجا بیاورد و بخاطر این تاخیر فدیه بپردازد که بعضی مواقع به کفاره ی روزه تاخیر قضا تعبیر می شود یعنی یک مُد غذا یا یک وعده طعام به فقیر بدهد یک مد ، هفت صد و پنجاه گرم است و طعام هم نان است یا چیزهایی که تبدیل به نان می شود مثل آرد ،گندم ، ماکارنی ،برنج و خرما . پول کفایت نمی کند . بعضی از مراکز مورد اطمینان و یا افراد مورد اطمینان یا دفاتر مراجع ، قیمتش را دریافت می کنند و به وکالت از شخصی که بدهکار است تبدیل به طعام می کنند و به فقیر می دهند .
115 – باطل کردن روزه ی قضا چه حکمی دارد ؟
پاسخ – اگر وقت وسعت دارد و اگر فرصت برای روزه گرفتن تا قبل از ماه رمضان را دارد تا پیش از ظهر فرصت دارد و می تواند روزه ی قضا را باطل کند . اما بعد از ظهر نمی تواند این کار را کند . اگر بدون عذر و عمدا روزه قضا را بعد از ظهر باطل کند هم گناه کرده و هم کفاره دارد . ولی کفاره اش ده مسکین طعام است . یعنی باید به ده نفر فقیر هر کدام یک وعده غذا یا یک مد طعام باید بپردازد.
116 – اگر روز اول ماه رمضان روز یوم الشک اعلام شد، روزه آن چگونه است ؟
پاسخ – ما در احکام شرعی بن بست نداریم . نسبت به یوم الشک اول ماه رمضان یعنی روزی که معلوم نیست که آخر ماه شعبان است یا اول ماه رمضان است ، آخر ماه شعبان حساب می شود . به این معنا که روزه ی ماه رمضان صحیح نیست و نمی توان به نیت ماه رمضان روزه گرفت ، پس روزه واجب نیست . اگر بخواهد آن روزه را روزه بگیرد می تواند روزه ی قضا بگیرد . اگر روزه ی قضا نداشته باشد می تواند به نیت روزه ی مستحب روزه بگیرد . اگر شخص روزه گرفت و معلوم شد که آن روز اول ماه رمضان بوده است ، اگر در بین روز مشخص شد که امروز اول ماه رمضان بوده است ، در اینجا طرف نیتش را برمی گرداند و به قصد روز ماه رمضان روزه را ادامه می دهد و روزه اش صحیح است . اگر آن روز روزه نبوده است یک روز قضای آن روزه را بجا می آورد و گناهی را مرتکب نشده است . چون اول ماه رمضان معلوم نبوده است . اگر در بین روز مشخص نشد و فردا اعلام کردند که دیروز جزو ماه مبارک رمضان بوده است ، آنهایی که روزه گرفته اند آن روزه جزو ماه رمضان حساب می شود و آنهایی که روزه نگرفته اند گناهی مرتکب نشده اند و بعدا قضای آن روز را بجا می آورند .
126 – حکم نماز و روزه ی فردی که عقب مانده ی ذهنی بوده است چیست؟
پاسخ – اگر عقب ماندگی به حدی بوده است که تشخیص نمی داده که باید نماز بخواند و نماز نخوانده است یا اهل تشخیص روزه نبوده است ، نمازهای این فرد قضا ندارد . اما اگر تشخیص می داده و کوتاهی کرده است ، نمازها قضا دارد و اگر روزه را تشخیص نمی داده و نمی توانسته بگیرد روزها هم قضا ندارد .
127 – دخترخانم هایی که سال اولی است که روزه می گیرند و توان جسمی هم ندارند تکلیف شان چیست ؟
پاسخ – ما نسبت به فرزندان مان وظیفه داریم که آنها را به نماز و روزه تشویق کنیم همانطور که در مسائل دیگر زندگی این کار را انجام می دهیم . مثلا اگر کار خوبی انجام می دهند آنها را تشویق می کنیم و به آنها هدیه می دهیم . ما می توانیم در مورد نماز و روزه هم این کار را انجام بدهیم . اگر این تشویق را قبل از سن تکلیف بکنیم بهتر است و در سن تکلیف هم آنها را تشویق کنیم . مثلا اگر آنها یک روز دیر به مدرسه بروند با زبانی نرم با او صحبت می کنیم تا وظیفه اش را انجام بدهد . پس ما باید فرزندان مان را توجیح کنیم و برای آنها توضیح بدهیم که این یک وظیفه ی دینی است و دستور خداست و حتما باید آنرا انجام بدهیم . یعنی بی جهت نمی توانیم روزه خواری کنیم . در مورد اهمیت روزه و نماز برای آنها توضیح بدهیم . اگر ما این کارها را قبل از تکلیف انجام بدهیم ، همان دختر خانم را ، اگر برای سحری بیدار نکنیم گریه می کند . حالا با بزرگترها سحری بخورنند و روزه بگیرند ، اگر در وسط روز ضعف بر آنها غالب شد که دیگر نمی توانستند روزه را ادامه بدهند می توانند روزه شان را بخورند ولی بعد باید غذای روزه را بجا بیاورند . برای بچه ها توضیح بدهیم که وقتی کسی مسافر است باید روزه اش را بخورد تا بفهمند که مواقعی هم هست که نباید روزه بگیرند . پس اگر یک مردچهل ساله هم نتواند روزه بگیرد یا فردی که بیمار است و روزه باعث شدت بیماری او می شود از این جهت با این بچه ی نُه ساله فرقی ندارد . زیرا شرط روزه داری داشتن توان بدنی است. پدر و مادر نمی توانند بخاطر ضعیف بودن بچه از همان ابتدا به او بگویند که روزه بر تو واجب نیست . شما سعی کنید که آنها را به روزه داری عادت بدهید حتی به همان روزه داری نصفه . اسلام برای سلامتی افراد احترام زیادی قائل است و حتی درعبادت روزه می فرماید که اگر روزه برای شما ضرر دارد بر شما واجب نیست. البته بخاطر ضعف نمی توان روزه نگرفت . اما اگر کسی ضعف بر او غالب بشود به حدی که طرف نتواند تحمل کند یا برای او ضرر داشته باشد می تواند روزه اش را بخورد.
134 – آیا برای گرفتن قضای روزه باید سحری خورد ؟
پاسخ – سحری خوردن شرط روزه داری نیست یعنی واجب نیست که برای روزه گرفتن سحری بخوریم . سحری خوردن مستحب است . ظاهرا برای حفظ سلامتی سحری خوردن توصیه شده است ولی اگر سحری هم نخورید و روزه بگیرید روزه تان درست است .
140 – روزه ی بی سحری چه حکمی دارد ؟
پاسخ – برای روزه ، سحری خوردن واجب نیست بلکه مستحب است . اگر شما نیت روزه داشته باشید و بدون سحری خوردن هم روزه بگیرید روزه تان صحیح است . ولی مواظب سلامتی خودتان هم باشید .
141– در مورد نیت روزه در ماه رمضان توضیحاتی بدهید .
پاسخ – مسئله ی نیت امر مشکلی نیست . کسی که روزه دارد با نیت است اما گاهی فرد ابتدای روز ، روزه نبوده و در وسط روز می خواهد نیت روزه بکند . وقت روزه داری از اذن صبح تا اذان مغرب است . در کل روزه باید نیت روزه باشد . حالا اگر کسی از مسافرت برمی گردد و قبل از ظهر به شهر خودش می رسد ،اگر مبطلی انجام نداده باشد و نیت بکند روزه اش صحیح است . اما اگرکسی عمدا تا ظهر نیت روزه نکند ، روزه اش صحیح نیست . اگر شما از شب قبل بنا دارید که روزه بگیرید و فردا بعد از اذان صبح هم بلند شدید ، روزه تان صحیح است و شما با نیت بوده اید . می توانید یک نیت کلی هم در مورد ماه مبارک رمضان داشته باشید که تمام ماه را روزه بگیرید .
143 – من از سال گذشته روزه ی قضا داشته ام .آیا می توانم ماه رمضان روزه هایم را بگیرم ؟
پاسخ – اگر شما از قبل روزه ی قضا دارید ، الان که ماه رمضان است نمی توان قضای آنرا بجا آورد . شما نمی توانید هفت تای این ماه را نیت روزه ی قضا بکنید و بقیه را نیت روزه ی ماه مبارک رمضان بکنید. شما فعلا نیت روزه ی ماه مبارک رمضان را بکنید و هفت روزه ی قضای قبلی را بعد از ماه رمضان وقتی که روزها کوتاهتر است و هوا خنک است بجا می آورید و به جهت تاخیر قضا برای هر یک روز یک مد طعام یا 750 گرم طعام به فقیر بپردازید .
144– من چند سال روزه ی قضا دارم . تا آنجا که می توانم قضای آنرا می گیرم و برای گرفتن همه ی این روزه های قضا به مشقت می افتم .در مورد کفاره ی روزه ی قضا مرا راهنمایی کنید.
پاسخ – تکلیف اول این است که شما دارید قضای روزه ها را بجا می آورید . اگر خوردن روزه عمدی بوده کفاره دارد اما اگر خوردن روزه عمدی نبوده کفاره ندارد و شما فقط یک مد طعام یا همان فدیه که تاخیر روزه گفته می شود را می پردازید . سعی کنید قضای روزه ها را بجا بیاورید وهر قدر هم که توانستید کفاره ی روزه ها را هم بپردازید .
147– چند سال پشت سرهم روزه ی قضا داشتم و روی هم جمع شده بود و به دلیل بیماری و بچه داری و ... تا پیش از ماه رمضان امسال هم نتوانستم قضای آنرا بجا بیاورم . الان تکلیف من چیست ؟
پاسخ – ما نمی توانیم یک جواب بدهیم که همه ی این فرض ها پاسخ داده بشود . بطور کلی اگر انسان در ماه مبارک رمضان موفق به روزه داری نشود و بعد از ماه رمضان عذری نداشته باشد و بیمار هم نباشد ، باید قضای روزه ها را بجا بیاورد . و اگر تا ماه رمضان سال بعد تاخیر شد و قضای روزه را بجا نیاورد ، علاوه بر قضای روزه باید برای هر روز یک فدیه هم بپردازد . اگر بیماری تا رمضان سال بعد ادامه پیدا کرد و نتوانست قضای روزه ها را بجا بیاورد ، قضای روزه ساقط است و فقط باید یک مد طعام را بپردازد . بچه شیر دادن و مسافرت و.. . عذرهایی نیست که قضای روزه بجا آورده نشود . اگر پاسخ شما داده نشد ، حکم قضای روزه ی خودتان را بپرسید .
157 – اگر سهوا آدامس در دهان ما بماند و صبح آنرا از دهان مان خارج کنیم ، روزه مان درست است ؟
پاسخ – اگر فراموش کردید و آدامس در دهان تان مانده است روزه تان درست است و اگر فراموش کردید و آدامس شیرینی نداشته و در دهان شما مانده است اشکالی ندارد . پس روزه ی شما صحیح است .
158 – مسواک زدن در هنگام روزه داری چه حکمی دارد ؟
پاسخ – مسواک زدن دندانها روزه را باطل نمی کند ولی بهتر است که انسان در سحر دندانهایش را خلال کند یا مسواک بزند . اگر در طول روز هم بخواند مسواک بزند روزه باطل نیست ولی مسواک کردن با مسواک خیس کراهت دارد و انسان هر چه آب و خمیر دندان به دهان برده را باید بیرون بریزد .
165 – من حواسم نبود و شاخه ای از درخت را کنده و جویدم ، روزه ی من چه حکمی دارد ؟
پاسخ – اگر بعد از اینکه شما متوجه شدید ، آنرا از دهان بیرون آوردید روزه تان اشکالی ندارد .
166 – آیا اگر کسی در روزه ی قضا سهوا چیزی بخورد روزه اش باطل است ؟
پاسخ – اگر انسان سهوا چیزی بخورد یا بیاشامد و بعد متوجه بشود که روزه است ، چه روزه ی قضا باشد و چه روزه ی ماه رمضان باشد روزه اش صحیح است .
167 – من اولین سالی که به تکلیف رسیدم نتوانستم روزه بگیرم زیرا بدنم ضعیف بود . بعد نتوانستم روزه ی قضای آنرا بگیرم و کفاره هم ندادم .آیا الان می توانم کفاره ی روزه را بدهم؟
پاسخ – در آن سال اول که نتوانستید روزه بگیرید ، قضای آنرا بجا بیاورید. اگر بعد از ماه رمضان قضای روزه را بجا بیاورید کفاره ندارد ولی اگر هنوز بجا نیاورید و یکسال هم بیشتر طول کشید ، در اینجا علاوه بر روزه باید یک مد طعام به فقیر بپردازید .
169 – آیا خوردن قرص ، روزه را باطل می کند ؟
پاسخ – خوردن قرض حتی اگر همراه با آب هم نباشد روزه را باطل می کند . اگر شما چاره ای ندارید و باید حتما این قرص را در میان روز بخورید ، باید روزه تان را بخورید و بعدا قضای آنرا بجا بیاورید.
170– معلول ذهنی که نمی تواند روزه بگیرد ، آیا باید کفاره بدهد ؟
پاسخ – اگر معلول ذهنی به حدی باشد که تشخیص نمی دهد باید روزه بگیرد و وقت نماز را نمی داند و معلولیت او شدید است ، تکلیف روزه و کفاره بر او نیست . ولی اگر معلولیت خیلی شدید نیست ولی نمی تواند روزه بگیرد و بعد از ماه رمضان هم نمی تواند قضای آنرا بجا بیاورد باید فدیه یعنی یک مد طعام بدهد .
173 – تکلیف قضای روزه یک عقب مانده ی ذهنی بیست و پنج ساله ، چیست ؟
پاسخ – اگر عقب ماندگی شدید است و ایشان وقت نماز را تشخیص نمی دهند و نمی داند که باید روزه بگیرد، ایشان تکلیفی نسبت به نماز و روزه ندارند . اما اگر در حد تشخیص باشد باید نماز را بخواند و اگر توانایی جسمی دارد باید روزه ها را بگیرد و اگر نمی تواند باید کفاره بپردازد ولی اگر خودش مالی ندارد فدیه اش برگردن شما نیست .
177 – اگر بیماری کلیه داشته باشیم و باید در روز خیلی آب بخوریم ،آیا روزه گرفتن واجب است ؟
پاسخ – اگر شما ناراحتی کلیه دارید و باید زیاد آب بنوشید روزه بر شما واجب نیست . اگر در روزهای کوتاه زمستان توانستید روزه ی قضا را بگیرید. می توانید یک مشورتی با پزشک متخصص داشته باشید که مثلا می توانید یک روز درمیان روزه بگیرد یا خیر.
178 – آیا دوش گرفتن و غسل کردن روزه را باطل می کند ؟
پاسخ – هیچ کدام از اینها روزه را باطل نمی کند . ولی شرطش این است که تمام سر و گردن را در آب فرو نبرد . اگر شما روزه باشید و از قصد تمام سر و گردن را در آب فرو ببرید روزه تان باطل است . اگر کسی که روزه است و به استخر می رود ، باید مواظب باشد که آب نخورد و سرش را هم داخل آب نبرد . این مقدار آبی که بر سر و گردن می ریزد ، فرو بردن سر و گردن در آب نیست .
179 – آیا اگر با لباس غواصی زیر آب برویم یا در زیردریایی سوار بشویم روزه ما باطل می شود ؟
پاسخ - اگر سر در محفظه ای باشد و آن محفظه به سر نچسبیده باشد ، روزه اشکالی ندارد. ولی اگر به سر چسبیده باشد روزه باطل است مثل این است که سر را در نایلونی بگذارید و در آب فرو ببرید که اکثر فقها می گویند که روزه باطل است .
181 – آیا در هنگام روزه داری عطر زدن اشکال دارد ؟
پاسخ – زدن عطر به لباس و بدن در حال روزه داری اشکالی ندارد . این کار کراهت هم ندارد . بوییدن گل های معطر کراهت دارد .
184 – من روزه ی تابستان را نتوانستم طاقت بیاورم و آب خوردم . آیا من گناه کرده ام ؟
پاسخ – شما گناهی مرتکب نشده اید و بعد از ماه مبارک رمضان قضای آنرا بجا بیاورید. اگر این روزه برای سالهای گذشته است ، قضای آنرا بجا می آورید و یک مد ( 750گرم ) طعام هم بپردازید .
185 – کسانی که کارهای سخت و طاقت فرسا دارند ، آیا روزه بر آنها واجب است ؟
پاسخ – از قدیم این مشاغل سخت بوده است و ابزاری که الان هست در سابق نبوده است . محل زندگی مسلمانان در مکه ، مدینه ، کربلا و کوفه هم از مناطق گرم بوده است . در کشورما هم مناطق گرم وجود دارد . حدود سی سال پیش هم ماه رمضان در همین فصل بوده است اما اینها به این معنا نیست که افراد باید هر جوری شده روره را بجا بیاورند . کسانی که در محل های گرم و آفتاب کار می کنند باید برای این ماه برنامه ریزی داشته باشند که اگر امکان دارد در زمان خنکی هوا کار بکنند تا بتوانند روزه ها را بجا بیاورند اما اگر این کار امکان ندارد ، می تواند سفری پیش از ظهر ( حداقل بیست و پنج کیلومتر خارج از شهر ) انجام بدهد و بعد روزه شان را باز کنند . و در عین حال گناه هم انجام نداده اند و بعد کارشان را شروع کنند . اگر این کار هم امکان ندارد روزه را بگیرند و کارشان را شروع کنند . اگر روزه برای شان خیلی سخت بود و ضعف بر آنها قالب شد ، روزه را افطار کنند و بعد از ماه رمضان آنرا بجا بیاورید. در مورد روزه خواری علنی باید گفت که حتی اقلیت های مذهبی این را رعایت می کنند و علنی روزه خواری نمی کنند. افراد مسلمان که عذر دارند و روزه نمی گیرند باید این مسئله را مراعات کنند و در جلوی دید دیگران چیزی نخورند که مشخص بشود آنها روزه نیستند . اگر کسی این کار را بکند دو تا گناه مرتکب شده است ، یکی اینکه روزه خورده است و دیگر اینکه علنی روزه خورده است . شما مجاز نیستد که علنی روزه خواری کنید . ما در جامعه ی اسلامی خودمان می گوییم که افراد غیرمسلمان باید حجاب را رعایت کنند . زیرا این یک مسئله ی اجتماعی است و به جامعه برمی گردد .
186 – مادر من پنجاه سال سن دارد . تابحال بخاطر بیماری نتوانسته که روزه بگیرد و مالی هم ندارد که بدهد .تکلیف چیست ؟
پاسخ – اگر ایشان نمی توانند روزه بگیرند ، در روزهای کوتاه زمستان قضای روزه را بجا بیاورند و اگر این کار را هم نمی توانند بکند برای هر روز باید فدیه یا یک مد طعام بپردازند . در کفاره ی روزه حتما باید طعام داده بشود . طعام نان یا جایگزین آن است مثل آرد ، برنج ، ماکارانی و خرما . در کفاره ی روزه تنها پول کفایت نمی کند . ما می توانیم به افراد فقیر مورد اطمینان پول بدهیم که نان تهیه بکنند و بخورند یا به موسسات یا دفاتر مراجع بدهیم که آنها تبدیل به نان و طعام بکنند و به فقیر بدهند .
187 – آمپول زدن هنگام روزه چه حکمی دارد؟
پاسخ – بعضی ها آمپول زدن را مبطل روزه نمی دانند ولی بعضی از فقهاء آمپول های تقویتی و آمپول های وریدی مثل سرم را مبطل روزه می دانند . شما باید آنرا از دفتر مرجع تقلید خودتان بپرسید.
192 –آیا فردی که خودش نماز و روزه ی قضا داشته باشد می تواند برای پدرش نماز و روزه ی قضا بجا بیاورد ؟
پاسخ – اگر پدر فوت کرده باشد می توانید نماز قضا برای ایشان بجا بیاوریدحتی اگر خودتان نماز قضا داشته باشید . سعی کنید نماز قضای خودتان را زودتر بجا بیاورید.دیگر اینکه کسی که روزه ی قضا دارد نمی تواند روزه ی مستحب بگیرد . بعضی از فقهاء هم می گویند که فردی که روزه ی واجب بعهده ی او است نمی تواند روزه ی مستحب بگیرد . این حکم به روزه اختصاص دارد . اما اگر کسی نماز قضا دارد می تواند نماز مستحبی بخواند . فرد می تواند در روزهایی که روزه گرفتن مستحب است روزه ی قضا را بگیرد و انشاء الله ثواب آنرا هم می برد .
195 – بخاطر بیماری ، شوهرم اجازه نمی دهد که من روزه بگیرم . آیا در روزه داری اجازه ی شوهر شرط است ؟
پاسخ – در روزه داری اجازه ی شوهر شرط نیست ولی اگر شما بیمار هستید نباید روزه بگیرید البته به تشخیص خودتان ، نه به تشخیص شوهرتان . مگر اینکه شوهر شما طبیب باشد و تشخیص بدهد و برای شما اطمینان حاصل بشود که روزه برای شما ضرر دارد . در روزه ی واجب اجازه ی شوهر شرط نیست ، منع شوهر هم تاثیری ندارد . اگر شما تشخیص می دهید که می توانید روزه بگیرید ، روزه را بجا بیاورید و سعی کنید که در خانه اختلافی پیش نیاید .
196 – اگر نماز صبح قضا بشود آیا روزه باطل است ؟
پاسخ – البته نماز صبح نباید قضا بشود ولی اگر قضا شد روزه باطل نیست .
197 – آیا ناخن جویدن روزه را باطل می کند ؟
پاسخ – اگر کسی ناخن را بخورد روزه اش باطل می شود . حالا یک وقت فرد ناخن را می جود و بیرون می ریزد و آنرا نمی خورد ، این روزه باطل نمی شود. خوردن روزه را باطل می کند نه جویدن .
198 – آیا روزه گرفتن خانمها در روزهایی که عذر شرعی دارند حرام است؟
پاسخ – خانم ها در ایام عادت نباید روزه بگیرند و روزه شان صحیح نیست .پس اگر به قصد روزه داری امساک کند حرام است ولی اگر پرهیز از خوردن و آشامیدن را دارند و حالت روزه داری را دارند ولی نیت روزه را ندارند ، اشکالی ندارد . خوردن روزه های این ایام قضا دارد . در اینجا یک تفاوت اساسی بین روزه و نماز است با اینکه نماز اهمیتش از روزه بیشتر است ، در این ایام که خانمها نماز نمی خوانند ،نمازشان قضا ندارد ولی روزه های این ایام قضا دارد و باید بعد از ماه رمضان آنرا بجا بیاورند .
199 – شغل من طوری است که شنبه به مسافرت می روم و آخر هفته بر می گردم . حکم نماز و روزه ی من چیست ؟
پاسخ – در این مسئله تفاوت فتوا وجود دارد . بطورکلی اگر این رفت و آمد برای کار باشد یعنی سفر کاری است ، نظر اکثر مراجع تقلید این است که نماز کامل و روزه هم صحیح است . اما اگر سفر تفریحی است و سفر شغلی محسوب نمی شود ، نظر اکثر مراجع تقلید این است که نماز شکسته است و روزه هم صحیح نیست مگر اینکه آنجا ده روز بمانید . تفسیر مسئله را باید از دفتر مرجع تقلید خودتان بپرسید.
200 – آیا در ماه رمضان می توانیم بدون سحری روزه بگیریم ؟
پاسخ – اگر کسی سحری نخورد می تواند روزه بگیرد زیرا سحری خوردن شرط گرفتن روزه نیست . سحری خوردن مستحب است . حالا اگر کسی سحری حتی یک لیوان آب هم نخورد و روزه گرفت روزه اش صحیح است .
201 – آیا مصرف اسپری که مبتلایان به آسم از آن استفاده می کنند روزه را باطل می کند ؟
پاسخ – ممکن است که این افراد روزه برایشان ضرر نداشته باشد ولی باید از این اسپری در روز چند بار استفاده بکنند ، اگر این اسپری که استفاده می شود صرفا گاز است یا هوا است یا موادی همراه آن نیست یا اینکه آن مواد جرمی ندارد و چیزی به حلق نمی رسد روزه صحیح است ولی اگر پودری همراه آن هست که وقتی آنرا می زنند به حلق می رسد ، در اینجا روزه صحیح نیست . حالا چون شخص بیمار است و ناچار است که از این اسپری استفاده بکند ، در روزه داری از آن استفاده بکند ولی بعدا در زمستان قضای روزه ها را بگیرد ولی اگر نمی تواند قضای آنرا بگیرد فقط کفاره ی آنرا بپردازد و روزه اش دیگر قضا ندارد .
202 – آیا بلافاصله بعد از ماه مبارک رمضان می شود قضای روزه ها را گرفت ؟
پاسخ – بلا فاصله امکان ندارد زیرا روز عید فطر نمی توان روزه گرفت و روزه گرفتن در این روز حرام است ولی بعد از آن می توان روزه ی قضا را گرفت .
203 – من نُه ماهه باردار هستم ولی نمی دانم که باید روزه بگیرم یا خیر ؟
پاسخ – خانمی که باردار است اگر به تشخیص خودش یا پزشک متخصص مورد اطمینان ، روزه برای خودش یا جنین او ضرر داشته باشد روزه واجب نیست ولی اگر روزه برای او ضرر ندارد یا می تواند یک روز درمیان روزه بگیرد ، روزه را بگیرد .در ضمن بعدا باید قضای این روزه ها را بجا بیاورد .
204 – آیا اهدای خون باعث باطل شدن روزه می شود ؟
پاسخ – اهدای خون جزو مبطلات روزه نیست . اما کاری که موجب ضعف بشود کراهت دارد مثل خون گرفتن . اگر جان کسی در خطر باشد که شما بتوانید با اهدای خون خودتان او را نجابت بدهید ، در اینجا خون دادن واجب است . اگر اهدای خون کردید و ضعف بر شما غالب شد ، روزه تان را افطار کنید و شما بخاطر این کار ثواب زیادی می برید .
206 – اگر کسی بگوید که من فردا روزه نمی گیرم ولی بعد روزه بگیرد ، آیا این روزه قبول است ؟
پاسخ – اگر از پیش از اذان صبح تصمیم گرفته که روزه بگیرد ، روزه اش صحیح است چون نیت روزه از اذان صبح است .
207 – اگر ما روزه باشیم و در ذهن خود فکر خوردن غذا باشیم ، آیا روزه اشکال دارد ؟
پاسخ – فکر خوردن غذا روزه را باطل نمی کند . اگر فرد تصمیم بگیرد که روزه بخورد بسیاری از فقهاء می فرمایند که روزه باطل است و بعضی از فقهاء می فرمایند که اگر نیت کرد ولی نخورد روزه اش باطل نیست .
208 – ما تا چه موقع مهلت داریم که فطریه ( روزه ) را بپردازیم ؟
پاسخ – مهلت پرداخت فطریه روزه تا ظهر روز عید فطر است . و فرموده اند که احتیاط واجب آن است که قبل از نماز فطریه را بپردازند . پس مهلت پرداخت آن از شب عید تا ظهر روز عید است . اگر کسی فطریه را در موقع مقرر نپردازد واجب است که آنرا بپردازد .
209 – کسی که نه می تواند روزه بگیرد و نه می تواند کفاره ی آنرا بدهد حکمش چیست ؟
پاسخ – اگر واقعا نمی تواند تکلیفی ندارد .
210 – اگر قبل از اذان ظهر در بیست و دو کیلومتری وطن خود باشیم ، روزه ی ما چه حکمی دارد ؟
پاسخ – اگر ظهر به وطن برسد روزه اش صحیح است . اگر فرد مسافر مبطل روزه انجام نداده باشد ، و قبل از ظهر به وطن رسد ، می تواند نیت روزه بکند و روزه اش صحیح است . اگر در بیست و دو کیلومتری وظن اذان را بشنود ، روزه اش درست نیست .
211 – برادر من مسافرکش است . تکلیف روزه اش چیست ؟
پاسخ – چون شغلش سفر است ، روزه اش صحیح است .
212 – روزه هایی را که بخاطر قاعدگی می خوریم چه حکمی دارد ؟
پاسخ – باید بعد از ماه رمضان قضای آنرا بجا بیاورید . خانم هایی که عذر شرعی دارند قضای نماز بر آنها واجب نیست ولی باید قضای روزه را بجا بیاورند .
214 – آیا دروغ گفتن روزه را باطل می کند ؟
پاسخ – دروغ گفتن از گناه کبیره است ولی جزو مبطلات روزه نیست . پس دروغ گفتن روزه را باطل نمی کند مگر اینکه دروغ را نسبت به خدا و پیامبر بدهند . دروغ مانع قبولی روزه است . روزه دار واقعی کسی است که از گناهان پرهیز می کند.
215 – آیا زدن کرم به دست و صورت باعث باطل شدن روزه می شود ؟
پاسخ – کرم زدن به صورت و دستها روزه را باطل نمی کند .
216 – آیا فرو بردن آب دهان روزه را باطل می کند ؟
پاسخ – خیر . آب دهان اگر زیاد هم باشد روزه را باطل نمی کند ولی اگر آبی در دهان ببرد و بیرون نریزد و آنرا قورت بدهد روزه اش باطل است .
217 – در هنگام روزه ، اگر خون داخل دهان پاک بشود ، آیا نیازی به آب کشیدن دهان هست؟
پاسخ – اگر داخل دهان زخم شد و خون آمد ، وقتی که خون برطرف شد دیگر نیازی به آب کشیدن ندارد . از مواردی که برطرف شدن عین نجاست خودش پاک کننده است و نیاز به آب کشیدن ندارد ، داخل دهان است . اگر لب ها خون آمده باشد ، باید آنرا آب کشید .
218 – من یک بچه ی هفده ماهه دارم. آیا من می توانم روزه بگیرم ؟
پاسخ – روزه یک تکلیف واجب است . اما اگر بخاطر شیردهی، روزه برای فرزند یا خود شما ضرر داشته باشد ، روزه بر شما واجب نیست . اگر شما می توانید بچه را با خوراکی های دیگر سیر کنید باید روزه بگیرید یا اگر می توانید یک روزه درمیان روزه بگیرد.
220 – در هنگام روزه ریختن قطره در چشم چه حکمی دارد ؟
پاسخ – قطره در چشم روزه را باطل نمی کند. اگر سهوا به حلق برسد روزه باطل نیست البته معمولا به حلق نمی رسد .
222 – آیا اگر در بین روزه نیت را قطع کنیم ، روزه باطل است ؟ آیا استمرار نیت در روزه شرط است ؟
پاسخ – استمرار نیت روزه شرط است . انسان باید از اذان صبح تا اذان مغرب قصد روزه داری داشته باشد . پس اگرانسان در بین روزه تصمیم گرفت که روزه نباشد روزه باطل است . اگر انسان قصد کند که اگر ناهار خوبی بود روزه را می خورم ولی الان قصد روزه دارد و ناهارهم نخورد یعنی این قاطع را هم بجا نیاورد ، بعضی از فقهاء می فرماید که روزه را باطل نمی کند ولی بعضی فقهاء میگویند که روزه را باطل می کند . استمرار نیت روزه شرط است .
223 – آیا جویدن آدامس بدون مزه روزه را باطل می کند ؟
پاسخ – انسان وقتی آدامس را می جوید یک ذراتی از آن جدا می شود و فرومی رود که انسان متوجه آن نمی شود و آنرا می خورد . خوردن چیزی حتی اگر کم باشد روزه را باطل می کند . دیگر اینکه آدامس خوردن حالت روزه خواری علنی محسوب می شود .
224 – کسی که کارش، سفر است چگونه باید روزه بگیرد ؟
پاسخ – کسانی که شغل شان سفر است مثل خلبان و راننده ، باید نماز را کامل بخوانند و روزه را بگیرند و کسانی که مقدمه ی کارشان سفر است یا اینکه کارشان در شهر دیگری است به فتوای اکثر فقهاء باید نماز را صحیح بخوانند و روزه بگیرند .
227 – من سال گذشته روزه نگرفته ام . برای قضای آن چکار باید بکنم ؟
پاسخ – وظیفه ی اول نسبت به روزه ی ماه رمضان روزه داری است یعنی اگر کسی می تواند باید روزه بگیرد . اگر در ماه رمضان نتوانست روزه بگیرد و عذری داشت ، باید بعد از ماه رمضان به تعداد همان روزها ، به نیت قضا روزه بگیرد . اگر نتوانست قضای روزه را بجا بیاورد ، مثلا بیمار باشد یا توانایی جسمی نداشته باشد مثلا پیر مرد باشد و نتواند تا سال بعد روزه بگیرد قضای روزه ساقط است و باید کفاره ی آنرا که یک مد طعام است بدهد . اگر کسی عمدا روزه بخورد ، علاوه بر قضای آن باید شصت روز پشت سر هم روزه بگیرد یا به ضست نفر فقیر یک مد طعام بدهد .
229 – یک خانم حامله که روزه نمی گیرد آیا دادن کفاره کافی است ؟
پاسخ – خیر دادن کفاره کافی نیست . یک خانم حامله که روزه نگرفته است بعد از ماه رمضان تا قبل از رسیدن ماه رمضان سال بعد ، باید قضای روزه را بگیرد و بعضی از فقهاء می فرمایند که علاوه بر قضا ، باید یک مد طعام هم بدهد .
230 – اگر کسی سهوا چیزی بخورد و نداند که روزه اش باطل نمی شود و بعد غذا بخورد ، حکم روزه اش چیست ؟
پاسخ – این روزه باطل است و ایشان باید قضای روزه را بجا بیاورد و اگر واقعا غافل بوده است ، کفاره ندارد .
231 – دختر نُه ساله ای دارم که خیلی ضعیف است . تعدادی از روزه ها را خورده است .تکلیف او چیست؟
پاسخ – تعدادی از روزه ها را که نگرفته بعد از ماه مبارک رمضان هر وقت که توانست مثلا وقتی هوا خنک بود قضای روزه را بجا بیاورد .
233 – اگر شخصی روزه گرفته است و فراموش کرده که روزه است و سرش را زیر آب ببرد ، آیا روزه اش باطل است ؟
پاسخ – اگر کسی مبطلات روزه را سهوا انجام بدهد ، روزه اش باطل نیست . پس ایشان روزه اش باطل نیست .
234 – مادرم و شوهرم اجازه نمی دهند که من روزه بگیرم . تکلیف من چیست ؟
پاسخ – این دلسوزیهای بی جا تاثیری ندارد . شما باید روزه واجب را بجا بیاورید . اگر شما تشخیص می دهید که می توانید روزه بگیرید ، روزه بگیرید . اگر پزشک متخصص مورد اطمینان هم به شما بگوید که روزه نگیرید می توانید حرف او را گوش کنید . در ضمن باید کاری بکنید که در خانه مشکلی پیش نیاید .
235 – خانمی عذر شرعی داشته و شک دارد که پاک شده است یا نه ، تکلیف آن روزه چیست ؟
پاسخ – اگر واقعا شک دارد حکم پاکی ندارد ولی برای پاکی ، باید خودش را امتحان کند .
236 – درکودکی روزه ام را خورده ام و شک دارم که این روزه در زمان تکلیف بوده یا قبل از سن تکلیف بوده است. الان باید چکار کنم ؟
پاسخ – الان شما وظیفه ای ندارید . ولی اگر بعدا یادتان آمد قضای آنرا بجا بیآورید . اگر بخواهید می توانید یک روزه ی احتیاطی بجا بیاورید .
238 – کشیدن دندان هنگام روزه چه حکمی دارد ؟
پاسخ – کارهای دندانپزشکی مثل کشیدن دندان ، عصب کشی و پرکردن دندان روزه را باطل نمی کند اگر سبب خوردن و آشامیدن چیزی نباشد . اگر فردی از سر ناچاری و درد دندان را کشید و چیزی هم به حلقش رفت اشکالی ندارد و روزه اش باطل نیست .
239 – اگر ما روزه باشیم و در جایی باشیم که غیبت می کنند و وقتی به آنها اعتراض می کنیم باز به کار خودشان ادامه می دهند ، در اینجا تکلیف ما چیست ؟
پاسخ – انسان در ماه رمضان باید سعی کند که غیبت را ترک کند و بعد از ماه رمضان هم غیبت نکند . اگر ماه رمضان این اثر را نداشته باشد که ما گناهان مان مثل غیبت کردن را کنار بگذاریم ، معلوم نیست که روزه ی ما قبول باشد . غیبت از گناهان کبیره است . گناه غیبت تنها مربوط به غیبت کننده نیست بلکه کسی که غیبت را هم می شنود گناهکار است . ما نه باید پشت سر دیگران حرفی بزنیم که غیبت بشود نه باید غیبت را گوش کنیم . ما باید مجلسی که در آن غیبت می کنند ترک کنیم یا بحث را عوض کنیم . حالا ممکن است که این محل کار باشد ولی باز باید برای آن فکری بکنید که هم کارتان را انجام بدهید و هم غیبت را نشنوید .
240 – اگر در هنگام روزه ناخودآگاه حدیثی را بگوییم که بعدا بفهمیم که این حدیث جعلی بوده است ، آیا روزه ی آن روز قبول است ؟
پاسخ – یکی از مبطلات روزه نسبت دروغ دادن به خدا و ائمه است . ولی این مورد جزو مبطلات روزه نیست زیرا ایشان ناخودآگاه گفته است و نمی دانسته که حدیث جعلی است .
241 – اگر مسواک را از دهان بیرون بیاوریم و دوباره به داخل دهان ببریم آیا روزه مان باطل می شود ؟
پاسخ – به صرف اینکه شما مسواک خیس داخل دهان تان ببرید روزه تان باطل نمی شود . اما اگر رطوبتش خیلی زیاد باشد باید آنرا بیرون بریزید .
243 – چند کیلومتر باید برویم تا روزه باطل بشود و حد ترخص چیست ؟
پاسخ – کسی که قصد مسافرت دارد ،( مسافرت حداقل هشت فرسخ است یعنی حدود 45 کیلومتر که اگر می خواهد برود و برگردد 22/5 می شود ) اگر به جایی رسید که دیگر دیوارهای آنجا را نبیند و اذان آنجا را نشنود می تواند روزه اش را بخورد .
238 – کشیدن دندان هنگام روزه چه حکمی دارد ؟
پاسخ – کارهای دندانپزشکی مثل کشیدن دندان ، عصب کشی و پرکردن دندان روزه را باطل نمی کند اگر سبب خوردن و آشامیدن چیزی نباشد . اگر فردی از سر ناچاری و درد دندان را کشید و چیزی هم به حلقش رفت اشکالی ندارد و روزه اش باطل نیست .
239 – اگر ما روزه باشیم و در جایی باشیم که غیبت می کنند و وقتی به آنها اعتراض می کنیم باز به کار خودشان ادامه می دهند ، در اینجا تکلیف ما چیست ؟
پاسخ – انسان در ماه رمضان باید سعی کند که غیبت را ترک کند و بعد از ماه رمضان هم غیبت نکند . اگر ماه رمضان این اثر را نداشته باشد که ما گناهان مان مثل غیبت کردن را کنار بگذاریم ، معلوم نیست که روزه ی ما قبول باشد . غیبت از گناهان کبیره است . گناه غیبت تنها مربوط به غیبت کننده نیست بلکه کسی که غیبت را هم می شنود گناهکار است . ما نه باید پشت سر دیگران حرفی بزنیم که غیبت بشود نه باید غیبت را گوش کنیم . ما باید مجلسی که در آن غیبت می کنند ترک کنیم یا بحث را عوض کنیم . حالا ممکن است که این محل کار باشد ولی باز باید برای آن فکری بکنید که هم کارتان را انجام بدهید و هم غیبت را نشنوید .
240 – اگر در هنگام روزه ناخودآگاه حدیثی را بگوییم که بعدا بفهمیم که این حدیث جعلی بوده است ، آیا روزه ی آن روز قبول است ؟
پاسخ – یکی از مبطلات روزه نسبت دروغ دادن به خدا و ائمه است . ولی این مورد جزو مبطلات روزه نیست زیرا ایشان ناخودآگاه گفته است و نمی دانسته که حدیث جعلی است .
241 – اگر مسواک را از دهان بیرون بیاوریم و دوباره به داخل دهان ببریم آیا روزه مان باطل می شود ؟
پاسخ – به صرف اینکه شما مسواک خیس داخل دهان تان ببرید روزه تان باطل نمی شود . اما اگر رطوبتش خیلی زیاد باشد باید آنرا بیرون بریزید .
243 – چند کیلومتر باید برویم تا روزه باطل بشود و حد ترخص چیست ؟
پاسخ – کسی که قصد مسافرت دارد ،( مسافرت حداقل هشت فرسخ است یعنی حدود 45 کیلومتر که اگر می خواهد برود و برگردد 22/5 می شود ) اگر به جایی رسید که دیگر دیوارهای آنجا را نبیند و اذان آنجا را نشنود می تواند روزه اش را بخورد .
248 – مسافرت برای فرار از روزه چه حکمی دارد ؟
پاسخ – بیشتر فقهاء گفته اند که کراهت داردو این روزه ها قضا دارد و باید آنرا بجا آورد.
250 – عطر زدن در هنگام روزه چه حکمی دارد ؟
پاسخ - در هنگام روزه داری عطر زدن اشکالی ندارد . چیزی که روزه را باطل می کند بوییدن گل های معطر است .
252 – من بیماری قند دارم و باید حتما قرص بخورم . روزه ی من چه حکمی دارد ؟
پاسخ – اگر شما چاره ای جز خوردن قرص ندارید روزه بر شما واجب نیست . بعد از ماه رمضان اگر توانستید قضای روزه را بجا بیاورید و اگر نمی توانید کفاره ی آنرا که یک مد طعام است بپردازید .
253 – آیا سرمه کشیدن در چشم در هنگام روزه داری اشکال دارد ؟
پاسخ – خیر . فقط اگر این سرمه کشیدن در حد آرایش باشد ، خانم باید در مقابل نامحرم خودش را بپوشاند .
255 – من دوسال که حامله بودم و بچه شیر می دادم نتوانستم روزه بگیرم . آیا الان می توانم کفاره ی آنرا بدهم و قضای آنرا نگیرم ؟
پاسخ – شما باید قضای روزه هایی را که بجا نیاورده اید ، بجا بیاورید. و چون تاخیر هم شده ، کفاره آنرا را باید به فقیر بپردازید که هر روز یک مد طعام است. بعضی از دفاتر پول را می گیرند و بصورت غذا به فقیر می دهند ولی خودتان نمی توانید به فقیر پول بپردازید ، حتما باید غذا بدهید . در ضمن کفاره ی روزه کسی بر دیگری واجب نیست یعنی کفاره روزه ی این خانم بر شوهرش واجب نیست . اما اگر شوهر به شما پول داد یا خودش آنرا پرداخت ، اشکالی ندارد ولی اگر آنرا نپردازد گناه نکرده است . حالا اگر خانم توان مالی ندارد می تواند کفاره نپردازد .
258 – سال گذشته مادرم قبل از ماه رمضان فوت کرد و آن سال من بجای مادرم روزه گرفتم . حالا تکلیف روزه های آن سال من چه می شود ؟
پاسخ – شما باید قضای روزه ها را بجا بیاورید . اگر شما روزه برای خودتان بگیرید و بگویید که ثواب آن به مادرم برسد ، این روزه صحیح است . اما اگر به نیت مادر روزه گرفتید ، این نه روزه ی قضای مادر بحساب می آید نه روزه ی خودتان بحساب می آید .
259 – اگر انسان به مسافرت برود و قصد ده روز بکند ولی بعد از شش روز برگردد ، آیا روزه ی آن شش روز صحیح است ؟
پاسخ – کسی که قصد ماندن ده روز را در جایی دارد ، اگر بعد از یک نماز چهاررکعتی ادا متوجه شد که نمی تواند بماند ، می فرمایند تا مدتی که در آنجا هست نمازش کامل است و روزه اش هم صحیح است . به تعبیری می گویند : با خواندن یک نماز چهار رکعتی ادا قصد محقق شد اما شرط آن این است که از اول قصد داشته باشد که ده روز بماند .
در سفر زمان رفت و برگشت محاسبه نمی شود زیرا می گویند که باید ده روز آنجا بماند . ده روز هم باید کامل باشد . اگر اول اذان صبح به آن مکان رسیدیم می توانیم ده روز و نه شب بمانیم . اما اگر کسی ساعت ده صبح به آن مکان رسید باید چند ساعتی که از روی گذشته را در روز یازدهم حساب کند تا ده روز کامل بشود. که در این صورت ده روز و ده شب می شود . حالا اگر می خواهند ده روز بیشتر بمانند دیگر قصد ماندن نمی خواهد زیرا ده روز حداقل قصد است .
260 – من چند سالی است که دچار بیماری مزمن کلیوی شده ام و نمی توانم روزه بگیرم . و در آینده هم نمی توانم بگیرم .من چطور باید روزه هایم را جبران کنم ؟
پاسخ – اگر امسال شما توانستید قضای روزه ی امسال را بگیرید ولی اگر مثل سالهای قبل نتوانستید روزه بگیرید و روزه برای شما ضرر دارد ، شما فقط باید فدیه یا کفاره ی روزه ها را بپردازید .
263 – شوهر من با روزه گرفتن من کاملا مخالف است . آیا مخالفت او جایگاهی دارد ؟
پاسخ – مخالفت شوهر نسبت به روزه ی واجب جایگاهی ندارد . در روزه ی واجب اگر خودتان تشخیص می دهید که روزه برای شما ضرر ندارد ، مخالفت شوهر شما اثری ندارد . البته سعی کنید که ایشان را هم راضی و توجیه کنید .
264 – آیا می توانیم برای روزه ی گرفتن ، از شب قبل نیت کنیم ؟
پاسخ – بله . حتما لازم نیست که شما سحر بیدار بشوید و نیت بکنید .
265 – حنا گذاشتن هنگام روزه چه اشکالی دارد ؟
پاسخ – برای روزه اشکالی پیش نمی آورد .
266 – من شانزده سال دارم و روزه گرفتن برای من ضرر دارد . من باید چکار بکنم ؟
پاسخ – اینکه شما نمی توانید روزه بگیرید و بعد از ماه مبارک رمضان هم به سبب بیماری نمی توانید روزه بگیرید ، روزه ی شما قضا ندارد ولی باید کفاره ی آنرا بپردازید.
267 – در هنگام روزه داری ، آیا با شروع اذان می توان افطار کرد ؟
پاسخ – اگر اذان مغرب طبق افق محل گفته می شود می توان اول اذان افطار کرد که معمولا هم همین گونه است .حالا اگر اول اذان شک داریم که افطار شده است یا خیر ، می توانیم چند دقیقه ای صبر کنیم تا مطمئن بشویم که افطار شده است .
271 – اگر کسی نماز و روزه ی قضا داشته باشد و بمیرد ، تکلیف او چیست ؟
پاسخ – کسی که مرده باشد دیگر تکلیفی ندارد . حالا اگر فرد فرصتی برای ادا کردن آنها نداشته است باید وصیت کند و اگر مالی دارد مقداری از آنرا مشخص کند که با آن برایش نماز و روزه را بجا بیاورد . اگر پسر بزرگتر دارد و می داند که او برای نماز بجا می آورد می تواند به او وصیت کند .
272 – من به سن تکلیف نرسیده ام و روزه می گیرم . آیا می توانم این روزه ها را بجای پرد بزرگم بگیرم ؟
پاسخ – خیر . تا وقتی پدر بزرگ زنده است شما نمی توانید برای او روزه بگیرید . حالا نوجوانی هنوز به سن تکلیف نرسیده است و پدر بزرگ او فوت کرده است ، باز این نوجوان نمی تواند روزه های ماه مبارک رمضان را بجای روزه ی قضای پدر بزرگش بجا بیاورد ولی در غیر ماه مبارک می تواند این کار را بکند . در ماه مبارک رمضان روزه ای به جز روزه ی ماه مبارک رمضان واقع نمی شود نه روزه ی مستحب و نه روزه ی قضا .
274 – با تجویز پزشک ، آدامس جویدن در هنگام روزه داری چه حکمی دارد ؟
پاسخ – شما می توانید با پزشک مشورت بکنید که اگر امکان داشته باشد شب آدامس بجوید . حالا اگر بیماری است که حتما باید در روز آدامس بجوید ، روزه باطل می شود ولی بعدا باید قضای روزه ها را بجا بیاورد .
276 – روزه هایی که خانمها بعلت عذر شرعی نمی گیرند ، آیا علاوه بر قضا ، کفاره هم دارد ؟
پاسخ – خیر کفاره ندارد . ولی خانم باید تا پیش از ماه رمضان سال بعد ، قضای آنرا بجا بیاورد .
277 – آیا نگاه کردن به نامحرم روزه را باطل می کند ؟
پاسخ – بعضی از گناهان مبطل روزه نیستند یعنی شکل ظاهری روزه را از بین نمی برند و روزه را باطل نمی کنند ولی روح و جنبه ی معنوی روزه را از بین می برند . این روزه پذیرفته نمی شود و نمره ندارد . برخی از گناهان مانع قبولی روزه است .
279 – پدر و مادر من زنده هستند . آیا ما می توانیم بجای آنها روزه بگیریم ؟
پاسخ – در ماه مبارک رمضان نمی شود به نیت روزه ی قضا ، روزه گرفت . در ضمن برای انسان زنده نمی توانیم قضای روزه بجا بیاوریم .
284 – اگر در ماه رمضان حدیثی را از پیامبر شنیدیم که در آن شک داشتیم و آن حدیث را برای دیگران هم خواندیم . روزه ی ما چه حکمی دارد ؟
پاسخ – در اینجا روزه باطل نیست . اگر دروغ بستن به خدا و پیامبر با توجه باشد باعث باطل شدن روزه می شود .
285 – در ماه مبارک رمضان چند روزی به مسافرت کربلا رفتیم و در آنجا نماز را کامل خواندیم و روزه هم گرفتیم . آیا روزه ی ما صحیح است ؟
پاسخ – در چند نقطه مسافر می تواند نمازش را کامل بخواند.در مسجدالاحرام ، مسجد النبی ، مسجد کوفه و حرم امام حسین (ع) . فتوای اکثر فقها روی این چهار مکان است . این حکم اختصاص به نماز دارد . اگر کسی به این مکان ها مسافرت بکند و ده روز هم نماند ، می تواند نماز را کامل بخواند ولی نمی تواند روزه بگیرد . اگر کسی مسافر باشد نمی تواند روزه بگیرد . فقط در مدینه ، مسافر می تواند آن سه روز روزه ی حاجت را که وارد شده است بگیرد .
287 – اگر انسان حواسش نباشد و در هنگام روزه آب بخورد، آیا روزه اش باطل است ؟
پاسخ – اگر انسان روزه دار چه در روزه ی مستحب و چه در روزه واجب ، حواشش نباشد و چیزی بخورد ، روزه اش باطل نمی شود . اگر فرد وسط خوردن و آشامیدن متوجه روزه داری خودش بشود ، باید آنچه که در دهان دارد بیرون بریزد ولی اگر آنرا قورت بدهد روزه اش باطل است .
288 – اگر در هنگام روزه یا نماز سهوا غذایی که در لای دندان ها باقی مانده است فرو برود ، آیا روزه باطل است؟
پاسخ – در صورتی که سهوا باشد نماز و روزه باطل نیست . در روزه تاکید شده است که کسی که سحری می خورد و احتمال دارد که در لای دندانهایش چیزی باقی می ماند ، باید دندانهایش را خلال کند . حالا اگر سهوا در میان روز غذایی از لای دندانها بیرون آمد و خورده شد ، روزه باطل نیست .
289 – من چند سال روزه ی قضا دارم . در مورد قضای روزه و کفاره روزه توضیحاتی بدهید .
پاسخ – کسانی که امسال در ماه رمضان روزه نگرفته اند باید سعی کنند که تا قبل از ماه رمضان سال آینده روزه های قضا را بجا بیاورند . اگر کسی بتواند در ایام خاص مثل روز پنجشنه ، جمعه ، عید غدیر ، ماه رجب و شعبان روزه بگیرد ثواب هم دارد . اگر شما پیش از ماه رمضان آینده قضاها را بجا بیاورید کفاره ندارد ولی اگر تاخیر شد باید روی یک مد طعام به فقیر بپردازید.
305 – برای گرفتن روزه های قضا باید حتما سحر بیدار بشویم و نیت کنیم یا اینکه از شب می توانیم نیت کنیم و فردا روزه بگیریم ؟
پاسخ – در روزه گرفتن سحری خوردن واجب نیست . نیت در شب قبل برای گرفتن روزه کفایت می کند .
308 – اگر نتوانیم قضای روزه های قبل را بجا بیاوریم ، تکلیف چیست؟
پاسخ – اگر نتوانستید قضای روزه های قبل را بجا بیاورید ، الان آنرا بجا بیاورید و فدیه هم بدهید که به آن تاخیر روزه می گویند و همان یک مد طعام است . مثل نان یا جایگزین نان یا ماکارانی .
310 – شوهر من به رحمت خدا رفته است و در آخر عمر حالش بد بود و در چهار سال آخر نتوانست نماز و روزه ی خودش را مرتب بجا بیاورد . تکلیف ما چیست ؟
پاسخ – هرجوری که ایشان نمازها را بجا آورده است درست است و قضا ندارد . اگر ایشان بخاطر بیماری نتوانسته اند که روزه بگیرند ، روزه ایشان قضا ندارد ولی باید کفاره ی آنرا از مال ایشان بپردازید . روزه هایی که مربوط به زمان سلامتی ایشان بوده است و ایشان روزه نگرفته اند ، باید قضای آن بجا آورده شود . نمازهایی که مطمئن هستید ایشان نخوانده اند را هم باید بجا آورده شود . اگر ایشان یک فرزند پسر دارند ، باید نماز ها را این پسر بخواند و اگر ایشان چند پسر دارند ، پسر بزرگتر باید نمازها و روزه ها را بجای پدر بخواند . اگر ایشان فرزندی ندارند و وصیت هم نکرده اند شما می توانید نماز و روزه بجای ایشان بجا بیاورید .
353 – برای دادن شصت کفاره ی روزه باید چه غذایی داده شود و اگر شصت فقیر پیدا نشود تکلیف چیست؟
پاسخ – عمل به شصت کفاره ی روزه کمی مشکل است و حتما باید به شصت فقیر غذا داده شود. اگر شما شصت فقیر را نمی شناسید می توانید به مراکزی که مورد اطمینان هستند و کفاره را به طعام تبدیل می کنند و به فقیر می دهند ، پول بپردازید و قید کنید که این کفاره ی شصت تایی است . می توانید به دفتر مرجع تقلیدتان بدهید و بگویید که این کفاره ی روزه ی عمدی و شصت تایی است . قیمت آن باید به روز حساب بشود .
359 – کفاره ی یک روزه ی قضا را توضیح بدهید .
پاسخ – روزه ی قضا کفاره ندارد ولی اگر تاخیر شده باشد باید یک مد طعام یا 750 گرم طعام باید به فقیر پرداخته شود .
361 – برای تنظیم فشار باید قرص بخورم . آیا می توانم روزه بگیرم و قرص بخورم ؟
پاسخ – اگر ضرورت دارد ، قرص را بخورید ولی روزه تان صحیح نیست .
396 – من پنجاه سال دارم و همه ی روزه هایم را نگرفته ام . مقداری آنرا در بچگی نگرفته ام و بعضی از آنها را در زمان حاملگی نگرفته ام و الان درآمدی هم ندارم که کفاره ی آن را بدهم .تکلیف چیست ؟
پاسخ – اگر می دانید که چه مقدارروزه ی قضا دارید آن را کم کم بجا بیاورید . اگر کسی می بیند که توانایی بجا آوردن روزه های قضا را ندارد یا نشانه ی مرگ آشکار شده است ، اگر پسر بزرگ یا تک پسری دارد که می داند برای او بجا می آورد به او بگوید و اگر اینطور نیست باید وصیت کند . اگر کسی از خودش مالی دارد وصیت کند که از مال خودش برای او روزه های قضا را بجا بیاورند . پس شما تا آنجا که می توانید بجا بیاورید و اگر تمام آنرا نتوانستید که بجا بیاورید وصیت کنید. البته این تکلیف انسان در حال حیات است .
404 – من در دوران نوجوانی در مورد روزه و نماز کاهلی کرده ام . نسبت به روزه ها و نمازهای گذشته چکار کنم ؟
پاسخ – در مورد نمازهای قضا شده ، هر وقت که شما می توانید و فرصت دارید آنها را بجا بیاورید . نماز قضا وقت معینی ندارد . مثلا نماز قضای صبح را می توانید در شب بخوانید . در مورد روزه های قضا آنها را بجا بیاورید . هر مقدار از روزه ها را که توانستید بگیرید و بقیه آنها را وصیت کنید که از اموالتان بجا بیاورند و باید کفاره ی روزه ها را هم بدهید که همان یک مد طعام یا 750 گرم طعام است که باید آنرا به فقیر بپردازید . اگر روزه های شما عمدی بوده است باید کفاره ی شصت تایی بپردازید .
415 – من پارسال باردار بودم و روزه نگرفتم ، امسال هم بچه شیر می دهم و نتوانستم روزه بگیرم . آیا می توانم فقط کفاره ی آنها را بدهم یا باید قضای آنها را بجا بیاورم؟
پاسخ – واجب است که شما قضای روزه های تان را بجا بیاورید. بعضی از فقهاء می فرمایند که احتیاط واجب است که برای هر روز یک مد طعام هم بپردازید .
450 – من به یاد ندارم که سه سال اولی که تکلیف به من واجب شده است روزه گرفته ام یا خیر ، تکلیف من چیست ؟
پاسخ – اگر شما واقعا یادتان نمی آید ، نسبت به گذشته وظیفه ای ندارید . ولی خوب است که بطور احتیاط مقداری روزه ی قضا بجا بیاورید . بعید است که انسان یادش نیاید که روزه گرفته است یا خیر ولی ممکن است که تعداد روزه های قضای خودش را نداند . اگر کسی تعداد روزه ی قضای خودش را نمی داند باید کمترین مقداری که یادش است روزه نگرفته را بجا بیاورد ولی احتیاط این است که تعداد بیشتری را بجا بیاورد که مطمئن بشود که دیگر روزه ی قضا ندارد .
443 – در سوم دبستان که بودم بزرگترها می گفتند که نمی خواهد روزه بگیری زیرا ضعیف هستی . حالا وظیفه ی من چیست ؟
پاسخ – ما به پدرها و مادرها می گوییم که دلسوزی بیجا نداشته باشید . ما نمی توانیم بطور کلی بگوییم که فلانی ضعیف است و نمی تواند روزه بگیرد . در اینجا کفاره بر شما واجب نیست ولی قضای آن بر شما واجب است ولی باید برای هر روز که تاخیر افتاده فدیه بپردازید .( 750 گرم طعام به فقیر )
477 – اگر غسلی بر گردن من باشد و یادم برود و نماز بخوانم و روزه بگیرم ، آیا باید نمازها را قضا کنم ؟
پاسخ – اگر غسلی بر گردن شما بوده و انجام نداده اید ، باید نمازها را قضا کنید ولی روزه های تان درست است
486 – روزه هایی که در دوران نوجوانی قضا شده است را چگونه جبران کنیم ؟
پاسخ – باید قضای روزه ها را بجا بیاورید و بخاطر تاخیر هم باید یک مد طعام یا فدیه به فقیر بدهید .
503 – آیا مبلغ ریالی کفاره ی روزه مشخص است ؟
پاسخ – کفاره ی روزه باید طعام باشد که باید هر روز یک مد طعام معادل 750 گرم برنج یا نان یا ماکارانی به فقیر داده بشود. بعضی از مراکز یا دفاتر مراجع تقلید هستند که پول کفاره را می گیرند و آنرا به طعام تبدیل می کنند و به فقیر می دهند . بعضی از مراکز الان حدود هفت صد تومان می گیرند . پس نمی شود پول به فقیر داد مگر اینکه فقیر مورد اعتماد باشد و پول را به طعام تبدیل کند .
515 – آیا در سفر می توان روزه ی مستحبی گرفت ؟
پاسخ – خیر . البته چند استثنا دارد . فردی به حج می رود و باید قربانی کند ولی پول ندارد یا حیوانی با شرایط پیدا نمی کند که آنرا قربانی کند ، این فرد باید سه روز در همانجا روزه بگیرد و هفت روز هم بعد از بازگشت باید روزه بگیرد . آن سه روز با اینکه شخص مسافر است روزه اش صحیح است . با اینکه این روزه واجب است ولی صحیح است و جزو موارد استثنا است . اگر کسی نذر کند که در سفر روزه ی مستحب بگیرد می تواند روزه بگیرد . البته شرطش این است که روزه ی قضا بعهده اش نباشد . در مدینه برای برآوردن حاجت ، سه روز روزه گرفتن مستحب است بعضی از فقها می فرمایند که احتیاط آن است که چهارشنبه ، پنجشنبه و جمعه باشد . این سه روز روزه ی مستحب را مسافر هم می تواند بگیرد .
516 – روزه های قضا که باید سی روز پست سر هم باشد برای خانم ها که عذر شرعی دارند چگونه است ؟
پاسخ – اگر بین روزه ها عذر شرعی پیش آمد اشکالی ندارد و بقیه آنرا بعد ازعذر شرعی می توان گرفت .
527 – من ده تا ماه رمضان را روزه نگرفته ام .الان باید چکار بکنم ؟
پاسخ - شما باید به تعداد روزهایی که روزه نگرفته اید قضای آنرا بجا بیاورید . برای هر روز یک مد طعام می پردازید و برای کفاره هم سوال کنید که بر شما واجب است که کفاره بدهید یا خیر
537 – در مورد کفاره ی روزه توضیحاتی بدهید .
پاسخ – اگر کسی عذر داشته و روزه های ماه مبارک رمضان را بجا نیاورده است بعد از ماه رمضان باید قضای آنرا بجا بیاورد و احتیاط این است که روزی یک مد طعام معدل 750 گرم طعام به فقیر بپردازید . اگر کسی از سالهای گذشته روزه ی قضا داشته باشد باید فدیه هم پرداخت بکند که بعنوان تاخیر روزه است .
574 – من وقتی به سن تکلیف رسیدم نتوانستم روزه بگیرم و سال بعد روزه گرفتم. آیا الان می توانم کفاره ی آنرا بپردازم ؟
پاسخ – اگر شما تا سال بعد بخاطر بیماری یا ضرر نتوانستید قضای روزه را بجا بیاورید ، قضای روزه ساقط است و شما باید روزی یک مد طعام به فقیر بپردازید ولی اگر می توانستید در طول سال قضای روزه را بجا بیاورید و این کار را نکردید باید قضای روزه را بگیرید و روزی یک مد طعام را هم بپردازید ولی کفاره ی شصت تایی بر شما واجب نیست .
579 – من مقداری از روزه هایم را گرفته ام ولی بقیه اش را نتوانستم بگیرم . برای بجا آوردن قضای آن باید چکار کنم ؟
پاسخ – شما تا پیش از ماه رمضان سال آینده قضای روزه ها را بجا بیاورید و کفاره هم ندارد . اگر نگرفتن روزه بخاطر بیماری بوده است و تا ماه رمضان سال آینده نتوانستید قضای آنرا بجا بیاورید ، قضای روزه ساقط است و باید روزی یک مد طعام به فقیر بپردازید .
584 – من نوجوان هستم . آیا من می توانم یک روز درمیان روزه بگیرم ؟
پاسخ – اگر منظور ایشان روزه ی قضا است اشکالی ندارد ولی اگر شما مکلف باشید که درماه رمضان روزه بگیرید و بتوانید هر روز را روزه بگیرید نباید بین آن فاصله بیندازید ولی اگر کسی واقعا ناتوان است ، فاصله انداختن بین روزه ها اشکالی ندارد .
622 – در شهر ما فقیری نیست که به نان شب محتاج باشد که ما به آن کمک کنیم . آیا ما می توانیم کفاره روزه ی خود را به کمیته ی امداد بدهیم ؟
پاسخ – فقیر از نظر فقهی کسی است که نمی تواند هزینه ی زندگی اش را تامین کند و درآمدش کم است . اگر شما اطمینان دارید که آنها این کفاره را به مصرف فقیر می رسانند و شما تاکید کنید که این کفاره ی روزه است ، می توانید کفاره را به کمیته ی امداد بدهید یا طعام را به آنها تحویل بدهید تا آنها مستقیم به آنها بپردازند .
634 – من در تابستان نتوانستم طاقت بیاورم و روزه ام را خوردم . الان باید آن را چطور جبران کنم ؟
پاسخ – اگر شما در بین روز ، بی تاب شدید و روزه تان را خوردید ، این روزه قضا دارد و باید قبل از ماه رمضان آینده قضای این روزه را بجا بیاورید . اگر این روزه مربوط به سالهای قبل است ، علاوه بر بجا آوردن روزه ی قضا ، باید یک مد طعام هم به فقیر می پردازید .
643 – اگر ما نیت روزه ی قضای ماه رمضان را بکنیم ، آیا می توانیم روزه را نگیریم ؟
پاسخ – اگر فردی مثلا ده تا روزه ی قضا دارد و شش ماه هم وقت دارد که روزه بگیرد ، اگر نیت روزه بکند و تا قبل از ظهر روزه اش را بخورد اشکالی ندارد . ولی اگر بعد از ظهر روزه اش را بخورد ، هم گناه کرده است و هم روزه اش کفاره دارد . کفاره ی آن ده مُد طعام است که باید به فقیر بپردازند . اگر نتوانست که این کار را انجام بدهد باید سه روز روزه بگیرد . حالا اگر فرد ده روز روزه ی قضا دارد و ده روز هم به ماه رمضان مانده است ، احتیاط این است که روزه اش را باطل نکند .
672 – اگر انسان مجبور به استفاده از دارو باشد آیا روزه اش درست است ؟
پاسخ – اگر داروی انسان خوردنی باشد مثل قرص ، روزه باطل می شود ولی انسان با خوردن دارو گناه نکرده است . ولی بعدا باید قضای این روزه را بجا بیاورد
673 – من نمی دانم سه یا چهار روز، روزه ی قضا دارم . تکلیف چیست ؟
پاسخ – شما باید سه روز ، روزه ی قضا را بجا بیاورید . و احتیاط آن است که چهار روز روزه بگیرد تا مطمئن بشوید که روزه ی قضایی برگردن شما نیست .
740 – آیا برای گرفتن روزه حتما باید قبل از آن نیت کنیم ؟
پاسخ – خیر . همین که شما تصمیم دارید فردا را روزه بگیرید ، این خودش نیت است . نیت آن اخلاص است .
824 – آیا کفاره روزه قضا موجه برعهده ی پدر یا شوهر است؟
پاسخ – کفاره همیشه واجب نیست . کسی که قضای روزه را بجا بیاورد کفاره ی روزه بر او واجب نیست . اگر کفاره واجب شد برعهده ی خود فرد است . اگر فرد به هرمقدار که توانست کفاره را می پردازد . پس کفاره روزه ی زن هم بر عهده ی شوهر نیست . خانم ها در خانه کارهایی می کنند که وظیفه ی آنها نیست ولی ثواب می برند. و بر شوهر هم واجب است که مزد شما را بپردازد .
826 – آیا کسی که روزه ی قضا دارد می تواند روزه ی مستحبی بجا بیاورد ؟
پاسخ - خیر . کسی که روزه ی قضا دارد نمی تواند روزه ی مستحبی بجا بیاورد.
830 – من نتوانسته ام روزه های قضای سال گذشته ام را بجا بیاورم زیرا سال بعد باردار شدم . آیا این روزه ها کفاره دارد ؟
پاسخ – شما باید روزه های قضا را بجا بیاورید و به نظر بعضی از فقهاء برای هر روز ، یک مد طعام به فقیر بپردازید. روزه هایی که مربوط به سال قبل است و در آن تاخیر شد است یک کفاره ی تاخیر هم دارد . اگر شما نمی توانید کفاره را بپردازید می توانید هر مقدار که دارید بپردازید یا بعدا که مالی داشتید آنرا بپردازید .
817 – من راننده هستم . یکی از کلیه های من سنگ ساز است. آیا من باید روزه بگیرم ؟
پاسخ – پزشکان می گویند : فردی که کلیه اش سنگ ساز است باید آب زیادی بخورد . ممکن است که شخصی بتواند قضای روزه ها را بگیرد و در شب آب زیادی مصرف کند. شما باید با پزشک متخصص مشورت کنید . اگر روزه برای کلیه شما ضرر دارد واجب نیست که روزه بگیرید ولی اگر می توانید قضای روزه ها را بجا بیاورید.
869 – کسی که خودش روزه ی قضا دارد آیا می تواند روزه ی قضای پدرش را بگیرد ؟
پاسخ – بله . فردی که خودش روزه ی قضا دارد می تواند روزه ی قضای پدرش را بجا بیاورد. اگر فرد قضای روزه ی سال گذشته را دارد و زمانی هم برای گرفتن روزها ندارد اول باید روزه ی قضای خود ش را بجا بیاورد . در فتواها داریم : فردی که خودش روزه ی قضا دارد نمی تواند روزه مستحب بجا بیاورد.
5 – دختری که ازدواج کرده اگر بدون اجازه ی شوهر به مادر خود کمک مالی کند حکم او چیست ؟)رضایت شوهر)
پاسخ – ازدواج تأثیری در این مسئله ندارد . چه ازدواج کرده باشد و چه نکرده باشد اگر از پول و درآمد خود می خواهد به پدر و مادر یا دیگران کمک کند اجازه ی شوهر نمی خواهد . اگر می خواهد بیرون از خانه برود و به کسی پول بدهد ،این بیرون از خانه رفتن اجازه می خواهد که آن هم اجازه ی کلی کفایت می کند . یعنی در هر موردی لازم نیست که بپرسد . اما اگر بخواهد از اموال شوهر کمک کند باید شوهر راضی باشد .
34 – همسایه ی ما خوراکی ها را قرض می کند و شوهر من راضی نیست آیا اشکال دارد به او خوراکی بدهم یا خیر؟ (رضایت شوهر)
پاسخ – اگر این چیزهایی که شما به همسایه ی خود قرض می دهید ملک شوهر است و یا او نیز شریک است مثلاً از حقوق خودتان ، همراه با پول او این مواد را خریده اید، تا وقتی که او راضی نباشد نمی توانید این چیزها را به همسایه ی خود قرض بدهید .اگر همسایه ی شما برای قرض گرفتن آمد می توانید به گونه ای جواب دهید که مشکل شرعی هم نداشته باشد . مثلاً بگویید که من مواد قرضی ندارم در این صورت منظور این است که خود شما ندارید چون مواد متعلق به شوهر شما است . نه اینکه بگویید اصلاً در خانه ی ما نیست ، یعنی طوری جواب دهید که دروغ نباشد ، ضمن اینکه محضور شرعی نیز نداشته باشد . یا اینکه از شوهر خود اجازه بگیرید که او هم راضی باشد .
39 – اگر بدون اجازه از اموال پدر خرج کنیم چه حکمی دارد ؟ (رضایت پدر)
پاسخ – اگر پدر راضی است اشکالی ندارد . اگر راضی نباشد شما نمی توانید از اموال پدر خرج کنید . اگر هم قبلاً خرج کرده اید باید فعلاً از او اجازه بگیرید و یا رضایت او را جلب کنید .
60 – آیا زن می تواند بدون رضایت همسر اموال او را خرج کند ؟
پاسخ – اگر مرد راضی نباشد نمی تواند این کار را بکند . باید با اجازه و رضایت او باشد . عکس آن هم همین است . خانمی اموالی دارد یا در آمدی دارد و کار میکند یا حقوق بگیر است در اینجا هم شوهر بدون اجازه ی او نمی تواند اموال او را بردارد و خرج کند . هر دو باید با رضایت باشد . در خانواده هایی که با هم توافق دارند و رفیق هستند اگر خانم نیازی داشت از جیب شوهرش برمی دارد و او هم چیزی نمی گوید و راضی است . اما بطور کلی درآمد هر کس از آن خودش است و هر کدام هم وظیفه ای دارد . از جمله وظایف شوهر تامین مخارج زندگی همسر و فرزندان خودش است .
441 – اگر خانمی بدون رضایت همسرش به فقیری کمک کند حکمش چیست ؟
پاسخ – تصرف در اموال شوهر باید با اجازه ی شوهر باشد و اگر خانم هم اموالی دارد شوهر نمی تواند در اموال خانم تصرف کند . اگر خانم می دانسته که شوهرش راضی نیست و این کار را کرده است ، گناه انجام داده و باید استغفار کند و رضایت شوهر را جلب کند . اگر خانم تصور می کرده که شوهرش راضی است و بعد شک کرده که نکند شوهرش راضی نباشد ، در این صورت گناهی نکرده است ولی باید رضایت همسرش را بدست بیاورد . زن ها و شوهران اگر می خواهند در اموال هم تصرف کنند باید همدیگر را راضی کنند .
554 – اگر مردی به مادر خودش بطور پنهانی از خانمش کمک مالی کند و این کمک تاثیر زیادی روی خانواده ی خودش گذاشته باشد ، آیا در این کار رضایت همسر شرط نیست ؟( رضایت شوهر )
پاسخ – اگر مردی بخواهد از اموال خودش به کسی ببخشد چه آشکارا و چه پنهانی اشکالی ندارد . اگر خانمی هم بخواهد از اموال خودش به کسی ببخشد هم همین طور است . چون زن واجب النفقه ی مرد است و مرد باید به زن خرجی بدهد ، مرد نباید از خرجی خانواده ی خودش بزند و به دیگران کمک کند . البته ایشان به مادرشان کمک می کنند و مادر واجب النفقه است . اگر مادر درآمدی نداشته باشد مرد باید مخارج مادرش را هم تامین کند . پس اگر مرد مال خودش را به کسی بدهد رضایت همسرش شرط نیست و اگر زن هم بخواهد از اموالش به کسی بدهد رضایت شوهر شرط نیست . زن و مرد باید با رفاقت با هم زندگی کنند .
710 – آیا این درست است که خانم باید درآمد خودش را با اجازه ی شوهرش خرج کند ؟ ( رضایت پدر ، شوهر )
پاسخ – خیر ، این درست نیست . اگر خانمی حقوق یا اموالی دارد لازم نیست که با اجازه ی شوهرش خرج کند ولی اگر لازمه ی آن بیرون رفتن از منزل باشد باید از شوهر اجازه داشته باشد و البته اجازه ی کلی کافی است و لازم نیست برای هر بار بیرون رفتن از خانه اجازه بگیرد . البته آقا هم می تواند اموال خود را بدون اجازه ی خانم خرج کند. تصرف در اموال یکدیگر هم باید با اجازه یکدیگر باشد.
792 – در مورد احترام زن و شوهر به یکدیگر توضیحاتی بفرمایید . ( رضایت شوهر )
پاسخ – اگر احترام متقابل بین زن و شوهر نباشد معلوم نیست که زندگی داشته باشند و اگر هم زندگی داشته باشند معلوم نیست که زندگی شیرینی داشته باشند. با خواندن صیغه ی عقد زن و مرد به یکدیگر محرم می شوند ولی زندگی سامان پیدا نمی کند. شرط ادامه ی زندگی مشترک رفاقتی است که باید بین زن و شوهر وجود داشته باشد .
11 – اگر ما وقتی که برای زیارت به مکه می رویم چیزهایی را برای فروش به کشور خود بیاوریم چه حکمی دارد ؟
پاسخ - اگر کسی به حج می رود و در کنار اعمال خود چیزهایی را بخرد و به کشور خود بیاورد و بفروشد اصل مسئله اشکالی ندارد اما یک نکات قابل توجهی وجود دارد . اول مقررات نظام اسلامی است . اگر سازمان حج و زیارت که مقررات مربوط به حجاج و زوار را مشخص می کند و به آنها ابلاغ می کند، گفت خرید و فروش کالا ممنوع است . به این معنا که از ایران نباید کالایی را برای فروش با خود ببرند و از آن کشور نیز نباید چیزی را برای فروش به ایران بیاورند . شما نباید این کار را بکنید . یعنی به عنوان خرید و فروش کالا این کار را نباید انجام دهد . هنگامی که فرد به مکه می رود اصل نیت او باید زیارت و اعمالی باشد که انجام می دهد، اما اگر در کنار آن خرید و فروش انجام داد . کالایی را برای فروش به مکه برد و یا کالایی را از آن کشور خرید و برای فروش به ایران آورد، در بعضی از موارد اشکالی ندارد . نکته ی دیگر این است که کارهایی که در شأن زائران ایرانی نیست نباید انجام داد . در گذشته دیده می شد که خانم یا آقایی انگشتر و یا چیزهای دیگری را برای فروش به مکه می بردند که این کار در شأن زائران بیت الله الحرام و پیروان اهل بیت نبود . از این کارها نیز باید پرهیز کرد . حتی اگر همین کارها نیز از نظر مقررات ممنوع است نباید انجام داد . در مورد سوالی که پرسیده شد اگر این کالای آورده شده در حدی است که در کنار سوغاتی بوده که آورده اند و نیازی به آن نبوده و فروخته اند، اشکالی ندارد .
57– اگر شخصی برای پس گرفتن امانتی چند سال مراجعه نکند تکلیف آن امانت چیست ؟
پاسخ – بسیاری از تعمیرکارها همین را می پرسند و می گویند که وسیله ای را آورده اند که تعمیر کنیم و دیگر نیامده اند . ما پیشنهاد می دهیم که به افراد رسید بدهید و شماره تلفن هم بگیرید . البته این کار واجب نیست ولی مستحب است و کار خوبی است . برای اینکه اگر صاحبش مراجعه نکرد و خدای نکرده فوت کرد بتوانید او را پیدا بکنید. حالا ممکن است که شما امانتی را گرفته اید و صاحبش مراجعه نکرد و امکان پیدا کردن هم نبود ولی اگر شماره تلفن هم نداشتید می توانید پرس و جو بکنید تا طرف را پیدا بکنید ولی اگر امکان این هم نبود و مشقت داشت و باید زندگی تان را رها کنید و بدنبال طرف بگردید ، اسلام چنین تکلیف شاقی را هم واجب نکرده است . اگر امکان دسترسی نیست و صاحبش هم مراجعه نکرد ، آنچه که امانت دست شما مانده است مجهول المالک می شود و اختیارش بدست حاکم شرع یعنی ولی فقیه است . شما باید آنرا به دفتر رهبری یا مرجع تقلیدتان برگردانید یا اجازه بگیرید و آنرا به فرد فقیری بدهید . این مسئله را تاکسیرانها هم عنوان می کنند . مسافرین که وسایل شان در ماشین جامانده است حکمش همین است . یا آنرا نگهداری کنید و اگر صاحبش پیدا شد آنرا تحویل بدهید . اگر این کار امکان نداشت اجازه بگیرید و به فرد فقیری بدهید .
82 – من برنج فروشی دارم ، اگر بخواهم جنس خود را به صورت یک ماهه یا دو ماهه بفروشم آیا می توانم روی آن سود بکشم ؟ در صورتی که مشکل ندارد تا چند درصد می توانم روی آن سود بکشم ؟
پاسخ – اگر جنس یا کالایی را شخص به صورت نقدی به مبلغی می فروشد ولی به صورت نسیه و مدت دار گران تر بفروشد در صورتی که طرف مقابل هم اطلاع و هم رضایت داشته باشد . قیمت را بداند و مدت هم مشخص باشد . مثلاً بگوید اگر شما برنج را به صورت نقد بخرید کیلویی دو هزار تومان است اگر بخواهید مدت دار شش ماهه یا یک ساله بخرید دو هزار و پانصد تومان است یعنی قیمت مشخص است . اگر مدت زمان بیشتر شد یک درصدی بالا تر است اما باید قیمت نسیه مشخص باشد یعنی قیمت اقساطی و مدت دار آن معین باشد . خریدار هم رضایت داشته باشد اشکالی ندارد . این ربا نیست . یعنی کالا یا جنسی را نقد به قیمتی می فروشند ، نسیه به قیمتی بالاتر است و طرف مقابل هم رضایت دارد ، مدت هم مشخص است . این مسئله اشکالی ندارد . اما اینکه چند درصد سود روی آن بکشد و یا اینکه اگر خواست به صورت نسیه و یا مدت دار بفروشد چه مبلغی گران باشد ، گفته اند آن مبلغ باید متعارف باشد . خارج از انصاف نباشد و به مشتری اجحاف نشود . همان مبلغی که متعارف بازار است و نقد آن را به قیمتی می فروشند ، نسیه و اقساطی آن را به مبلغی گران تر به این مقدار بفروشید مانعی ندارد .
131 – شغل من صحافی است . گاهی دانشجویی کارش را زودتر می خواهد ،ما کار دیگران را کنار می گذاریم و کار او را زودتر انجام می دهیم . می خواستم بدانم که حق فوریت در این کار اشکالی دارد ؟ (سود)
پاسخ – شاید حق فوریت وجه شرعی نداشته باشد مخصوصا اگر کار او را جلو بیندازید تا پول بیشتری بگیرید و کار دیگران را عقب بیندازید و حق دیگران ضایع بشود . یک وقت شما شب کار نمی کنید ولی می گویید که چون کار شما ضروری است من از خواب خودم می زنم و کار شما را زودتر انجام می دهم و حقی از کسی ضایع نمی شود، این مانع ندارد . شما در ساعت استراحت برای او کار انجام می دهید و مزد و سود بیشتری می گیرید ، این کار اشکالی ندارد اگر طرف راضی باشد و کار متعارف باشد .
226 – خریدن طلا از طرف خانواده ی عروس برای داماد چه اشکالی دارد ؟
پاسخ – خرید طلا اشکال ندارد ولی خریدن زیورآلات طلا مثل انگشتر طلای مردانه اشکال دارد و حرام است و استفاده از آن هم حرام است و اگر هنگام نماز آنرا در دست داشته باشد نمازش باطل است . استفاده ی طلا برای مردان حرام است .
269 – اگر کسی سود پول کسی را با رضایت بدهد ، آیا باز آن سود پول حرام است؟
پاسخ – اگر فرد برای سود نگرفتن پولی را به کسی می دهد یعنی نه بنا بوده و نه شرط شده است که سود پول بگیرد ، وقتی فرد می خواهد پول طرف را پس بگیرد مبلغی اضافه تر می دهد ، این کار اشکالی ندارد و مستحب است که وقتی از کسی چیزی قرض گرفتید هنگام پس دادن یک چیز اضافه ای به او بدهید . پس قرض نباید مشروط به اضافه باشد و مبنی بر اضافه هم نباشد .
448 – سرمایه گذاری کرده ام که سود قطعی آن مشخص است . آیا این سرمایه گذاری اشکال دارد ؟
پاسخ – اگر مبلغ سود مشخص بشود این سرمایه گذاری اشکال دارد . هر کس که می خواهد سرمایه گذاری بکند می تواند این سوال را از مرجع تقلیدش بپرسد .
490 – فروختن نسیه قیمت اجناس با قیمت بالاتر از خودش چه حکمی دارد ؟( فروش )
پاسخ – اگر قیمت متعارف باشد ، خارج از انصاف نباشد ، مدت پرداخت هم معین باشد و طرفین هم راضی باشند ، اشکالی ندارد .
513 – اگر ما مقداری پول داشته باشیم و بخواهیم آنرا بدست کسی بدهیم تکلیف چیست ؟( سود )
پاسخ – اگر شما این پول را قرض می دهید که ثواب هم دارد . ولی اگر می خواهید این پول را به کسی بدهید که کار کند و سود بگیرید باید مطابق یکی از قراردادهای اسلامی باشد مثل مضاربه ، مشارکت و وکالت . شما پول را به او بدهید و به او وکالت بدهید که با پول شما کار بکند و سود پول را به شما بدهد .ممکن است که علی الحساب هم ماهیانه مشخص بشود و طرف هم حق الوکاله ای از شما بگیرد که اشکالی ندارد . یک فردی بازاری است و با او قرارداد مضاربه با شرایط آن می بندید . بعضی ها می گویند که ما پول را به طرف داده ایم و نگفته ایم که چقدر به ما سود بدهد ، با این کار مشکل شما حل نمی شود. ممکن است که شما چیزی نگفته اید ولی بنابراین است که او به شما سودی بدهد و قراردادی هم نبسته اید این کار اشکال دارد . شما باید حتما قراردادی ببندید . اگر شما می خواهید پولی دست کسی بدهید و سود بگیرید ، تماسی با دفتر مرجع تقلید خودتان بگیرید و سوال کنید . اگر کسی واقعا پولی را به کسی برای ثواب قرض داده است و بعد فرد قرض گیرنده هدیه ای به شما بدهد یا پولی اضافه تر از پول خودتان به شما بدهد ، این کار اشکالی ندارد . برای قرض دهنده مستحب است که این کار را انجام بدهد.
520 – ما مبلغی پول برای وام گذاشته ایم .الان موقع دریافت وام است . آیا خرید و فروش این وام جایز است ؟
پاسخ – بعضی از فقهاء و مراجع تقلید خرید و فروش را جایز نمی دانند . بعضی می فرمایند که اگر امتیاز وام را به دیگری واگذار کند و منع قانونی نداشته باشد اشکالی ندارد . اگر وام را بگیرد و این وام را به دیگری بدهد و مبلغی بگیرد ، این کار حرام است .
546 – من در تهران مسافرکشی می کنم . بعضی از مسیرها قیمت مشخص ندارد . خیلی اوقات مسافرها ناراضی هستند . تکلیف درآمد من چیست ؟ ( سود )
پاسخ – شما سعی کنید که مسافر ناراضی نباشد . اگر کرایه معین نیست شما باید از اول مشخص کنید و اگر مسافر کرایه ی شما را قبول کرد و سوار شد باید همان کرایه را به شما بدهد که به آن اجرت المسما (اجرتی که نام برده شده است ) می گویند . اگر شما کرایه را مشخص نکردید و کرایه هم مشخص نیست ، شما باید مبلغی از طرف بگیرید که اگر او راضی هم نبود کرایه شما درست باشد . در اینجا شما باید اجرت المثل بگیرید . یعنی اگر کسی ماشینی مثل شما داشته باشد و همین مسیر را ، مسافر بیاورد مبلغی می گیرد که این مبلغ همان کرایه ی شما هم می شود . اگر شما این مبلغ را کمی پایین تر از اجرت المثل بگیرید بهتر است .
582 – فروش ماشین به قیمت بالاتر و اقساط چه حکمی دارد ؟
پاسخ – فروش ماشین بصورت اقساط یا نسیه بصورت بالاتر از نقد اشکالی ندارد بشرط اینکه قیمت نسیه آن هم مشخص باشد و دیگر اینکه قیمت متعارف باشد و مشتری هم راضی باشد .
619 – پدر من ده سال پیش فوت کرده است . مادر من در خانه ی پدری ساکن است . ما هم مشکل مالی داریم . هرچقدر به مادر اصرار می کنیم که خانه ای برای او اجاره کنیم و خانه ی پدری را بفروشیم راضی نمی شود . اگر ما از طریق قانون اقدام کنیم خلاف شرع انجام داده ایم؟ ( فروش )
پاسخ – مادر اینجا خلاف کرده است . چون شما در خانه ی پدری سهم الارث دارید ، بنابراین باید این مادر با رضایت شما در آن خانه سکونت داشته باشد . اگر شما مشکل مالی داشته باشید ، این مادر باید سهم الارث شما را بپردازد . حتی اگر مشکل هم نداشته باشید ، ولی درخواست کرده باشید باید آن را بپردازد . ولی اینکه شما از طریق قانونی عمل کنید و از دست مادر خود شکایت کنید کار درستی نیست . یعنی با حفظ احترام به مادر و این مقدار توصیه ای که در اسلام شده است، سازگار نیست . ولی شما می توانید یک نفر را واسطه کنید تا با مادر شما صحبت کرده و او را توجیه کند . به او بگوید که ورثه سهم دارند و شرعاً اگر شما بیش از سهم شرعی خود استفاده کنید و آنها راضی نباشند، درست نیست . در نتیجه ایشان را راضی کنند که یا سهم شما را بپردازد و یا خانه ای را برای خود اجاره کند . اما در هر صورت اگر بتوانید راضی بشوید که ایشان در خانه ی پدری سکونت داشته باشد، بهتر است . ولی به طور کلی حکم شرعی آن این است که سهم الارث شما در آن خانه محفوظ است . یعنی اگر خانه متعلق به پدر شما بوده و سهم الارث شما را از اموال دیگر نپرداخته باشند ، سهم دارید . مادر هم اگر بدون رضایت شما در آن خانه سکونت داشته باشد کار اشتباهی کرده است .
625 – اگر کسی پولی را در بانک پس انداز کرده است و از سود آن هزینه ی زندگی اش را تامین می کند ،آیا این کار اشکال دارد ؟
پاسخ – اگر این کار مطابق یکی از عقود اسلامی باشد اشکالی ندارد . بعضی از فقها از جمله رهبر انقلاب اسلامی می فرمایند که چون قوانین بانک ها را مجلس تصویب کرده است و طبق قوانین اسلامی است ، سود بانک ها اشکالی ندارد . اگر شما می خواهید در بانک سپزده گذاری بکنید و سود بگیرید ، با دفتر مرجع تقلید خود تماس بگیرید و این مسئله را سوال بفرمایید .
683 – آیا خرید و فروش وام های مسکن اشکال دارد ؟
پاسخ – فروش وام دریافت شده حرام است به این معنا که کسی وام ده میلیونی گرفته و یک میلیون آنرا برمی دارد و نُه میلیون را به طرف می دهد و طرف اقساط آنرا می دهد یا اینکه ده میلیون را می گیرد و چیزی تحویل او می دهد ، این ربا است و قطعا حرام است . قبل از اینکه وام گرفته بشود ، بعضی از فقهاء می فرمایند که اشکال ندارد حق امیتاز وام را خرید و فروش کرد بشرط اینکه خلاف قانون و مقررات نباشد . در قبال این حق فرد می تواند مبلغ متعارفی را از طرف بگیرد .
705 – من در دوران مدرسه از کتابخانه کتاب گرفته بودم و از روی بچگی چند تا از کتابها را تحویل نداده ام . الان تکلیف چیست ؟ ( امانت )
پاسخ – امانت باید برگردانده بشود . شما اگر می دانید که چه کتابی بوده است باید نمونه ی آن کتاب را خریداری کنید و به همان کتابخانه بدهید . حالا اگر کتاب را فراموش کرده اید و قیمت اجمالی کتاب را می دانید ، باید کتابی برای کتاب خانه بخرید یا پول آنرا بدهید . شما باید قیمت فعلی کتاب را حساب کنید . مثلا اگر قیمت آن کتاب در قدیم دوهزار تومان بوده است ولی الان قیمتش ده هزار تومان است ، شما قیمت فعلی را محاسبه کنید و به کتابخانه تحویل بدهید .
709 – من با برادرم در مورد ارثیه قول نامه ای نوشته ایم ولی حالا من راضی نیستم . آیا این معامله درست است ؟ ( خرید ، فروش )
پاسخ – اگر ایشان شما را مجبور به این کار نکرده اند حتی اگر شما اکراه داشته اید و قول نامه را امضا کرده اید ، اصل معامله صحیح است . اگر شما بعد از قرارداد متوجه شده اید که خیلی ضرر کرده اید و هنگام معامله هم اختیار فسخ را از بین نبرده باشید که اصلاحا می گویند : اسقاط خیار نکرده باشید و این حق برای شما موجود بوده باشد ، شما حق فسخ معامله را دارید . اصل مسئله این است .
718 – ما چطور می توانیم مبلغی پول را به کسی بدهیم که با آن کار کنند و سود آن حلال باشد ؟
پاسخ – شما می توانید پول را به شخصی بدهید و به او وکالت بدهید که با آن پول کار کند و سودش را به شما بپردازد. بعد حق الوکاله یا اجرت المثلی هم به طرف می دهید . راه دیگر این است که اگر فرد خرید و فروش دارد با او قرار داد مضاربه ببندید که در این قرارداد سود دوطرف مشخص می شود . مثلا بگوید : 60 درصد من و 40 درصد شما . یا می تواند بگوید علی الحساب ماهیانه فلان قدر پرداخت می شود تا در آخر حساب بشود. که یا سود را در پایان این کار حساب می کنند یا طرف با پولی که گرفته مصالحه می کند . راه دیگر این است که با فرد شریک بشوید . حالا اگر یک طرف کار نمی کند می توان برای فرد عامل مزدی تعیین کرد. راه دیگر این است که چیزی بخرید به طرف اجاره بدهید . مثلا فردی یک دانگ کامیون را می خرد و به همان فرد که پنج دانگ کامیون را دارد اجاره می دهد.
720 – خرید و فروش با غیر مسلمان چه حکمی دارد ؟
پاسخ – بطور مطلق اگر مفسده ای بر آن مترتب نباشد اشکالی ندارد . خرید و و فروش و مراوده با غیر مسلمان اشکالی ندارد . یک وقت معامله مفسده ای دارد مثلا کشور در جنگ است ، در اینجا معامله اشکال دارد .
749 – حکم مصرف مواد مخدر و فروش آن چیست؟
پاسخ – مصرف مواد مخدر و فروش آن حرام است .
832 – جنسی خریده ایم که شک داریم اصل آن دزدی بوده است یا خیر ، تکلیف ما در برابر استفاده از این کالا چیست ؟ ( احکام خرید)
پاسخ – اگر شما بعد از خرید شک کرده اید، این شک اعتباری ندارد . اگر کسی اهل احتیاط است می توانید آنرا به صاحبش برگرداند ولی اگر نمی تواند باید از طرف صاحبش مظالم عباد بپردازد یعنی از دفتر مرجع تقلیدشان اجازه بگیرند که آنرا به فقیر بپردازند یا به دفتر مرجع تقلید تحویل بدهند .
814 – آیا گرفتن سود پول یا ربا از پدر و مادر حلال است ؟
پاسخ – گرفتن سودپول یا ربا از پدر حلال است ولی در مورد مادر مراجع فتوا نداده اند . مراجع می فرمایند که ربا بین فرزند و پدر و زن و شوهر حرام نیست .
848 – ما مغازه ای داریم که نصف آنرا با پول نزول خریده ایم . بعد آن پول را پرداخت کردیم .الان که سالها از آن زمان می گذرد تکلیف ما چیست؟( احکام خرید )
پاسخ – اگر کار شما عمدی بوده و از روی اضطرار نبوده است ، پس شما خطا کرده اید و مرتکب گناه شده اید . یک وقت جان و آبروی انسان درخطر است و این کار را می کند ولی انسان در حالت عادی حتی در سختی هم بیفتد نباید این کار را بکند . پس اصل کار خلاف است .آن مقدار اضافه ای که شما پرداخته اید شرعا طلبکار هستید و می توانید آنرا مطالبه کنید. البته می توانید آنرا مطالبه نکنید . اصل قرض اشکال نداشته است . نماز خواندن در این مکان اشکال ندارد . در این کار ربا دادن حرام بوده است.
865 – من کاسب یکی از پاساژها بودم . چون اجاره آن پاساژ خیلی بالا بود ، من بعضی از اجناس را به چند برابر قیمت می فروختم . آیا این کار اشکال داشته است ؟( فروش )
پاسخ – کسی که در یک مغازه با اجاره ی بالا کار می کند باید بتواند هزینه برق و اجاره آنجا را تامین کند ولی نباید گرانفروشی بکند . باید با فکر و تدبیر و تلاش بیشتر کار کند نه اینکه به مشتری اجحاف کند . اگر قیمت های شما اجحاف به مشتری نبوده است اشکالی ندارد ولی اگر با قیمت های زیاد به مشتری احجاف و ظلم شده است شما باید آنرا بنحوی جبران کنید . شما به دفتر یکی از علما مراجعه کنید تا شما را راهنمایی کنند .
884 – اگر کسی نتواند پول قرض بگیرد یا وام بگیرد و در سختی زیادی باشد ، آیا می تواند ربا بگیرد ؟ (سود)
پاسخ – اگر فرد از طریق دیگری بتواند مشکل خودش را حل کند نمی تواند قرض ربوی بگیرد ولی اگر واقعا مضطر است یعنی جان یا آبرویش در خطر است می تواند ربا بگیرد .
42– آیا رقصیدن یا دست زدن در مجلس زنانه گناه دارد یا خیر؟
پاسخ – اگر این دو با هم و همراه با موسیقی باشد، یعنی مجلس تبدیل به مجلس عیش و نوش و لهو و لعب شود اشکال دارد، به این معنا است که حرام است . گاهی اوقات ما می گوییم اشکال دارد و بعضی از اوقات نیز می گوییم جایز نیست . در این مواقع برخی از افراد می گویند : شما گفتید جایز نیست نگفتید که حرام است . جایز نیست در مورد کارها و فعل مکلف یعنی حرام است. اینجا هم وقتی که می گوییم اشکال دارد مقصود این است که حرام است . اما اگر در آن حد نبود ، چون حکم رقص از دست زدن جدا است . اکثر فقها می گویند که در مجلس زنانه رقص حرام است اما بعضی از فقها گفته اند اگر مختصر باشد ، نامحرم و مردی نیز در مجلس زنانه حضور نداشته باشد و مجلس نیز به مجلس رقص تبدیل نشود اشکالی ندارد . اما اکثر فقها گفته اند که بجز رقص زن و شوهر برای یکدیگر بقیه ی آنها حرام است . در مورد کف زدن اگر این کف زدن موزون نباشد که تبدیل به مجلس عیش و نوش شود، مقصود از موزون این است که همراه با آهنگ حرام باشد، حتی ممکن است یک شعری نیز همراه با آن بخوانند و کف بزنند . مثلاً الان در برخی از مراسم میلاد و مراسم مذهبی همراه با خوانندگی کف هم می زنند در این حد برخی از فقها گفته اند که اشکالی ندارد .
49– گرفتن شاد باش در مراسم عروسی و خرج کردن آن چه حکمی دارد ؟
پاسخ – شادباش یا مخفف آن شاباش حرام است زیرا مرسوم است که به افرادی که در مجالس می رقصند شاباش می دهند این دو فرض دارد یا مزد یک کاری است یا هدیه است . مثلا اگر شخصی در مجلسی عده ای را خندانده است یا کار دیگری کرده است اگر آن کار حرام باشد نه می توان به او مزد داد و نه می توان بابت کارش به او هدیه ای داد . هر دو عنوان از نظر حکم فرقی نمی کند . یک وقت کارش حرام خلاف شرع نیست . مثلا مطلبی را خوانده که بد نبوده و خوب هم خوانده است خلاف شرع هم نبوده و غناء هم نبوده است یا طنزی گفته و مجلس را شاد کرده که به او مزد یا هدیه می دهیم که این اشکالی ندارد . اما اگر با مطالب حرام یا رقص حرام مجلس را شاد کرده باشد ، شادباش دادن چه بعنوان مزد یا هدیه حرام است و افراد باید از آن پرهیز کنند . حالا ممکن است که بپرسند شادباش دادن حرام است یا گرفتن آن ؟ اگر شادباش حرام باشد گرفتنش هم حرام است . یعنی ما نمی توانیم به فردی که کار حرامی انجام می دهد مزد یا هدیه بدهیم و او هم نمی تواند آنرا بگیرد . استفاده ی آن جایز نیست و حرام است .
62 – آیا گوش دادن به موسیقی هایی که از رادیو پخش می شود حرام است؟
پاسخ – رادیو که خصوصیتی ندارد اگر این از تلویزیون هم پخش بشود باز این سوال مطرح است . این به کیفیت نواختن ، خود موسیقی و همچنین فتوای مرجع تقلید شما بر می گردد . بعضی از فقها کلا موسیقی را حرام می دانند و گوش دادن و نواختن موسیقی را جایز نمی دانند . ولی عده ای از فقهای بزرگوار نظرشان این است که موسیقی دو نوع است . موسیقی یا غیرمطرب و مطرب . آن موسیقی که مطرب نیست آرام است . بعضی از سرودهای مذهبی که همراه با موسیقی است و بسیاری از آهنگ هایی که از رادیو و تلویزیون پخش می شود یک موسیقی آرامی دارد و رقص آور نیست . جوری نیست که در مراسم عیش و نوش می نوازند . فتوای خیلی از فقها بر این است که نواختن این گونه موسیقی و گوش دادن آن اشکالی ندارد. اما اگر موسیقی مطرب باشد ، موسیقی تند و رقص آوری باشد و آن جوری است که در مراسم عیش و نوش می زنند و می رقصند حرام است . حالا سوال می کنند که ما موسیقی رادیو یا تلویزیون را گوش بدهیم یا نه ؟ ما موسیقی مطرب و غیر مطرب را توضیح دادیم و فتوای علما را هم توضیح دادیم . حالا شما هستید و موسیقی که دارد پخش می شود یا می دانید از نوع حرام است نباید آنرا گوش بدهید یا می دانید از نوع مجاز و حلال است و اگر فتوای مرجع تقلید شما این است که موسیقی آرام اشکالی ندارد می توانید آنرا گوش بدهید . یا اینکه نمی دانید جزو موسیقی حلال است یا حرام ، در اینجا هم گوش دادن آن اشکال ندارد ولی احتیاط خوب است . بهتر است موارد مشکوک را گوش ندهید .878 – وقتی داماد می رقصد به او شادباش می دهند. آیا این مبالغ حرام است ؟
89 – گوش کردن به موسیقی های غیر مجاز صرفا برای سرگرمی چه حکمی دارد ؟
پاسخ – موسیقی مجاز وغیرمجاز هیچ تفاوتی ندارد . سوال این طور می شود که گوش کردن به موسیقی هایی که مناسب مجالس لهو و لعب چه حکمی دارد ؟ گوش کردن به آن ، پخش کردن و ترویج کردن آن حرام است چه برای سرگرمی وغیر سرگرمی . سرگرمی مجوزی برای هیچ گناهی نیست . اگر یک مارک مجازی روی بعضی از نرم افزارها زده شده و شما تصور می کنید که چون مارک مجاز دارد می توان آنرا گوش داد این طور نیست . ملاک این است که گوش دادن به موسیقی لهوی حرام است . خرید و فروش نرم افزار و ترویج آن هم حرام است . انشاءالله ما غذاهای معنوی لذیذ از راه کانال گوش و چشم به روح مان برسانیم . زیرا روح ظرف وجودی برای تکامل ماست .
129 – کسی که اعمال مذهبی اش را انجام می دهد اگر موسیقی لهوی گوش کند ، آیا اعمالش باطل می شود؟
پاسخ – موسیقی لهوی حرام است . برخی از اعمال و گناهان مانع قبولی نماز و روزه خواهند بود . امکان دارد که این مانع قبولی اعمال مذهبی باشد . توصیه ی ما این است که شما که متدین هستید سعی کنید که کاری را که دین حرام کرده است حتی اگر میل شما به طرف آن عمل باشد ، آنرا کنار بگذارید .
394 – اگر در عروسی گرفتن مطمئن باشیم که عده ای به حرام می افتند ، این عروسی چه حکمی دارد؟( موسیقی )
پاسخ – اصل عروسی گرفتن اشکالی ندارد ولی باید سعی کنید که افراد به گناه نیفتند . حالا ممکن است که شما عروسی بگیرید و خانمی هم حجابش را رعایت نکند ، این را باید آنها رعایت بکنند ولی شما هم باید تمهیداتی بیندیشید که مردان با زنان مختلط نباشند . واگر افراد حجاب شان را رعایت نمی کنند شما به آنها تذکر بدهید . موسیقی حرام هم نباشد.
395 – عروسی هایی که موسیقی حرام در آن پخش می شود چه حکمی دارد ؟
پاسخ – اگر موسیقی حرام است شرکت شما در آن مجلس حرام است اما گاهی رفتن شما به همان جلسه واجب است . به این شرط که اگر شما شرکت کنید آنها گناه نمی کنند و موسیقی حرام را قطع می کنند یا بخاطر احترام به شما یا بخاطر تذکر شما . اگر این امکان وجود ندارد و آنها به تذکر شما گوش نمی دهند و ممکن است که شما هم متهم بشوید و تایید کار حرام باشد ، در اینجا شما نباید شرکت کنید .
624 – آیا رقص برای خانم ها جایز است ؟ ( رقصیدن)
پاسخ – رقص حرام است . البته دو مورد استثنا دارد .یکی رقص زن و شوهر برای یکدیگر و دیگری اینکه بعضی از فقها گفته اند : در مجلسی که صرفا زن ها هستند و موسیقی و آواز حرام هم نباشد و مجلس هم مجلس رقص نشود ، رقص اشکالی ندارد .
743 – موسیقی هایی که در ورزشگاه ها می گذارند چه حکمی دارد ؟
پاسخ – موسیقی اگر حرام باشد چه در ورزشگاه بانوان باشد و چه از رادیو پخش بشود ، حرام است . اما اگر آهنگی باشد که آرام باشد و مطرب نباشد بعضی فرموده اند که اشکال شرعی ندارد . بعضی از فقها کلا موسیقی را جایز نمی دانند . شما باید به نظر مرجع تقلید خودتان مراجعه کنید .
878 – وقتی داماد می رقصد به او شادباش می دهند. آیا این مبالغ حرام است ؟ ( رقصیدن)
پاسخ – اگر رقص ، رقص حرام باشد شادباش هم حرام است . مزد کار حرام ،حرام است .
12 – خوردن گوشت چه ماهی هایی حرام است ؟
پاسخ – کلیه ی ماهی ها و آبزیانی که پولکدار هستند حلال است و بقیه حرام است . در خصوص میگو اگر آنرا از نوع ماهی ندانیم استثنا شده است . این حکم کلی است اما اگر افراد در خصوص ماهی خاصی سوال داشته باشند باید بپرسند
155 – ما تا چه وقت اذان می توانیم سحری بخوریم ؟ اگر ما دیر بیدار شدیم تکلیف چیست ؟ ( خوردن )
پاسخ – سحری خوردن واجب نیست و جزو شرایط روزه نیست . اگرکسی سحری نخورد روزه اش صحیح است و اگر نرسد که سحری بخورد باید روزه اش را بگیرد . اگر سحری نخورد و در وسط روز نتوانست روزه بگیرد افطار می کند و آن بحث دیگری است . در مورد وقت اذان ، ملاک طلوع فجر صادق است . حدود یک ساعت و نیم پیش از طلوع آفتاب ، طرف شرق سرخی بالا می آید و به آن فجر صادق می گویند که این اول اذان صبح است و ابتدای روزه داری این موقع است . در این موقع طرف باید امساک کند و چیزی نخورد . اگر اذانی که گفته می شود طبق افق باشد ، نباید در اول اذان چیزی خورد . در مورد اذان رادیو و تلویزیون از مقام معظم رهبری سوال شده بود که ما تا چه موقع اذان می توانیم بخوریم ، ایشان از باب احتیاط فرموده بودند که مومنین باید از اول اذان از خوردن امساک کنند . ولی برای خواندن نماز چند دقیقه ای احتیاط کنند و بعد نماز بخوانند . اگر شما این احتیاط را داشته باشید خوب است .
313 – اگر بعد از ذبح حیوان ، در بدن حیوان خون دیده بشود چه حکمی دارد ؟ (خوردن )
پاسخ – اگر بعد از ذبح حیوان خون از بدن حیوان بطور متعارف بیرون بیاید و حیوان سر بالا نباشد که خون به بدنش برگردد ، مقدار خونی که در حیوان باقی می ماند پاک است . اگر شما از بازار گوشتی می خرید و نمی دانید که خون آن پاک است یا نجس ، حکم آن پاک است ولی بهتر است که گوشت را بشویید .
421 – درخت همسایه به خانه ی ما آمده است . آیا ما می توانیم از میوه های آن استفاده بکنیم و آنرا بخوریم ؟ ( احکام خوردن )
پاسخ – اگر شما می دانید که آنها راضی هستند می توانید از میوه ها استفاده بکنید ولی اگر می دانید که راضی نیستند خوردن میوه های درخت جایز نیست . اگر نمی دانید که راضی هستند یا خیر ، باز خوردن میوه ها اشکال دارد . ممکن است که شاخه های درخت به منزل شما آمده و میوه های آن در خانه ی شما می ریزد ولی این مجوز استفاده و خوردن از میوه های درخت نمی باشد. اگر درخت همسایه برای شما زحمتی ایجاد کرده است می توانید بگویید که شاخه های آنرا ببرد و حتی اگر همسایه گوش نکرد شما می توانید شاخه هایی که برای شما زحمت ایجاد می کند ببرید . اما بدون رضایت همسایه نمی توانید میوه های درخت را استفاده کنید.
481 – اگر ما گوشتی از بازار بخریم که نمی دانیم ذبح شرعی شده است یا خیر ، خوردن آن گوشت چه حکمی دارد ؟
پاسخ – اگر شما از بازار مسلمین خرید می کنید این شک اعتباری ندارد . گوشتی که از مسلمان خریداری می شود محکوم به حلیت و طهارت است
500 – اگر کسی که ذبح می کند به بلوغ نرسیده باشد آیا ذبح درست است؟( خوردن )
پاسح – بله .کسی که ذبح می کند بلوغ در این فرد شرط نیست . البته فرد باید شرایط ذبح حیوان را رعایت کند و خودش مسلمان باشد .
626 – آیا در ذبح حیوانات ،گفتن بسم الله کافی است ؟ ( خوردن )
پاسخ – بسم الله کفایت می کند . لازم نیست بسم الله الرحمن الرحیم گفته شود .
727 – خوردن چه نوع ماهی حرام است ؟
پاسخ – ماهی که روی پوستش فلس دارد حلال است و بقیه ی ماهی ها حرام است .
731 – اگر چیز حرامی بعنوان دارو استفاده بشود چه حکمی دارد ؟ ( خوردن )
پاسخ – ما روایت داریم که خدا شفا را در حرام قرار نداده است . البته حکم استثنا هم دارد . فرموده اند: اگر بیماری به تشخیص پزشک متخصص راه درمانی جز استفاده از داروی حرام ندارد ، استفاده از آن بقدر ضرورت برای بیماری اشکالی ندارد.
741 – اگر ما در مراسم ختم شرکت کنیم خوردن غذای خانواده ی مرحوم چه حکمی دارد ؟
پاسخ – برای عموم مردم اشکالی ندارد . شما می توانید آن غذا را بخورید و انشاء الله که آنها مراعات کرده اند و از سهم صغیر استفاده نکرده اند . در آموزه های دینی داریم که برای صاحبان عزا طعام و غذا ببرید . الان برعکس شده است . عرف شده است که صاحبان عزا به مردمانی که در مراسم شرکت می کنند غذا می دهند . اگر مردم به عرف اسلامی برگردند خیلی بهتر است .
808 – آیا خوردن گوشت کلاغ حرام است ؟
پاسخ – کلاغ و زاغ جزو پرندگان حرام گوشت هستند .
813 – آیا خوردن گوشت خرگوش ، خرچنگ و قرباغه حرام است ؟
پاسخ – هر سه حیوان حرام گوشت هستند .
845 – خوردن گوشت خرگوش چه حکمی دارد ؟
پاسخ – خوردن گوشت خرگوش حرام است . بعضی ها می گویند که خرگوش دو نوع است سُم دار و بدون سُم . اینها تاثیری ندارد . در هر حال خوردن گوشت خرگوش حرام است .
47– کسی که شراب خورده باشد چگونه می تواند جبران کند ؟ (نجاسات)
پاسخ – اگر شراب خورده باشد یا گناه دیگری انجام داده باشد باید توبه کند و نسبت به گذشت استغفار کند و از خدا بخواهد که او را ببخشد و تصمیم جدی بگیرد که دیگر این گناه را مرتکب نشود چون این نوع گناه حق الناسی ندارد رضایت کسی را هم نمی خواهد و کفاره و قضا هم نمی خواهد . شراب از نجاسات است .
190 – فرشی نجس را چگونه باید آب کشید ؟ (نجاست)
پاسخ – با آب کر که همان آب شلنگ است که متصل به شیر آب است و شیر آب به منبع اصلی شهر یا روستا متصل است می توانید عین نجاست را برطرف کنید . آب را روی قسمت نجس بگیرید با دست یا چیز دیگری روی آن بکشید بطوری که آب جابجا بشود و اگر آب جای دیگر برود پاک است یا می توانید تشتی زیر آن بگذارید که آب از زیر آن بیرون برود ، به این صورت فرش پاک می شود . اما اگر آب قلیل باشد یعنی بخواهیم فرش را با یک پارچ آب ، آب بکشیم کمی سخت است . در این صورت شما باید با وسیله ای آبهای آنرا بگیرید و اگر آب جای دیگری برود آنجا را نجس می کند . بسیاری از فقها می گویند که با آب قلیل دو بار باید آب کشی کنیم .
343 – من وسواس هستم و بچه ی کوچک دارم و گاهی جایی را نجس می کند . برایم خیلی سخت است . تکلیف چیست ؟( نجاسات )
پاسخ – کسانی که وسواس هستند نباید به شک خودشان و گاهی حتی به یقین خودشان هم اعتنا بکنند. اگر جایی نجس شد یک بار آنرا بشویید و دیگر به آن اعتنا نکنید.
344 – اگر هنگام مسواک زدن خون از دهان بیرون بپرد و به لباس بریزد ، آیا این خون نجس است ؟( نجاسات )
پاسخ – اگر خون دهان به بیرون بریزد نجس است . اگر می دانید که به لباس شما خون ریخته است باید آنجا را آب بکشید اما اگر مطمئن نیستید که خون بوده ، لازم نیست که آنجا را آب بکشید . خون از نجاسات است .
350 – اگر ما سگ داشته باشیم و ظرفی داشته باشیم که ندانیم سگ آنرا لیس زده یا گربه ، تکلیف چیست ؟( نجاست )
پاسخ – لیس گربه نجس نیست ولی اگر بخواهیم از لحاظ بهداشتی آنرا مراعات کنیم بحث دیگری است . اگر شما نمی دانید که سگ به این ظرف زبان زده یا خیر ، ظرف پاک است .
355 – وقتی ما پای مان را آب می کشیم آب به بالای مچ ما ترشح می شود. آیا این ترشح نجس است؟
پاسخ – اگر آب کر باشد یا آب متصل به کر باشد مثل شلنگ ، ترشحات اینها پاک است ولی اگر آب قلیل باشد و موقع آب کشی ترشحاتی به بدن شما بشود باید آن محل را آب بکشید زیرا نجس است .
397 – کسی که به بچه شیر می دهد و شیر به لباس یا بدنش می ریزد ، می تواند با همان لباس نماز بخواند ؟( نجاسات )
پاسخ – این شیر نجس نیست و مانعی هم برای نماز نیست .
451 – مدتی است که وسواس شدید نسبت به طهارت شده ام . تکلیف من چیست ؟( نجاسات )
پاسخ – در طهارت سعی کنید که نسبت به شک خودتان اعتنا نکنید . و بطور متعارف دست نجس خودتان را آب بکشید . ( نجاسات )
461 – آیا گرگ نجس است ؟( نجاسات )
پاسخ - بین حیوانات فقط سگ و خوک نجس هستند . بقیه ی حیوانات نجس نیستند حتی موش هم نجس نیست بلکه فضله اش نجس است .
485 – اگر آب کر در دستشویی از سنگ به بدن ما بپاشد چه حکمی دارد ؟ ( نجاسات)
پاسخ – آب کر یا متصل به کر مثل شیلنگ اگر از روی سنگ به بدن ما بپاشد نجس نیست و پاک است .
498 – اگر دست چربی معمولی خودش را داشته باشد و با آن لباس نجس بشوییم ، تکلیف چیست ؟( نجاسات )
پاسخ – اگر شما لباس را با آب کر بشویید دست شما نجس نمی شود ولی اگر آب قلیل باشد دست شما در اثر برخورد با شئی نجس ، نجس می شود . دست کسی که دارد لباس نجس می شوید به تَبَع پاک می شود . در کتاب فقهی عروة الوثقی این مسئله نوشته شده است . پس دست شما نجس می شود ولی وقتی شما لباس را می شویید دست شما چه چربی داشته باشد و چه نداشته باشد ، به تبع پاک می شود .
539 – اگر قسمتی از زمین نجس ولی خشک باشد و ما به آن جاروی خشک بزنیم ، آیا جارو نجس می شود ؟ ( نجاست )
پاسخ – اگر دو جسم خشک که یکی پاک و دیگری نجس باشد بهم بخورد ، جسم پاک نجس می شود . اگر یکی از این دو جسم مرطوب باشد و رطوبت آن به جسم دیگر سرایت کند و آنرا تر کند ، جسم را نجس می کند . ولی اگر به آن رطوبت نرسد نجس نمی شود .
سوال – آیا شستن اشیاء به وسیله ی بخار شور باعث برطرف شدن نجاست آنها می شود یا خیر؟
پاسخ- برطرف شدن نجاست با پاک شدن آن متفاوت است . یعنی ممکن است نجاست فرش ، موکت و امثال آنها به وسیله ی بخارشور برطرف شود اما پاک نمی شوند . اگر به گونه ای باشد که وسیله شسته شود. یعنی آن بخار تبدیل به آب شده و آن فرش یا جسم نجس خیس شده و آب آن گرفته شود ، پاک می شود . اگر در این حد نباشد ممکن است نجاست برطرف شود اما جایی که نجس است پاک نمی شود.
581 – من دچار بیماری وسواس هستم و نسبت به نجاسات وسواس دارم . روز به روز وسواس من بیشتر می شود . من را راهنمایی بفرمایید .
پاسخ – اگر شما به زندگی بزرگان و علما نگاه کنید می بیند که آنها این قدر آب کشی نمی کنند و وسواس نداشته اند، پس عیب از شماست . شما به یک آشنای به این امور مراجعه کنید تا شما را راهنمایی کند .
617 – اگر روی لباس خونی باشد و فرد اطلاع نداشته باشد و با همان لباس نماز بخواند . و بعد ازخواندن نماز متوجه آن خون شود ،آیا نماز درست است یا خیر؟ ( نجاسات )
پاسخ – اگر مقدار خون از یک بند انگشت کمتر باشد نماز صحیح است . چه این مسئله را بعد از نماز بفهمد و چه قبل از آن می دانسته است . در هر دو صورت با این مقدار خون، نماز صحیح است. ممکن است این خون چند نقطه باشد اما باز هم مجموع آن کمتر از یک بند انگشت باشد . در این صورت هم اشکالی ندارد . اما اگر خون از این میزان بیشتر باشد . چنانچه فرد قبل از نماز می دانسته، ولی فراموش کرده که لباس را عوض کند و یا آن را آب بکشد، نماز خوانده شده باطل است . اما اگر قبل از نماز نمی دانسته و بعد از خواندن نماز متوجه شده ، نماز خوانده شده صحیح است . برای نماز های بعدی باید لباس پاک بپوشد و یا همین لباس را تطهیر کند
621 – خانم من به مسئله ی پاکی و نجاست خیلی حساسیت نشان می دهد . راهنمایی بفرمایید.
پاسخ – کسانی که دچار وسواس هستند باید به یک عالمی مراجعه کنند که مرحله به مرحله آنها را راهنمایی کند . در زمان پیامبر به مقدار الان آب در دسترس نبوده است . آب کر و لوله کشی هم نبوده است و آب کشی به این راحتی نبوده است و با همان مقدار آب کم اشیاء را آب می کشیدند ، وضو می گرفتند و غسل می کردند . افرادی که آشنا به مسائل شرعی هستند وعالم دینی هستند دقت زیاد در طهارت و نجاست ندارند . پس کسی که زیاده روی می کند اشتباه می کند . پس به اندازه ای که دین گفته است مسئله ی نجاست و طهارت را رعایت کنید .
648 – اگر لباس نجسی مدتها در آفتاب باشد پاک می شود ؟( نجاست )
پاسخ – خیر . آفتاب لباس را پاک نمی کند . آفتاب ساختمان ، زمین ، درخت و گیاه را پاک می کند . برای پاک شدن لباس باید آنرا تطهیر کنند .678 – اگر نمازگزار بداند که لباسش با چیز نجس برخورد کرده است و شک کند که کدام مرطوب تر بوده است تکلیف چیست ؟ ( نجاسات)
پاسخ – فرد در این زمینه وظیفه ای ندارد زیرا معلوم نیست که لباس نجس شده باشد و محکوم به طهارت است . زمانی چیزی نجس می شود که انسان مطمئن باشد که رطوبت به شی دیگر سرایت کرده است و اِلا شی پاک همچنان پاک باقی می ماند .
694 – اگر در برکه ای که بیش از ده هزار لیتر آب جا می شود ،حیوانی مثل سوسمار ، روباه یا موش افتاده باشد آیا آب آن برای خوردن نجس است ؟ ( نجاسات )
پاسخ – برای نوشیدن این آب باید ببینیم آب ضرر دارد یا خیر . ممکن است آبی پاک باشد ولی مضر باشد . خاک پاک را نمی شود خورد . اسلام خوردن هر چیز پاک را حلال نمی داند . دیگر اینکه برای خوردن چیزی اصل این است که طبیعت انسان از آن متنفر نباشد . پس اگر آب گندیده ای باشد که ضرر هم نداشته باشد و پاک هم باشد ولی طبیعت انسان از آن متنفر است ، اسلام می گوید که آن آب را نخورید . اگر این برکه این مقدار آب دارد ، این مقدار از کر هم بیشتر است . پس اگر آب بو ، مزه ی و رنگ نجاست را نگرفته باشد ، این آب پاک است . بنابراین برای شستن لباس و وضو گرفتن اگر برای پوست و چشم ضرر نداشته باشد میتوان از آن استفاده کرد . مار و سوسمار خون جهنده ندارند لذا لاشه ی آنها نجس نیست . نظافت با طهارت فرق دارد . اسلام با کثافت و نجاست مخالف است . اسلام طرفدار نظافت و خواهان طهارت است . موش و روباه خون جهنده دارند و مردار آنها نجس است . در آب کمتر از کر اگر موش افتاده باشد آن آب نجس می شود .
702 – سگی که ما بهداشت آنرا رعایت کرده ایم ،اگر به خانه ی ما بیاید و مویش به وسایل ما بچسباند ، آیا نجس است ؟ ( نجاسات)
پاسخ – مراعات بهداشت و نظافت در این حیوان تاثیری ندارد . ممکن است که حیوان تمیز باشد ولی این حیوان کلا نجس است و موی آن هم نجس است .
744 – اگر گوشه ای از زمین یا فرش امامزادگان نجس بشود ، آیا آب کشیدن آن واجب است ؟ ( نجاسات )
پاسخ – خیر . مگر اینکه بی احترامی به آن امامزاده باشد. حکم تطهیر اماکن مربوط به حرم امامان معصوم و مساجد است .
745 – آیا نجس شدن کتاب های تجوید قرآنی و تفسیر چه حکمی دارد ؟ آیا آب کشیدن آنها واجب است ؟ ( نجاسات )
پاسخ – اینها حکم کتاب قرآن و اسماء الهی را ندارد مگر اینکه جایی از آن ، آیه قرآن باشد یا بی احترامی به قرآن باشد .
746 – آیا باید رحل نجس را آب کشید ؟ ( نجاسات )
پاسخ – خیر . آب کشیدن آن واجب نیست . اگر نجس شدن رحل بی احترامی به قرآن نباشد نیازی به آب کشیدن ندارد .
772 – اگر بعد از پخت برنج متوجه بشویم که در برنج فضله موش بوده است تکلیف چیست ؟ ( نجاسات)
پاسخ – اگر شما واقعا متوجه فضله ی موش بشوید کل برنج نجس است و نمی توان آنرا خورد. اما اگر شما چیزی را دیده اید که نمی دانید فضله ی موش هست یا خیر ، این محکوم به طهارت است . اگر می خواهید احتیاط کنید می توانید آنرا نخورید .
781 – پای من نجس بوده است. و آنرا در ظرف آبی گذاشته ام . کمی از آن آب روی فرش ریخته است . آیا این فرش نجس است ؟ ( نجاسات )
پاسخ – اگر پای شما نجس بوده است و با آب ظرف که کر هم نبوده ، برخورد کرده است آب هم نجس شده است . بنابراین فرش هم نجس است.
796 – اگر در روغن جامد سوسگ افتاده باشد آیا می توان آنرا مصرف کرد ؟( نجاسات )
پاسخ – سوسگ نجس نیست مگر اینکه نجس شده باشد . پس شما می توانید سوسگ را بردارید و مقداری هم اطراف آنرا بردارید و بقیه را استفاده کنید . شما می توانید از نظر بهداشتی مقداری که آلوده شده است را بردارید و بقیه را استفاده کنید .
800 – اگر ما سگی را بعنوان نگهبان در خانه داشته باشیم ، آیا آن سگ نجس است ؟( نجاست )
پاسخ- در احکام ما سگ و خوکی که در خشکی زندگی می کنند نجس هستند . گربه و موش نجس نیست . نگهداری سگ اگر عقلایی باشد مثلا برای نگهبانی باشد اشکالی ندارد ولی باید احکام پاکی و نجسی رعایت بشود . اگر کسی دست خیس به سگ بزند دستش نجس می شود و اگر سگ به چیزی زبان بزند آن چیز نجس می شود . بعضی ها درمنازل سگ را بعنوان انیس و مونس خودشان نگهداری می کنند و برای همسایگان مزاحمت فراهم می کنند. اگر همسایه ی شما سگ دارد ،هر جایی که خیس بود شما نگویید که نجس است مگر اینکه شما مطمئن باشید .
833 – محلی با خون نجس شده است و ما آنجا را با طی پاک کرده ایم . آیا این محل از نجاست پاک شده است ؟ ( نجاسات )
پاسخ – خیر با طی کشیدن محل پاک نمی شود مگر اینکه آب جریان پیدا کند. صرفا کشیدن طی نمناک محل را پاک نمی کند .
807 – اگر کسی مشروبات الکلی مصرف کند تا چند روز نجس است؟( نجاسات )
پاسخ – با خوردن مشروبات الکلی خود شخص نجس نمی شود. اگر مشروب به جایی از بدن یا لباس شخص برسد نجس می شود . شرب خمر گناه بزرگی است . کسانی که شراب خوار است شما نباید با او رفت و آمد کنید و به او دختر بدهید تا منزوی بشود . شراب خواری مانع قبولی نماز می شود ولی مانع نماز خواندن نمی شود.
843 – ما شرکت فرش شویی داریم و فرش را با دستگاه می شوییم . آیا شستن فرش با ماشین آنرا پاک و تمیز می کند ؟( نجاسات )
پاسخ – مهم این است که اگر فرش نجس است تطهیر و بعد شسته بشود . فرقی نمی کند که با دست باشد یا با ماشین . اگر کسی خیلی حساس است بهتر است که خودش این کار را بکند یا به کار شما اعتماد کند . ما قاعده ی عمل مومن به صحت را داریم یعنی اگر مومنی کاری را انجام داد ما شک نکنیم و خیلی ایراد نگیریم . وقتی شما از بازار گوشت می خرید شک می کنید که این حیوان ذبح شرعی شده است یا خیر؟ ما گوشت را می خریم و می خوریم . وقتی مسلمان می گوید که فرش را آب کشیده است باید حمل بر صحت کرد و انشاءالله که آب کشیده است . مشتریان باید به ایشان اطمینان کنند .
899 – اگر چیز نجسی را به نیت پاک شدن زیر شیر آب نشوییم آیا آن چیز پاک می شود ؟ ( نجاسات )
پاسخ – در تطهیر اشیاء نجس نیت شرط نیست و لازم نیست که انسان قصد قربت داشته باشد . مهم شستن است .
1- سیدجمال سیدبیگی : 09127531683
2 - امانی : 09191525130 و09193589029
3 - عباس زاده : 09149131070
4 - صدری : 09148302038
5 - سلطانی : 09143711003
6 - جعفرعبدی : 09355425886
7 - محمدجعفریان: 09372640971
8 - سیدحسینی : 09192532385
9 - سیدمحمدی : 09143923408
آقای امانی : 28 روز حضور در محل 2روز مرخصی استحقاقی
سیدبیگی : 30روز حضور در محل
عباس زاده : اروز مرخصی استحقاقی 1روز مرخصی بدون حقوق و28 روز حضور در منطقه
صدری : 2روز مرخصی استحقاقی و28روز حضور در محل
سلطانی : 2روزمرخصی استحقاقی و2روزمرخصی بدون حقوق و26 روز حضور در محل
حسینی : 30 روز کامل
جعفریان : 28 روز حضور در محل و2 روز مرخصی بدون حقوق
سیدمحمدی : 28 روز حضور در محل و2روز مرخصی استحقاقی
عبدی جعفر : 30 روز کامل
قالَ الاِْمامُ الْکاظم(علیه السلام تعقّل و معرفت
«ما
بَعَثَ اللّهُ أَنْبِیاءَهُ وَ رُسُلَهُ إِلى عِبادِهِ إِلاّ لِیَعْقِلُوا عَنِ
اللّهِ، فَأَحْسَنُهُمُ اسْتِجابَهً أَحْسَنُهُمْ مَعْرِفَةً لِلّهِ، وَ
أَعْلَمُهُمْ بِأَمْرِ اللّهِ أَحْسَنُهُمْ عَقْلاً وَ أَعْقَلُهُمْ أَرْفَعُهُمْ
دَرَجَةً فِى الدُّنْیا وَ الاْخِرَةِ
خداوند پیامبران و فرستادگانش را به سوى بندگانش بر
نینگیخته، مگر آن که از طرف خدا تعقّل کنند. پس نیکوترینشان از نظر پذیرش،
بهترینشان از نظر معرفت به خداست، و داناترینشان به کار خدا، بهترینشان از نظر عقل
است، و عاقلترین آنها، بلند پایه ترینشان در دنیا و آخرت است.
2- حجّت ظاهرى و باطنى
«إِنَّ
لِلّهِ عَلَى النّاسِ حُجَّتَیْنِ، حُجَّةً ظاهِرَةً وَ حُجَّةً باطِنَةً، فَأمّا
الظّاهِرَةُ فَالرُّسُلُ وَ الاَْنْبِیاءُ وَ الاَْئِمَّةُ وَ أَمَّا الْباطِنَةُ
فَالْعُقُولُ
همانا براى خداوند بر مردم دو حجّت است، حجّت آشکار و
حجّت پنهان، امّا حجّت آشکار عبارت است از: رسولان و پیامبران و امامان; و حجّت
پنهانى عبارت است از عقول مردمان.
3- صبر و گوشهگیرى از اهل دنیا
«أَلصَّبْرُ
عَلَى الْوَحْدَةِ عَلامَةُ قُوَّةِ الْعَقْلِ، فَمَنْ عَقَلَ عَنِ اللّهِ
تَبارَکَ وَ تَعالى إِعْتَزَلَ أَهْلَ الدُّنْیا وَ الرّاغِبینَ فیها وَ رَغِبَ
فیما عِنْدَ رَبِّهِ وَ کانَ اللّهُ آنِسَهُ فِى الْوَحْشَةِ وَ صاحِبَهُ فِى
الْوَحْدَةِ، وَ غِناهُ فِى الْعَیْلَةِ وَ مُعِزَّهُ فى غَیْرِ عَشیرَة.»:
صبر بر تنهایى، نشانه قوّت عقل است، هر که از طرف خداوند
تبارک و تعالى تعقّل کند از اهل دنیا و راغبین در آن کناره گرفته و بدانچه نزد
پروردگارش است رغبت نموده، و خداوند در وحشت انیس اوست و در تنهایى یار او، و
توانگرى او در ندارى و عزّت او در بىتیره و تبارى است.
4- عاقلان آینده نگر
«إِنَّ
الْعُقَلاءَ زَهَدُوا فِى الدُّنْیا وَ رَغِبُوا فِی الاْخِرَةِ لاَِنَّهُمْ
عَلِمُوا أَنَّ الدُّنْیا طالِبَةٌ وَ مَطْلُوبَةٌ وَ الاْخِرَةُ طالِبَةٌ وَ
مَطْلُوبَةٌ مَنْ طَلَبَ الاْخِرَةَ طَلَبَتْهُ الدُّنْیا حَتّى یَسْتَوْفى مِنْها
رِزْقَهُ، وَ مَنْ طَلَبَ الدُّنْیا طَلَبَتْهُ الاْخِرَةُ فَیَأْتیهِ الْمَوْتُ
فَیُفْسِدُ عَلَیْهِ دُنْیاهُ وَ آخِرَتَهُ.»:
به راستى که عاقلان، به دنیا بىرغبتند و به آخرت مشتاق;
زیرا می دانند که دنیا خواهانست و خواسته شده و آخرت هم خواهانست و خواسته شده، هر
که آخرت خواهد دنیا او را بخواهد تا روزىِ خود را از آن دریافت کند، و هر که دنیا
را خواهد آخرتش به دنبال است تا مرگش رسد و دنیا و آخرتش را بر او تباه کند.
5- تضرّع براى عقل
«مَنْ
أَرادَ الْغِنى بِلا مال وَ راحَةَ الْقَلْبِ مِنَ الْحَسَدِ وَ السَّلامَةَ فِى
الدّینِ فَلْیَتَضَّرَعْ إِلَى اللّهِ فى مَسْأَلَتِهِ بِأَنْ یُکْمِلَ عَقْلَهُ،
فَمَنْ عَقَلَ قَنَعَ بِما یَکْفیهِ وَ مَنْ قَنَعَ بِما یَکْفیهِ اسْتَغْنى وَ
مَنْ لَمْ یَقْنَعْ بِما یَکْفیهِ لَمْ یُدْرِکِ الْغِنى أَبَدًا.»:
هر کس بی نیازى خواهد بدون دارایى، و آسایش دل خواهد بدون
حسد، و سلامتى دین طلبد، باید به درگاه خدا زارى کند و بخواهد که عقلش را کامل
کند، هر که خرد ورزد، بدانچه کفایتش کند قانع باشد. و هر که بدانچه او را بس باشد
قانع شود، بی نیاز گردد. و هر که بدانچه او را بس بُوَد قانع نشود، هرگز به بی
نیازى نرسد.
6- دیدار با مؤمن براى خدا
«مَنْ
زارَ أَخاهُ الْمُؤْمِنَ لِلّهِ لا لِغَیْرِهِ، لِیَطْلُبَ بِهِ ثَوابَ اللّهِ وَ
تَنَجُّزَ ما وَعَدَهُ اللّهُ عَزَّوَجَلَّ وَکَّلَ اللّهُ عَزَّوَجَلَّ بِهِ
سَبْعینَ أَلْفِ مَلَک مِنْ حینَ یَخْرُجُ مِنْ مَنْزِلِهِ حَتّى یَعُودَ إِلَیْهِ
یُنادُونَهُ: أَلا طِبْتَ وَ طابَتْ لَکَ الْجَنَّةُ، تَبَوَّأْتَ مِنَ الْجَنَّةِ
مَنْزِلاً.»:
هر کس ـ فقط براى خدا نه چیز دیگر ـ به دیدن برادر مؤمنش
رود تا به پاداش و وعدههاى الهى برسد، خداوند متعال، از وقت خروجش از منزل تا
برگشتن او، هفتاد هزار فرشته بر او گمارد که همه ندایش کنند: هان! پاک و خوش باش و
بهشت برایت پاکیزه باد که در آن جاى گرفتى.
7- مروّت، عقل و بهاى آدمى
«لا
دینَ لِمَنْ لا مُرُوَّةَ لَهُ، وَ لا مُرُوَّةَ لِمَنْ لا عَقْلَ لَهُ، وَ إِنَّ
أَعْظَمَ النّاسِ قَدْرًا الَّذى لایَرَى الدُّنْیا لِنَفْسِهِ خَطَرًا، أَما
إِنَّ أَبْدانَکُمْ لَیْسَ لَها ثَمَنٌ إِلاَّ الْجَنَّةَ، فَلا تَبیعوها
بِغَیْرِها.
کسى که جوانمردى ندارد، دین ندارد; و هر که عقل ندارد،
جوانمردى ندارد. به راستى که باارزشترین مردم کسى است که دنیا را براى خود مقامى
نداند، بدانید که بهاى تن شما مردم، جز بهشت نیست، آن را جز بدان مفروشید.
8- حفظ آبروى مردم
«مَنْ
کَفَّ نَفْسَهُ عَنْ أَعْراضِ النّاسِ أَقالَهُ اللّهُ عَثْرَتَهُ یَوْمَ
الْقِیمَةِ وَ مَنْ کَفَّ غَضَبَهُ عَنِ النّاسِ کَفَّ اللّهُ عَنْهُ غَضَبَهُ یَوْمَ
الْقِیمَةِ.»:
هر که خود را از آبروریزى مردم نگهدارد، خدا در روز قیامت
از لغزشش می گذرد، و هر که خشم خود را از مردم باز دارد، خداوند در روز قیامت خشمش
را از او باز دارد.
9- عوامل نزدیکى و دورى به خدا
«أَفْضَلُ
ما یَتَقَرَّبُ بِهِ الْعَبْدُ إِلَى اللّهِ بَعْدَ الْمَعْرَفَةِ بِهِ الصَّلاةُ
وَ بِرُّ الْوالِدَیْنِ وَ تَرْکُ الْحَسَدِ وَ الْعُجْبِ وَ الْفَخْرِ.»:
بهترین چیزى که به وسیله آن بنده به خداوند تقرّب مىجوید،
بعد از شناختن او، نماز و نیکى به پدر و مادر و ترک حسد و خودبینى و به خود بالیدن
است.
10- عاقل دروغ نمی گوید
«إِنَّ
الْعاقِلَ لا یَکْذِبُ وَ إِنْ کانَ فیهِ هَواهُ.»:
همانا که عاقل دروغ نمی گوید، گرچه طبق میل و خواسته او
باشد.
11- حکمت کم گویى و سکوت
«قِلَّةُ
الْمَنْطِقِ حُکْمٌ عَظیمٌ، فَعَلَیْکُمْ بِالصَّمْتِ، فَإِنَّهُ دَعَةٌ حَسَنَةٌ
وَ قِلَّةُ وِزْر، وَ خِفَّةٌ مِنَ الذُّنُوبِ.»:
کم گویى ، حکمت بزرگى است، بر شما باد به خموشى که شیوه
اى نیکو و سبک بار و سبب تخفیف گناه است.
12- هرزه گویى بى حیا
«إِنَّ
اللّهَ حَرَّمَ الْجَنَّةَ عَلى کُلِّ فاحِش قَلیلِ الْحَیاءِ لا یُبالى ما قالَ
وَ لا ما قیلَ لَهُ.»:
همانا خداوند بهشت را بر هر هرزه گوِ کم حیا که باکى
ندارد چه می گوید و یا به او چه گویند حرام گردانیده است.
13- متکبّر، داخل بهشت نمی شود
«إِیّاکَ
وَ الْکِبْرَ، فَإِنَّهُ لا یَدْخُلِ الْجَنَّةَ مَنْ کانَ فى قَلْبِهِ مِثْقالُ
حَبَّة مِنْ کِبْر.»:
از کبر و خودخواهى بپرهیز، که هر کسى در دلش به اندازه
دانه اى کبر باشد، داخل بهشت نمی شود.
14- تقسیم کار در شبانه روز
«إِجْتَهِدُوا
فى أَنْ یَکُونَ زَمانُکُمْ أَرْبَعَ ساعات:ساعَةً لِمُناجاةِ اللهِ، وَساعَةً
لاَِمْرِالْمَعاشِ، وَساعَةً لِمُعاشَرَةِ الاِْخْوانِ والثِّقاةِ الَّذینَ
یُعَرِّفُونَکُمْ عُیُوبَکُمْ وَیُخَلِّصُونَ لَکُمْ فِى الْباطِنِ، وَساعَةً
تَخْلُونَ فیها لِلَذّاتِکُمْ فى غَیْرِ مُحَرَّم وَبِهذِهِ السّاعَةِ تَقْدِروُنَ
عَلَى الثَّلاثِ ساعات.»:
بکوشید که اوقات شبانه روزى شما چهار قسمت باشد:1 ـ قسمتى
براى مناجات با خدا، 2 ـ قسمتى براى تهیّه معاش، 3 ـ قسمتى براى معاشرت با برادان
و افراد مورد اعتماد که عیبهاى شما را به شما می فهمانند و در دل به شما اخلاص
مىورزند، 4 ـ
و قسمتى را هم در آن خلوت می کنید براى درک لذّتهاى حلال [و تفریحات سالم] و به
وسیله انجام این قسمت است که بر انجامِ وظایف آن سه قسمت دیگر توانا می شوید.
15- همنشینى با دیندار و عاقل خیرخواه
«مُجالَسَةُ
أَهْلِ الدّینِ شَرَفُ الدُّنْیا وَ الاْخِرَةِ، وَ مُشاوَرَةُ الْعاقِلِ
النّاصِحِ یُمْنٌ وَ بَرَکَةٌ وَ رُشْدٌ وَ تَوْفیقٌ مِنَ اللّهِ، فَإِذا أَشارَ
عَلَیْکَ الْعاقِلُ النّاصِحُ فَإِیّاکَ وَ الْخِلافَ فَإِنَّ فى ذلِکَ الْعَطَبَ.»:
همنشینى اهل دین، شرف دنیا و آخرت است، و مشورت با
خردمندِ خیرخواه، یُمن و برکت و رشد و توفیق از جانب خداست، چون خردمند خیرخواه به
تو نظرى داد، مبادا مخالفت کنى که مخالفتش هلاکت بار است.
16- پرهیز از اُنس زیاد با مردم
«إِیّاکَ
وَ مُخالَطَةَ النّاسِ وَ الاُْنْسَ بِهِمْ إِلاّ أَنْ تَجِدَ مِنْهُمْ عاقِلاً وَ
مَأْمُونًا فَآنِسْ بِهِ وَ اهْرُبْ مِنْ سایِرِهِمْ کَهَرْبِکَ مِنَ السِّباعِ
الضّارِیَةِ.»:
بپرهیز از معاشرت با مردم و انس با آنان، مگر این که
خردمند و امانتدارى در میان آنها بیابى که [در این صورت] با او انس گیر و از
دیگران بگریز، به مانند گریز تو از درنده هاى شکارى.
17- نتیجه حبِّ دنیا
«مَنْ
أَحَبَّ الدُّنْیا ذَهَبَ خَوْفُ الاْخِرَةِ مِنْ قَلْبِهِ وَ ما أُوتِىَ عَبْدٌ عِلْمًا
فَازْدادَ لِلدُّنیا حُبًّا إِلاَّ ازْدادَ مِنَ اللّهِ بُعْدًا وَ ازْدادَ اللّهُ
عَلَیْهِ غَضَبًا.»:
هر که دنیا را دوست بدارد، خوف آخرت از دلش برود، و به
بنده اى دانشى ندهند که به دنیا علاقه مندتر شود، مگر آن که از خدا دورتر و مورد
خشم او قرار گیرد.
18- پرهیز از طمع و تکیه بر توکّل
«إِیّاکَ
وَ الطَّمَعَ، وَ عَلَیْکَ بِالْیَأْسِ مِمّا فى أَیْدِى النّاسِ، وَ أَمِتِ
الطَّمَعَ مِنَ الَْمخْلُوقینَ، فَإِنَّ الطَّمَعَ مِفْتاحٌ لِلذُّلِّ، وَ
اخْتِلاسُ الْعَقْلِ وَاخْتِلاقُ الْمُرُوّاتِ، وَ تَدْنیسُ الْعِرْضِ وَ
الذَّهابُ بِالْعِلْمِ. وَ عَلَیْکَ بِالاِْعْتِصامِ بِرَبِّکَ وَ التَّوَکُّلِ
عَلَیْهِ.
از طمع بپرهیز، و بر تو باد به ناامیدى از آنچه در دست
مردم است، طمع را از مخلوقین بِبُر که طمع، کلیدِ خوارى است، طمع، عقل را مىرباید
و مردانگى را نابودکند و آبرو را می آلاید و دانش را از بین می برد. بر تو باد که
به پروردگارت پناه برى و بر او توکّل کنى.
19- نتایج امانتدارى و راستگویى
«أَداءُ
الأَمانَةِ وَ الصِّدْقُ یَجْلِبانِ الرِّزْقَ، وَ الْخِیانَةُ وَ الْکِذْبُ
یَجْلِبانِ الْفَقْرَ وَ النِّفاقَ.»:
امانتدارى و راستگویى، سبب جلب رزق و روزی اند، و خیانت و
دروغگویى، سبب جلب فقر و دورویى.
20- سقوطِ برترى جوى
«إِذا
أَرادَ اللّهُ بِالذَّرَّةِ شَرًّا أَنْبَتَ لَها جَناحَیْنِ، فَطارَتْ
فَأَکَلَهَا الطَّیْرُ.»:
هر گاه خداوند بدى مورچه را بخواهد، به او دو بال می دهد
که پرواز کند تا پرنده ها او را بخورند.
21- حقگویى و باطل ستیزى
«إِتَّقِ
اللّهَ وَ قُلِ الْحَقَّ وَ إِنْ کانَ فیهِ هَلاکُکَ فَإِنَّ فیهِ نَجاتُکَ
إِتَّقِ اللّهَ وَدَعِ الْباطِلَ وَ إِنْ کانَ فیهِ نَجاتُکَ، فَإِنَّ فیهِ
هَلاکُکَ.»:
از خدا بترس و حقّ را بگو، اگرچه نابودى تو در آن باشد.
زیرا که در واقع، نجات تو در آن است.از خدا بترس و باطل را واگذار، اگرچه نجات تو
در آن باشد، زیرا که در واقع، نابودى تو در آن است.
22- تناسب بلا و ایمان
«أَلْمُؤْمِنُ
مِثْلُ کَفَّتَىِ الْمیزانِ کُلَّما زیدَ فى إِیمانِهِ زیدَ فى بَلائِهِ.»:
مؤمن همانند دو کفّه ترازوست، هر گاه به ایمانش افزوده
گردد، به بلایش افزوده گردد.
23- کفّاره خدمت به حاکمان
«کَفّارَةُ
عَمَلِ السُّلْطانِ أَلاِْحْسانُ إِلَى الاِْخْوانِ.»:
کفّاره کارمندى سلطان، احسان به برادران دینى است.
24- نافله و تقرّب
«صَلاةُ
النَّوافِلِ قُرْبانٌ اِلَى اللّهِ لِکُلِّ مُؤْمِن... .»:
نماز نافله راه نزدیک شدن هر مؤمنى به خداوند است... .
25- اصلاح و گذشت
«یُنادى
مُناد یَوْمَ القِیمَةِ: أَلا مَنْ کانَ لَهُ عَلَى اللّهِ أَجْرٌ فَلْیَقُمْ،
فَلا یَقُومُ إِلاّ مَنْ عَفَى وَ أَصْلَحَ، فَأَجْرُهُ عَلَى اللّهِ.»:
ندا کننده اى در روز قیامت ندا می کند:آگاه باشید، هر که
را بر خدا مزدى است برخیزد، و برنمىخیزد، مگر کسى که گذشت کرده و اصلاح بین مردم
نموده باشد، پس پاداشش با خدا خواهد بود.
26- بهترین صدقه
«عَوْنُکَ
لِلضَّعیفِ مِنْ أَفْضَلِ الصَّدَقَةِ.»:
کمک کردنت به ناتوان از بهترین صدقه است.
27- سختى ناحقّ
«یَعْرِفُ
شِدَّةَ الْجَوْرِ مَنْ حُکِمَ بِهِ عَلَیْهِ.»:
سختى ناحقّ را آن کس شناسد که بدان محکوم گردد.
28- گناهان تازه، بلاهاى تازه
«کُلَّما
أَحْدَثَ الناسُ مِنَ الذُّنُوبِ مالَمْ یَکُونُوا یَعْمَلُونَ أَحْدَثَ اللّهُ
لَهُمْ مِنَ الْبَلاء ما لَمْ یَکُونُوا یَعُدُّونَ.»:
هر گاه مردم گناهان تازه کنند که نمی کردند، خداوند
بلاهایى تازه به آنها دهد که به حساب نمی آوردند.
29- کلید بصیرت
«تَفَقَّهُوا
فى دینِ اللّهِ فَإِنَّ الْفِقْهَ مِفْتاحُ الْبَصیرَةِ، وَ تَمامُ الْعِبادَةِ وَ
السَّبَبُ إِلَى الْمَنازِلِ الرَّفیعَةِ وَ الرُّتَبِ الْجَلیلَةِ فِى الدّینِ وَ
الدُّنْیا، وَ فَضْلُ الْفَقیهِ عَلَى الْعابِدِ کَفَضْلِ الشَّمْسِ عَلَى
الْکَواکِبِ، وَ مَنْ لَمْ یَتَفَقَّهْ فى دینِهِ لَمْ یَرْضَ اللّهُ لَهُ عَمَلاً.»:
در دین خدا دنبال فهم عمیق باشید، زیرا که فهم عمیقِ دین،
کلید بصیرت و بینایى و کمال عبادت و سبب تحصیل درجات بلند و مراتب بزرگ در امور
دین و دنیاست.
و برترى فقیه بر عابد، مانند برترى آفتاب است بر کواکب، و
کسى که در دینش فهم عمیق نجوید، خداوند هیچ عملى را از او نپسندد.
30- دنیا، بهترین وسیله
«إِجْعَلُوا
لاَِنْفُسِکُمْ حَظًّا مِنَ الدُّنْیا بِإِعْطائِها ما تَشْتَهى مِنَ الْحَلالِ وَ
ما لا یَثْلِمُ الْمُرُوَّةَ وَ ما لا سَرَفَ فیهِ، وَ اسْتَعینُوا بِذلِکَ عَلى
أُمُورِ الدّینِ، فَإِنَّهُ رُوِىَ «لَیْسَ مِنّا مَنْ تَرَکَ دُنْیاهُ لِدینِهِ
أَوْ تَرَکَ دینَهُ لِدُنْیاهُ».»:
براى خود بهره اى از دنیا برگیرید و آنچه خواهش حلال باشد
و رخنه در جوانمردى ایجاد نکند و اسراف نباشد منظور دارید، و به این وسیله براى
انجام امور دین یارى جویید. زیرا که روایت شده است: «از ما نیست کسى که دنیایش را
براى دینش ترک گوید یا دینش را براى دنیایش رها سازد.»
31- انتظار فَرَج
«أَفْضَلُ
الْعِبادَةِ بَعْدَ الْمَعْرِفَةِ إِنْتِظارُ الْفَرَجِ.»:
بهترین عبادت بعد از شناخت خداوند، انتظار فَرَج و گشایش
است.
32- مِهرورزى با مردم
«أَلتَّوَدُّدُ
إِلَى النّاسِ نِصْفُ الْعَقْلِ.»:
مِهرورزى و دوستى با مردم، نصف عقل است.
33- پرهیز از خشم
«مَنْ
کَفَّ غَضَبَهُ عَنِ النّاسِ کَفَّ اللّهُ عَنْهُ عَذابَ یَوْمِ الْقِیمَةِ.»:
هر که خشم خود را از مردم باز دارد، خداوند عذاب روز
قیامت را از او باز می دارد.
34- قویترین مردم
«مَنْ
أَرادَ أَنْ یَکُونَ أَقْوَى النّاسِ فَلْیَتَوَکَّلْ عَلَى اللّهِ.»:
هر که مىخواهد که قویترین مردم باشد بر خدا توکّل نماید.
35- ترقّى، نه درجا زدن
«مَنِ
اسْتِوى یَوْماهُ فَهُوَ مَغْبُونٌ، وَ مَنْ کانَ آخِرُ یَوْمَیْهِ شَرَّهُما
فَهُوَ مَلْعُونٌ وَ مَنْ لَمْ یَعْرِفِ الزِّیادَةَ فى نَفْسِهِ فَهُوَ فى
نُقْصان، وَ مَنْ کانَ إِلَى النُّقْصانِ فَالْمَوْتُ خَیْرٌ لَهُ مِنَ الْحَیاةِ.»:
کسى که دو روزش مساوى باشد، مغبون است، و کسى که دومین
روزش، بدتر از روز اوّلش باشد ملعون است، و کسى که در خودش افزایش نبیند در نقصان
است، و کسى که در نقصان است مرگ براى او بهتر از زندگى است.
36- خیر رسانى به دیگران
«إِنَّ
مِنْ أَوْجَبِ حَقِّ أَخیکَ أَنْ لا تَکْتُمَهُ شَیْئًا یَنْفَعُهُ لاَِمْرِ
دُنْیاهُ وَ لاَِمْرِ آخِرَتِهِ.»:
همانا واجبترین حقّ برادرت بر تو آن است که چیزى را که
سبب نفع دنیا و آخرت اوست، از او پنهان و پوشیده ندارى.
37- پرهیز از شوخى
«إِیّاکَ
وَ الْمِزاحَ فَإِنَّهُ یَذْهَبُ بِنُورِ إِیْمانِکَ.»:
از شوخى [بىمورد] بپرهیز، زیرا که شوخى، نور ایمان تو را
می برد.
38- پند پدیدهها
«ما
مِنْ شَىْء تَراهُ عَیْناکَ إِلاّ وَ فیهِ مَوْعِظَةٌ.»:
چیزى نیست که چشمانت آن را بنگرد، مگر آن که در آن پند و
اندرزى است.
39- رنج نادیده، نیکى را نمی فهمد
«مَنْ
لَمْ یَجِدْ لِلاِْساءَةِ مَضَضًا لَمْ یَکُنْ عِنْدَهُ لِلاِْحْسانِ مَوْقِعٌ.»:
کسى که مزه رنج و سختى را نچشیده، نیکى و احسان در نزد او
جایگاهى ندارد.
40- محاسبه اعمال
«لَیْسَ
مِنّا مَنْ لَمْ یُحاسِبْ نَفْسَهُ فى کُلِّ یَوْم فَإِنْ عَمِلَ حَسَنـًا
اسْتَزادَ اللّهَ وَ إِنْ عَمِلَ سَیِّئًا اسْتَغْفَرَ اللّهَ مِنْهُ وَ تابَ
إِلَیْهِ.»:
از ما نیست کسى که هر روز حساب خود را نکند، پس اگر کار
نیکى کرده است از خدا زیادى آن را بخواهد، و اگر در آن کار بدى کرده، ازخدا آمرزش
طلب نموده و به سوى او توبه نماید.
انسان اگر در رواياتي که در باب زيارت امام حسين (ع) وارد شده است، دقت کند،به اين حقيقت پي خواهد برد که زيارت آن حضرت فضايل و برکات و آثار فراوان دارد.البته رواياتي که راجع به اخلاص در زيارت آن حضرت ذکرش گذشت، نيز اشاره به آن برکات و آثار داشت. مقصود در آن روايات ذکر اين بود که لازم است زيارت آن حضرت با اخلاص انجام گيرد، اما رواياتي که فقط به برکات و فضايل و آثار زيارت آن حضرت اشاره دارد، جداگانه مورد بحث و بررسي قرار ميگيرد.
امام صادق (ع) در حديثي خطاب به عاصم ميفرمايد: کسي که زيارت کند حسين (ع) را در حالي که مغموم باشد، خدا غم او را از بين ميبرد و اگر فقير باشد،فقر او را از بين ميبرد.اگر کسي مشکلي داشته باشد و از خدا بخواهد که مشکلاش را برطرف کند، دعاي او مستجاب است. پس مبادا زيارت آن حضرت را رها کني.هر زمان به زيارت آن حضرت آمدي خداوند در برابر هر قدمي که بر ميداري، ده حسنه ميدهد و ده گناه از پرونده عملت محو ميشود. خداوند ثواب شهيدي که خوناش در راه خدا ريخته ميشود به او ميدهد، پس مواظب باش که زيارت آن حضرت از تو فوت نگردد.
در حديث ديگري، امام صادق (ع) ميفرمايد: روزي امام حسين (ع) در بغل پيامبر خدا نشسته بود و پيامبر با او بازي ميکرد و ميخنديد. عايشه گفت: يا رسولالله چقدر به اين طفل مباهات ميکني؟ پيامبر (ص) فرمود: چگونه او را دوست نداشته باشم و مباهات نکنم به او در حالي که او ميوه دلم و نور چشمم ميباشد، امّا امت من او را خواهند کشت.هر کس او را بعد از شهادتش زيارت کند، خدا ثواب يک حج از حجهاي من به او خواهد داد. عايشه با تعجب پرسيد: يک حج از حجهاي شما، براي زوار حسين (ع) مينويسد؟ حضرت فرمود: بله، بلکه دو حج از حجهاي من. دوباره عايشه گفت: دو حج از حجهاي شما؟ فرمود: بله، بلکه چهار حج از حجهاي من. همين طور حضرت بر ثواب آن ميافزود تا به 90 حج از حجهاي خود رساند. بعد حضرت فرمود: اي عايشه، هر کسي اراده خيري داشته باشد، خداوند محبّت حسين (ع) را در قلب او قرار ميدهد و هر کسي حسين (ع) را با معرفت به حق او زيارت کند، خداوند نام او را در اعلي عليين با ملائکه مينويسد.
باز امام صادق (ع) در روايتي ميفرمايد: کسي که زيارت کند امام حسين (ع) را مانند کسي است که هزار اسب را زين کرده براي جهاد در راه خدا. مانند کسي است که خون خود را در راه خدا داده باشد و براي او در مقابل هر قدمي که بر ميدارد و ميگذارد،آزاد کردن بنده از فرزندان اسماعيل است و نيز ثواب صد غزوه در رکاب يکي از پيامبران مرسل با دشمنترين دشمن خدا به او ميدهد. وقتي که زوار امام حسين (ع) جهاز سفرخود را بر ميدارد و راه ميافتد، اهل آسمان به آمدن اين زائر بشارت ميدهد و اگر از آن زاد سفر خود به کسي عطا کند، خداوند در برابر هر درهمي که عطا ميکند يکي از حسناترا به او ميدهد و دو برابر آن چه انفاق کرده است، جاي گزين ميکند و بلا را از آن زوار دورميکند و در برابر هر درهمي که در اين راه صرف ميکند، خدا هزار هزار هزار برابر به او ميدهد تا اينکه ده مرتبه کلمه هزار را تکرار کرد. بعد امام فرمود: خدا از او راضي ميشود و پيامبر در حق او دعا ميکند، وقتي که از منزل خود خارج شد و ششصد فرشته از شش طرف او را همراهي ميکند، وقتي راه ميرود و قدم روي چيزي نميگذارد، مگر اين که آن شيء در حق او دعا ميکند و خداوند در برابر هر قدمي که بر ميدارد هزار حسنه به او ميدهد... اگر در حين راه رفتن از گرمي يا خستگي عرق کند از هر قطره عرق او هفتاد هزار فرشته خلق ميشود که به جاي اين زوار تسبيح خدا را ميگويد و براي زوار امامحسين (ع) طلب آمرزش ميکند تا روز قيامت. آن لحظه که از آب فرات براي انجام زيارت غسل ميکند و تمام گناهان او ريخته ميشود. پيامبر آنها را مورد خطاب قرار ميدهد که بشارت ميدهم به شما که در بهشت همراه من خواهيد بود.
اميرالمؤمنين نيز به آنها ميفرمايد: من بر آورده شدن حاجتهاي شما راضمانت ميکنم و بلاي دنيا و آخرت از شما برداشته شده است. وقتي به کربلا نزديک شد، عدهاي از ملائکه او را استقبال ميکنند، وقتي حرم امام حسين (ع) را زيارت کرد، حضرت به او نظر ميکند و در حق او دعا ميکند و از پدرش نيز ميخواهد که او را ببخشد.... ملائکه در حق او دعا ميکنند و تمام انبيا نيز در حق او دعا ميکنند. وقتي از حرم امام حسين (ع) خواست خارج شود، عدهاي از فرشتگان او را مشايعت ميکنند که از جمله آن فرشتگان جبرييل و اسرافيل و ميکاييل است و آن زوار را مورد خطاب قرار ميدهند که اي ولي خدا تو بخشيده شدي. و تو از حزب خدا و پيامبر خدا و اهلبيت آن حضرت هستي و هرگز باچشمانت آتش جهنم را نخواهي ديد. بعد منادي او را ندا ميدهد که گوارا باد بر تو پاک بادبر تو بهشت. بعد از آن يک سال بعد يا دو سال بعد اگر از دنيا رفت يا بيشتر يا کمتر از دو سال و يک سال. اول کسي که به زيارت او ميآيد، امام حسين است که خودش فرمود: هرکسي مرا زيارت کند، من او را بعد از مرگش زيارت خواهم کرد.
از اين روايت نکتههاي زيادي استفاده ميشود که يکي از آن نکات اين است که کسي خيال نکند اگر در راه زيارت امام حسين (ع) چيزي از اموال دنيا خرج کرد، از مالش کم ميشود، اما قطعاً جبران ميشود و چند برابر آن چه مصرف کرده براي او جايگزين ميشود.
باز در جاي ديگر امام صادق (ع) ميفرمايد: وقتي روز قيامت ميشود، منادي ندا ميکند که زوار حسين بن علي کجاهستند؟ عدهاي از مردم به پا ميخيزند که از شمارش آنها ديگران غير از خدا عاجزند، به آنها گفته ميشود هدف شما از زيارت امام حسين (ع) چه بود؟ ميگويند: به خاطر محبت پيامبر و علي و فاطمه و رحمت خدا. به آنها گفته ميشود اينها پيامبر و علي و فاطمه و حسن و حسين هستند، پس به آنها ملحق شويد.شما در درجه آنها با آنها هستيد. به آنها گفته ميشود برويد زير پرچم رسول خدا قراربگيريد. آنها ميآيند در سايه آن پرچم قرار ميگيرند در حالي که در دست علي است. ايندر حالي است که خدا به وجود اين زائرين به حاملين عرش خود و ملائکه مقربين خود مباهات ميکند و به آنها ميگويد: آيا نميبيند زوار قبر حسين (ع) را در حالي که با اشتياق به زيارتش آمده بودند.
شاعري به نام حماد العدوي شعر جالبي دارد که ذکرش خالي از لطف نخواهد بود.
لو دري زائر الحسين بما أوجبه ذوالجلال للزوار
فله عفوه و رضوانه عنهم و حط الذنوب و الاوزار
و تناديهم الملائک قد أعطيتم الامن من عذاب النار
و يقول الاله جبل اسمه الاعلي لمن يهبطون في الاخبار
بشرّوهم بأنهم أليائي في أماني و ذمّتي و جواري
و خُطاهم ممسوبتةٌ حسناتٍ و خَطاهم عفوٌ من الغفّار
و عليه اخلافٌ ما أنفقوه الضّعْف من درهمٍ و دينار
فاذا زرتَهُ فَزُرهُ بأخباتٍ و سيِک خشَيةٍ ووقار
و ارعُ من يسمع الدعا من الزائر في جهرةٍ و في اِسوار
ويردّ الجواب اذهو حيٌّ لم يمتعند ربّه القهّار
ثم طَف حول قبره و التتَم تربته قبرٍ معظّم المقدار
فيه ريحانةُ النبيّ دمي حسين ذلک الطهر خامس الاطهار
ميگويد: اگر زائر امام حسين (ع) ميدانست که خداوند ذوالجلال چه چيزي براي زائر امام حسين واجب کرده است؟ آن چه خداوند به زوارش داده است بخشش و رضوان،چشم پوشي از گناهورزي است. فرشتهها آنها را مورد خطاب قرار ميدهند که به شما اَمن از عذاب آتش جهنّم داده شده است. خداوند جلّ جلاله ميفرمايد: اين مقام براي کسياست که عظمت و فضيلت آنها در اخبار داده شده است.
بشارت بده به آنها که آنهااوليايي هستند و در امان من هستند و در ذمه وجودي من قرار دادند و در برابر هرگام آنها چندين حسنه داده ميشود و لغزش آنها از جانب خدامورد عفو قرار گرفته است و آن چه آنها از درهم و دينار در اين راه صرف کردند، چندينبرابر جايگزين ميشود. وقتي آن حضرت را زيارت ميکني با تواضع و خشيت و وقار زيارت کن.
و بخواه از کسي که خواستن را از زائر خود ميشنود چه آهسته بخواند و چه بلند و جواب را ميدهد چون او زنده است در نزد پروردگار قهّار و نمرده است.
بعد طواف کن در دور آن قبر حضرت و خود را به آن تربتي که خيلي با ارزش است،نزديک کن. قبري که در آن ريحانه پيامبر، حسين، همان پاکي که پنجم پاکان است،دفن است.
خيلي مناسب است که در اين بخش آن جريان جالبي را که مرحوم مجلس در بحار الانوار از کامل الزيارات نقل ميکند،يادآوري کنم.
ابن حمزه ميگويد: من در اواخر دوران بني مروان مخفيانه به زيارت قبر امام حسين (ع) رفتم که اهل شام اطلاع پيدا نکنند. وقتي به کربلا رسيدم، در يک ناحيه مخفي شدم، تا نصف شب شد. بعد به زيارت قبر امام حسين (ع) رفتم. نزديک قبر مطهر حضرت شدم. مردي به من نزديک شد. گفت: برو از اين جا تو أجرت را گرفتي و به قبر نميرسي. با ناراحتي برگشتم. نزديک بود فجر طلوع کند. دوباره به طرف قبر رفتم. وقتي نزديک شدم مردي پيش من آمد و گفت: اي فلاني تو نميتواني به قبر برسي. به او گفتم:خدا مرا ببخشيد. چرا نميتوانم برسم؟ در حالي که من از کوفه آمدم به قصد زيارت آنحضرت و چيزي هم بين من و آن حضرت حايل و مانع نيست. خدا تو را عافيت بدارد،ميترسم صبح شود و اهل شام مرا بکشند. بعد آن مرد به من گفت: لحظهاي صبر کن، موسي بن عمران از خدا خواسته که به او اذن زيارت امام حسين (ع) را بدهد و خدا نيز اذن داده و الان او از آسمان به زمين آمده، در حالي که هفتاد هزار فرشته همراه او هستند و آنها به آسمان بر ميگردند، ميگويد من به او گفتم خدا تو را عافيت بدارد. تو که هستي؟ گفت : من از فرشتگان هستم که مشغول پاسداري از حرم امام حسين هستم و براي زوار امام حسين (ع) طلب استغفار ميکنم. آن مرد ميگويد: نزديک بود عقلم نسبت به آن چه کهشنيده بودم، پرواز کند تا اين که فجر طلوع کرد. ديدم هيچ کس بين من و قبر حايلنيست، نزديک شدم به حضرت سلام دادم و نماز صبح را در حرم حضرت خواندم و سريع برگشتم از ترس اهل شام.
آن چه از اين روايت استفاده ميشود اين است که همگان زوار قبر حسين (ع) هستند اعم از انسانها و فرشتهها و همه موجودات. لذا شاعر ميگويد:
قبورٌ عليها النور يزهو و عندها
صعودلا ملاک اسماء و نزول
اشاره دارد به قبور امام حسين و ياران و جوانان که نور آنها را در برگرفته است وملائکه الهي بالا ميروند و پايين ميآيند.
حديث اول: حريم پاك.
عن النبى (ص) قال:... و هى اطهر بقاع الارض واعظمها حرمة و إنها لمن بطحاء الجنة.
پيامبر اسلام (صلى الله عليه و آله) در ضمن حديث بلندى مىفرمايد:
كربلا پاكترين بقعه روى زمين و از نظر احترام بزرگترين بقعهها است و الحق كه كربلا از بساطهاى بهشت است.
بحار الانوار، ج 98، ص 115 و نيز كامل الزيارات، ص 264
حديث دوم: سرزمين نجات
قال رسول الله (صلى الله عليه و آله):
يقبر ابنى بأرض يقال لها كربلا هى البقعة التى كانت فيها قبة الاسلام نجا الله التى عليها المؤمنين الذين امنوا مع نوح فى الطوفان.
پيامبر خدا (ص) فرمود: پسرم حسين در سرزمينى به خاك سپرده مىشود كه به آن كربلا گويند، زمين ممتازى كه همواره گنبد اسلام بوده است، چنانكه خدا ياران مومن حضرت نوح را در همانجا از طوفان نجات داد .
كامل الزيارات، ص،269، باب 88، ح 8
حديث سوم:مسلخ عشق
قال على (عليه السلام): هذا... مصارع عشاق شهداء لا يسبقهم من كان قبلهم و لا يلحقهم من كان بعدهم.
حضرت على (عليه السلام) روزى گذرش از كربلا افتاد و فرمود:
اينجا قربانگاه عاشقان و مشهد شهيدان است شهيدانى كه نه شهداى گذشته و نه شهداى آينده به پاى آنها نمىرسند. تهذيب، ج 6، ص،73 و بحار، ج 98، ص .116
حديث چهارم: عطر عشق
قال على (عليه السلام): واها لك ايتها التربة ليحشرن منك قوم يدخلون الجنة بغير حساب
امير المومنين (عليه السلام) خطاب به خاك كربلا فرمود: چه خوشبويى اى خاك! در روز قيامت قومى از تو بپا خيزند كه بدون حساب و بى درنگ به بهشت روند. شرح نهج البلاغه ابن ابى الحديد، ج 4، ص 169
حديث پنجم: ستاره سرخ محشر
قال على بن الحسين (عليه السلام): تزهر أرض كربلا يوم القيامة كالكوكب الدرى وتنادى انا ارض الله المقدسة الطيبة المباركة التى تضمنت سيد الشهداء و سيد شباب اهل الجنة.
امام سجاد (عليه السلام) فرمود: زمين كربلا، در روز رستاخيز، چون ستاره مرواريدى مىدرخشد و ندا مىدهد كه من زمين مقدس خدايم، زمين پاك و مباركى كه پيشواى شهيدان و سالار جوانان بهشت را در بر گرفته است . ادب الطف، ج 1، ص 236، به نقل از كامل الزيارات، ص 268.
حديث ششم: كربلا وبيت المقدس
قال ابوعبدالله (عليه السلام) : الغاضرية من تربة بيت المقدس.
امام صادق (عليه السلام) فرمود: كربلا از خاك بيت المقدس است. كامل الزيارات، ص 269، باب 88 ح،.7
حديث هفتم: فرات و كربلا
قال ابو عبد الله: ان أرض كربلا وماء الفرات اول ارض و اول ماء قدس الله تبارك و تعالى...
امام صادق (عليه السلام) فرمود: سرزمين كربلا و آب فرات، اولين زمين و نخستين آبى بودند كه خداوند متعال به آنها قداست وشرافت بخشيد. بحار الانوار، ج،98، ص 109 و نيز كامل الزيارات، ص .269
حديث هشتم: كربلا كعبه انبياء
قال ابو عبدالله (عليه السلام): ليس نبى فى السموات و الارض و اءلا يسألون الله تبارك و تعالى ان يوذن لهم فى زيارة الحسين (عليه السلام) ففوج ينزل و فوج يعرج.
امام صادق (عليه السلام) فرمود: هيچ پيامبرى در آسمانها و زمين نيست مگر اين كه مىخواهند خداوند متعال به آنان رخصت دهد تا به زيارت امام حسين (عليه السلام) مشرف شوند، چنين است كه گروهى به كربلا فرود آيند و گروهى از آنجا عروج كنند. مستدرك الوسائل، ج 10، ص 244 به نقل از كامل الزيارات، ص 111
حديث نهم: كربلا، مطاف فرشتگان
قال ابو عبدالله (عليه السلام): ليس من ملك فى السموات و الارض إلا يسألون الله تبارك و تعالى ان يوذن لهم فى زيارة الحسين (عليه السلام) ففوج ينزل و فوج يعرج.
امام صادق (عليه السلام) فرمود: هيچ فرشتهاى در آسمانها و زمين نيست مگر اين كه مىخواهد خداوند متعال به او رخصت دهد تا به زيارت امام حسين (عليه السلام) مشرف شود، چنين است كه همواره فوجى از فرشتگان به كربلا فرود آيند و فوجى ديگر عروج كنند و از آنجا اوج گيرند. مستدرك الوسائل، ج 10، ص 244 به نقل از كامل الزيارات، ص 111
حديث دهم: راه بهشت
قال ابو عبدالله (عليه السلام): موضع قبر الحسين (عليه السلام) ترعة من ترع الجنة.
امام صادق (عليه السلام) فرمود: جايگاه قبر امام حسين (عليه السلام) درى از درهاى بهشت است. كامل الزيارات، ص 271، باب 89، ح 1
حديث يازدهم:كربلا حرم امن
قال ابو عبدالله (عليه السلام): ان الله اتخذ كربلا حرما آمنا مباركا قبل ان يتخذ مكة حرما
امام صادق (ع) فرمود: به راستى كه خدا كربلا را حرم امن و با بركت قرار داد پيش از آنكه مكه را حرم قرار دهد
كامل الزيارات، ص 267 بحار، ج،98، ص .110
حديث دوازدهم: زيارت مداوم
قال الصادق (عليه السلام): زوروا كربلا و لا تقطعوه فاءن خير أولاد الانبياء ضمنته...
امام صادق (ع) فرمود: كربلا را زيارت كنيد و اين كار را ادامه دهيد، چرا كه كربلا بهترين فرزندان پيامبران را در آغوش خويش گرفته است. كامل الزيارات، ص 269
حديث سيزدهم: بارگاه مبارك
قال الصادق (عليه السلام) : «شاطىء الوادى الايمن» الذى ذكره الله فى القرآن،(*) هو الفرات و «البقعة المباركة» هى كربلا.
امام صادق (ع) فرمود: آن «ساحل وادى ايمن» كه خدا در قرآن يادكرده فرات است و با «بارگاه با بركت» نيز كربلا است. *. قرآن مجيد، سوره قصص آيه 30 بحار الانوار، ج 57، ص 203؛ به نقل از تهذيب
حديث چهاردهم: شوق زيارت
قال الامام باقر (عليه السلام): لو يعلم الناس ما فى زيارة قبر الحسين (عليه السلام) من الفضل، لماتوا شوقا
امام باقر (عليه السلام) فرمود: اگر مردم مىدانستند كه چه فضيلتى در زيارت مرقد امام حسين (عليه السلام) است از شوق زيارت مىمردند. ثواب الاعمال، ص 319؛ به نقل از كامل الزيارات.
حديث پانزدهم: حج مقبول و ممتاز
قال ابوجعفر (عليه السلام): زيارة قبر رسول الله صلى الله عليه و آله و زيارة قبور الشهداء، و زيارة قبر الحسين بن على عليهما السلام تعدل حجة مبرورة مع رسول الله صلى الله عليه و آله.
امام باقر عليه السلام فرمودند: زيارت قبر رسول خدا «ص» و زيارت مزار شهيدان، و زيارت مرقد امام حسين عليه السلام معادل است با حج مقبولى كه همراه رسول خدا «ص» بجا آورده شود .مستدرك الوسائل، ج 1 ص، 266 و نيزكامل الزيارات، ص 156
حديث شانزدهم: تولدى تازه
عن حمران قال: زرت قبر الحسين (عليه السلام) فلما قدمت جاءنى ابو جعفر محمد بن على (عليه السلام).... فقال (عليه السلام) ابشر يا حمران فمن زار قبور شهداء آل محمد (ص) يريد الله بذلك وصلة نبية حرج من ذنوبه كيوم ولدته امه. حمران مىگويد هنگامى كه از سفر زيارت امام حسين (ع) برگشتم، امام باقر (عليه السلام) به ديدارم آمد و فرمود:
اى حمران! به تو مژده مىدهم كه هر كس قبور شهيدان آل محمد (ص) را زيارت كند مرادش از اين كار رضايت خدا و تقرب به پيامبر (ص) باشد، از گناهانش بيرون مىآيد چون روزى كه مادرش او را زاد. امالى شيخ طوسى، ج 2، ص 28، چاپ نجف بحار، ج 98، ص 20
حديث هفدهم: زيارت مظلوم
عن ابى جعفر و ابى عبد الله (عليهما السلام) يقولان: من احب أن يكون مسكنه و مأواه الجنة، فلا يدع زيارة المظلوم.
از امام باقر و امام صادق (ع) نقل شده كه فرمودند: هر كس كه مىخواهد مسكن و مأوايش بهشت باشد، زيارت مظلوم (عليه السلام) را ترك نكند. مستدرك الوسائل، ج 10، ص .253
حديث هجدهم: شهادت و زيارت
قال الامام الصادق (عليه السلام): زوروا قبر الحسين (عليه السلام) و لا تجفوه فاءنه سيد شباب أهل الجنة من الخلق وسيد شباب الشهداء
امام صادق (ع) فرمود: مرقد امام حسين (عليه السلام) را زيارت كنيد و با ترك زيارتش به او ستم نورزيد چرا كه او سيد جوانان بهشت از مردم و سالار جوانان شهيد است. مستدرك الوسائل ج 10 ص 256 و كامل ، ص 109
حديث نوزدهم: زيارت،بهترين كار
قال ابو عبدالله (عليه السلام): زيارة قبر الحسين بن على عليهما السلام من أفضل ما يكون من الأعمال.
امام صادق (ع) فرمود: زيارت قبر امام حسين (عليه السلام) از بهترين كارهاست كه مىتواندانجام يابد.
مستدرك الوسائل، ج 10، ص .311
حديث بيستم: سفرههاى نور
قال الامام الصادق (عليه السلام) : من سره ان يكون على موائد النور يوم القيامة فليكن من زوار الحسين بن على (عليهما السلام)امام صادق (ع) فرمود: هر كس دوست دارد روز قيامت، بر سر سفرههاى نور بنشيند بايد از زائران امام حسين (عليه السلام) باشد. وسائل الشيعه، ج 10، ص 330، بحار الانوار، ج 98، ص 72.
حديث بيست ويكم: شرط شرافت
قال الصادق (عليه السلام) : من اراد ان يكون فى جوار نبيه و جوار على و فاطمه فلا يدع زيارة الحسين عليهم السلام .امام صادق (ع) فرمود: كسى كه مىخواهد در همسايگى پيامبر (ص) ودر كنار على (ع) و فاطمه (س) باشد زيارت امام حسين (ع) را ترك نكند. وسائل الشيعه، ج 10 ص 331، ح 39
حديث بيست ودوم: زيارت، فريضه الهى
قال ابو عبدالله (عليه السلام): لو ان احد كم حج دهره ثم لم يزر الحسين بن على (عليه السلام) لكان تاركا حقا من حقوق رسول الله «ص» لان حق الحسين فريضة من الله تعلى واجبه على كل مسلم.
امام صادق (ع) فرمود: اگر يكى از شما تمام عمرش را احرام حج ببندد اما امام حسين (عليه السلام) را زيارت نكند حقى از حقوق رسول خدا (ص) را ترك كرده است چرا كه حق حسين (ع) فريضه الهى و بر هر مسلمانى واجب و لازم است. وسائل الشيعه، ج 10، ص 333
حديث بيست وسوم: كربلا كعبه كمال
قال ابو عبدالله (عليه السلام): من لم يأت قبر الحسين (عليه السلام) حتى يموت كان منتقص الاءيمان منتقص الدين، اءن ادخل الجنة كان دون المؤمنين فيها.
امام صادق (ع) فرمود: هر كس به زيارت قبر امام حسين (ع) نرود تا بميرد ايمانش نا تمام و دينش ناقص خواهد بود به بهشت هم كه برود پايين تر از مومنان در آنجا خواهد بود. وسائل الشيعه، ج 10 ص 335
حديث بيست و چهارم: از زيارت تا شهادت
قال ابو عبدالله (عليه السلام): لا تدع زيارة الحسين بن على عليهما السلام و مر أصحابك بذلك يمد الله فى عمرك و يزيد فى رزقك و يحييكء الله سعيدا و لا تموت الا شهيدا.
امام صادق (ع) فرمود: زيارت امام حسين عليه السلام را ترك نكن وبه دوستان و يارانت نيز همين را سفارش كن! تا خدا عمرت را دراز و روزى و رزقت را زياد كند و خدا تورا با سعادت زنده دارد و نميرى مگر شهيد. وسائل الشيعه، چ 10 ص،335
حديث بيست و پنجم: حديث محبت
عن ابى عبد الله قال: من اراد الله به الخير قذف فى قلبه حب الحسين (عليه السلام) وزيارته و من اراد الله به السوء قذف فى قلبه بغض الحسين (عليه السلام) و بغض زيارته.
امام صادق (ع) فرمود: هر كس كه خدا خير خواه او باشد محبت حسين (ع) و زيارتش را در دل او مىاندازد و هر كس كه خدا بدخواه او باشد كينه وخشم حسين (ع) و خشم زيارتش را در دل او مىاندازد. وسائل الشيعه، ج 10 ص 388، بحار الانوار، ج 98، ص 76
حديث بيست وششم: نشان شيعه بودن
قال الصادق (عليه السلام): من لم يأت قبر الحسين (عليه السلام) و هو يزعم انه لنا شيعة حتى يموت فليس هو لنا شيعة و ان كان من اهل الجنة فهو من ضيفان اهل الجنة
امام صادق (عليه السلام) فرمود: كسى كه به زيارت قبر امام حسين نرود و خيال كند كه شيعه ما است و با اين حال و خيال بميرد او شيعه ما نيست واگر هم از اهل بهشت باشد از ميهمانان اهل بهشت خواهد بود. كامل الزيارات، ص 193، بحار الانوار، ج 98 ص 4
حديث بيست و هفتم: سكوى معراج
قال الصادق (عليه السلام) : من اتى قبر الحسين (عليه السلام) عارفا بحقة كتبه الله عزوجل فى اعلى عليين
امام صادق (ع) فرمود: هر كس كه به زيارت قبر حسين (عليه السلام) نايل شود و به حق آن حضرت معرفت داشته باشد خداى متعال او را در بلندترين درجه عالى مقامان ثبت مىكند.من لا يحضره الفقيه، ج 2 ، 581
حديث بيست هشتم: مكتب معرفت
قال ابو الحسن موسى بن جعفر(عليه السلام)
أدنى ما يثاب به زائر ابى عبد الله (عليه السلام) بشط فرات إذا عرف حقه و حرمته و ولايته ان يغفر له ما تقدم من ذنبه و ما تأخز.
حضرت امام موسى كاظم (عليه السلام) فرمود: كمترين ثوابى كه به زائر امام حسين (عليه السلام) در كرانه فرات داده مىشود اين است كه تمام گناهان مقدم و موخرش بخشوده مىشود. بشرط اين كه حق و حرمت ولايت آن حضرت را شناخته باشد. مستدرك الوسائل، ج 10 ص 236، به نقل از كامل الزيارات، ص 138
حديث بيست ونهم: همچون زيارت خدا
قال الامام رضا (عليه السلام) من زار قبر الحسين (ع) بشط الفرات كان كمن زار الله
امام رضا (عليه السلام) فرمود: كسى كه قبر امام حسين (عليه السلام) را در كرانه فرات زيارت كند، مثل كسى
است كه خدا را زيارت كرده است. مستدرك الوسائل، ج 10، ص 250؛ به نقل از كامل
حديث سى ام: زيارت عاشورا
قال الصادق (عليه السلام) : من زار الحسين (عليه السلام) يوم عاشورا وجبت له الجنة
امام صادق (ع) فرمود: هر كس كه امام حسين (عليه السلام) را در روز عاشوار زيارت كند بهشت بر او واجب مىشود .اقبال الاعمال، ص 568
حديث سى ويكم: بالاتر از روسپيدى
قال ابو عبدالله (عليه السلام): من باب عند قبر الحسين (عليه السلام) ليلة عاشورا لقى الله يوم القيامة ملطخا بدمه كأنما قتل معه فى عرصه كربلا
امام صادق (ع) فرمود: كسى كه شب عاشورا دركنار مرقد امام حسين (عليه السلام) سحر كند روز قيامت در حالى به پيشگاه خدا خواهد شتافت كه به خونش آغشته باشد، مثل كسى كه در ميدان كربلا و دركنار امام حسين عليه السلام كشته شده باشد. وسائل الشيعه، ج 10، ص 372
حديث سى دوم: نشانههاى ايمان
قال ابو محمد الحسن العسكرى (عليه السلام) : علامات المؤمن خمس: صلاة الخمسين، و زيارة الاربعين، و التختم فى اليمين، و تعفير الجبين و الجهر ببسم الله الرحمن الرحيم.
امام حسن عسكرى (عليه السلام) فرمود: نشانههاى مؤمن پنج چيز است: 1 ـ نمازهاى پنجاهگانه (*) 2 ـ زيارت اربعين 3 ـ انگشتر به دست راست كردن 4 ـ بر خاك سجده كردن 5 ـ بسم الله الرحمن الرحيم را بلند گفتن.« وسائل الشيعه، ج 10 ص 373 و نيز التهذيب، ج 6 ص 52»
حديث سى و سوم: رواق منظر يار
قال رسول الله (ص) :الا و ان الإجابة تحت قبته و الشفاء فى تربته، و الائمة (عليهم السلام) من ولده
پيامبر خدا(ص) فرمود: بدانيد كه اجابت دعا، زير گنبد حرم او و شفاء در تربت او، و امامان (عليه السلام) از فرزندان اوست .مستدرك الوسائل، ج 10 ص 335
حديث سى و چهارم: تربت و تربيت
قال الصادق (عليه السلام) : حنكوا اولادكم بتربة الحسين (ع) فإنها امان
امام صادق (ع) فرمود: كام كودكانتان را با تربت حسين (ع) برداريد چرا كه خاك كربلا فرزندانتان را بيمه مىكند .
وسائل الشيعه، ج 10 ص 410
حديث سى و پنجم: بزرگترين دارو
قال ابو عبدالله (عليه السلام): فى طين قبر الحسين (عليه السلام) الشفاء من كل داء و هو الدواء الاكبر
امام صادق (ع) فرمود: شفاى هر دردى در تربت قبر حسين (عليه السلام) است و همان است كه بزرگترين داروست.
كامل الزيارات، ص 275 و وسائل الشيعه، ج 10، ص 410
حديث سى و ششم: تربت و هفت حجاب
قال الصادق (عليه السلام) : السجود على تربة الحسين (عليه السلام) يخرق الحجب السبع.
امام صادق (ع) فرمود: سجده بر تربت حسين (عليه السلام) حجابهاى هفتگانه را پاره مىكند. مصباح التمهجد، ص 511، و بحار الانوار، ج 98، ص 135
حديث سى و هفتم، سجده بر تربت عشق
كان الصادق (ع) لا يسجد الا على تربة الحسين (ع) تذللا لله و إسكتانة اليه. رسم حضرت امام صادق (ع) چنين بودكه: جز بر تربت حسين (ع) به خاك ديگرى سجده نمىكرد و اين كار را از سر خشوع و خضوع براى خدا مىكرد. وسائل الشيعه، ج 3، ص .608
حديث سى و هشتم: تسبيح تربت.
قال الصادق (ع) : السجود على طين قبر الحسين (ع) ينور الى الارض السابعة و من كان معه سبحة من طين قبر الحسين (ع) كتب مسبحا و ان لم يسبح بها...
امام صادق (ع) فرمود: سجده بر تربت قبر حسين (ع) تا زمين هفتم را نور باران مىكند و كسى كه تسبيحى از خاك مرقد حسين (ع) را با خود داشته باشد، تسبيح گوى حق محسوب مىشود، اگر چه با آن تسبيح هم نگويد. من لايحضره الفقيه، ج 1، ص 268 وسائل الشيعه، ج 3 ص 608
حديث سى و نهم:تربت شفا بخش
عن موسى بن جعفر (عليه السلام) قال: و لا تأخذوا من تربتى شيئا لتبركوا به فأن كل تربة لنا محرمة الا تربة جدى الحسين بن على عليهما السلام فأن الله عزوجل جعلها شفاء لشيعتنا و أوليائنا.
حضرت امام كاظم (ع) در ضمن حديثى كه از رحلت خويش خبرى مىداد فرمود: چيزى از خاك قبر من برنداريد تا به آن تبرك جوييد چراكه خودرن هر خاكى جز تربت جدم حسين (ع) بر ما حرام است، خداى متعال تنها تربت كربلا را براى شيعيان و دوستان ما شفا قرار داده است. جامع الاحاديث الشيعه، ج 12، ص .533
حديث چهلم: يكى از چهار نياز
قال الامام موسى الكاظم (ع) : لا تستغنى شيعتنا عن أربع: خمرة يصلى عليها و خاتم يتختم به و سواك يستاك به و سبحة من طين قبر أبى عبد الله عليه السلام...حضرت امام موسى بن جعفر (عليه السلام) فرمود:
پيروان ما از چهار چيز بىنياز نيستند:
1 ـ سجادهاى كه بر روى آن نماز خوانده شود. 2 ـ انگشترى كه در انگشت باشد.
3 ـ مسواكى كه با آن دندانها را مسواك كنند. 4 ـ تسبيحى از خاك مرقد
امام حسين (ع) .... تهذيب الاحكام، ج 6، ص 75
منبع:چهل حديث كربلا
حكمت 300شگفتى روزى بندگان (اعتقادى)
وَ سُئِلَ [عليه السلام] كَيْفَ يُحَاسِبُ اللَّهُ الْخَلْقَ عَلَى كَثْرَتِهِمْ فَقَالَ [عليه السلام] كَمَا يَرْزُقُهُمْ عَلَى كَثْرَتِهِمْ فَقِيلَ كَيْفَ يُحَاسِبُهُمْ وَ لَا يَرَوْنَهُ فَقَالَ [عليه السلام] كَمَا يَرْزُقُهُمْ وَ لَا يَرَوْنَهُ .
و درود خدا بر او ، فرمود: (از امام پرسيندند چگونه خدا با فراوانى انسان ها به حسابشان رسيدگى مى كند؟ آن چنان كه با فراوانى آنان روزيشان مى دهد! (و باز پرسيدند چگونه به حساب انسان ها رسيدگى مى كند كه او را نمى بينند، فرمود) همان گونه كه آنان را روزى مى دهد و او را نمى بينند.
حكمت 301احتياط در فرستادن پيك ها و نامه ها(اجتماعى، سياسى)
وَ قَالَ [عليه السلام] رَسُولُكَ تَرْجُمَانُ عَقْلِكَ وَ كِتَابُكَ أَبْلَغُ مَا يَنْطِقُ عَنْكَ .
و درود خدا بر او ، فرمود: فرستاده تو بيانگر ميزان عقل تو ، و نامه تو گوياترين سخنگوى تو است!.
حكمت 302نياز انسان به دعا(معنوى)
وَ قَالَ [عليه السلام] مَا الْمُبْتَلَى الَّذِى قَدِ اشْتَدَّ بِهِ الْبَلَاءُ بِأَحْوَجَ إِلَى الدُّعَاءِ الَّذِى لَا يَأْمَنُ الْبَلَاءَ .
و درود خدا بر او ، فرمود: آن كس كه به شدت گرفتار دردى است نيازش به دعا بيشتر از تندرستى است كه از بلا در امان است نمى باشد.
حكمت 303ارزش دنيا دوستى(اخلاقى، تربيتى)
وَ قَالَ [عليه السلام] النَّاسُ أَبْنَاءُ الدُّنْيَا وَ لَا يُلَامُ الرَّجُلُ عَلَى حُبِّ أُمِّهِ .
و درود خدا بر او ، فرمود: مردم فرزندان دنيا هستند و هيچ كس را بر دوستى مادرش نمى توان سرزنش كرد.
حكمت 304ضرورت پاسخ دادن به درخواست ها(اخلاقى، اقتصادى)
وَ قَالَ [عليه السلام] إِنَّ الْمِسْكِينَ رَسُولُ اللَّهِ فَمَنْ مَنَعَهُ فَقَدْ مَنَعَ اللَّهَ وَ مَنْ أَعْطَاهُ فَقَدْ أَعْطَى اللَّهَ .
و درود خدا بر او ، فرمود: نيازمندى كه به تو روى آورده فرستادة خداست ، كسى كه از يارى او دريغ كند، از خدا دريغ كرده، و آن كس كه به او بخشش كند، به خدا بخشيده است.
حكمت 305غيرتمندى و ترك زنا(اخلاقى، اجتماعى)
وَ قَالَ [عليه السلام] مَا زَنَى غَيُورٌ قَطُّ .
و درود خدا بر او ، فرمود: غيرتمند هرگز زنا نمى كند.
حكمت 306نگهدارندگى أجل(اعتقادى)
وَ قَالَ [عليه السلام] كَفَى بِالْأَجَلِ حَارِساً .
و درود خدا بر او ، فرمود: اجل ، نگهبان خوبى است (43).
حكمت 307مشكل مال غارت شده(اقتصادى)
وَ قَالَ [عليه السلام] يَنَامُ الرَّجُلُ عَلَى الثُّكْلِ وَ لَا يَنَامُ عَلَى الْحَرَبِ .
قال الرضى و معنى ذلك أنه يصبر على قتل الأولاد و لا يصبر على سلب الأموال .
و درود خدا بر او ، فرمود: آدم داغدار مى خوابد، اما كسى كه مالش غارت شده نمى خوابد.
مى گويم: (معناى سخن امام، اين است كه انسان بر كشته شدن فرزندان بردبارى مى كند اما در غارت ربوده شدن اموال بردبار نيست).
حكمت 308ره آورد دوستى پدران(اخلاقى، اجتماعى)
وَ قَالَ [عليه السلام] مَوَدَّةُ الْآبَاءِ قَرَابَةٌ بَيْنَ الْأَبْنَاءِ وَ الْقَرَابَةُ إِلَى الْمَوَدَّةِ أَحْوَجُ مِنَ الْمَوَدَّةِ إِلَى الْقَرَابَةِ .
و درود خدا بر او ، فرمود: دوستى ميان پدران ، سبب خويشاوندى فرزندان است. خويشاوندى به دوستى نيازمندتر است از دوستى به خويشاوندي.
حكمت 309ارزش گمان مؤمن(اخلاقى، معنوى)
وَ قَالَ [عليه السلام] اتَّقُوا ظُنُونَ الْمُؤْمِنِينَ فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَى جَعَلَ الْحَقَّ عَلَى أَلْسِنَتِهِمْ .
و درود خدا بر او ، فرمود: از گمان مؤمنان بپرهيزيد كه خدا حق را بر زبان آنان قرار داده است.
حكمت 310ضرورت اطمينان به وعده هاى الهي (اعتقادى)
وَ قَالَ [عليه السلام] لَا يَصْدُقُ إِيمَانُ عَبْدٍ حَتَّى يَكُونَ بِمَا فِى يَدِ اللَّهِ أَوْثَقَ مِنْهُ بِمَا فِى يَدِهِ .
و درود خدا بر او، فرمود: ايمان بنده اى درست نباشد جز آن كه اعتماد او به آنچه در دست خداست بيشتر از آن باشد كه در دست اوست.
حكمت 311نفرين امام [عليه السلام](اعتقادى)
وَ قَالَ [عليه السلام] لِأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَ قَدْ كَانَ بَعَثَهُ إِلَى طَلْحَةَ وَ الزُّبَيْرِ لَمَّا جَاءَ إِلَى الْبَصْرَةِ يُذَكِّرُهُمَا شَيْئاً مِمَّا سَمِعَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ ص فِى مَعْنَاهُمَا فَلَوَى عَنْ ذَلِكَ فَرَجَعَ إِلَيْهِ فَقَالَ إِنِّى أُنْسِيتُ ذَلِكَ الْأَمْرَ فَقَالَ ع إِنْ كُنْتَ كَاذِباً فَضَرَبَكَ اللَّهُ بِهَا بَيْضَاءَ لَامِعَةً لَا تُوَارِيهَا الْعِمَامَةُ .
قال الرضى يعنى البرص فأصاب أنسا هذا الداء فيما بعد فى وجهه فكان لا يرى إلا مبرقعا .
و درود خدا بر او، فرمود: (چون به شهر بصره رسيد خواست انس بن مالك را به سو طلحه و زبير بفرستد تا آنچه از پيامبر (ص) دربارة آنان شنيده ، يادشان آورد، أنس ، سرباز زد و گفت من آن سخن پيامبر (ص) را فراموش كردم، فرمود) (44)
اگر دروغ مى گويى خداوند تو را به بيمارى بُرُص (سفيدى روشن) دچار كند كه عمامه آن را نپوشاند، (پس از نفرين امام ، أنس به بيمار برص در سر و صورت دچار شد ، كه همواره نقاب مى زد).
حكمت 312روانشناسى عبادات(علمى، عبادى)
وَ قَالَ [عليه السلام] إِنَّ لِلْقُلُوبِ إِقْبَالًا وَ إِدْبَاراً فَإِذَا أَقْبَلَتْ فَاحْمِلُوهَا عَلَى النَّوَافِلِ وَ إِذَا أَدْبَرَتْ فَاقْتَصِرُوا بِهَا عَلَى الْفَرَائِضِ.
و درود خدا بر او ، فرمود: دل ها را روى آوردن و نشاط ، و پْشت كردن و فرارى است؛ پس آنگاه كه نشاط دارند آن را بر انجام مستحبات وا داريد ، و آنگاه كه پْشت كرده بى نشاط است، به انجام واجبات قناعت كنيد.
حكمت 313جامعيت قرآن (علمى)
وَ قَالَ [عليه السلام] وَ فِى الْقُرْآنِ نَبَأُ مَا قَبْلَكُمْ وَ خَبَرُ مَا بَعْدَكُمْ وَ حُكْمُ مَا بَيْنَكُمْ .
و درود خدا بر او ، فرمود: در قرآن اخبار گذشتگاه ، و آيندگان ، و احكام مورد نياز زندگى تان وجود دارد.
حكمت 314روش برخورد با متجاوز (اخلاقى، سياسى)
وَ قَالَ [عليه السلام] رُدُّوا الْحَجَرَ مِنْ حَيْثُ جَاءَ فَإِنَّ الشَّرَّ لَا يَدْفَعُهُ إِلَّا الشَّرُّ .
و درود خدا بر او ، فرمود: سنگ را از همان جايى كه دشمن پرت كرده ، باز گردانيد ، كه شر را جز شر پاسخى نيست.
حكمت 315روش نويسندگى(علمى، هنرى)
وَ قَالَ [عليه السلام] لِكَاتِبِهِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِى رَافِعٍ أَلِقْ دَوَاتَكَ وَ أَطِلْ جِلْفَةَ قَلَمِكَ وَ فَرِّجْ بَيْنَ السُّطُورِ وَ قَرْمِطْ بَيْنَ الْحُرُوفِ فَإِنَّ ذَلِكَ أَجْدَرُ بِصَبَاحَةِ الْخَطِّ .
و درود خدا بر او ، فرمود: (به نويسندة خود عبيدالله بن ابى رافع دستور داد)
در دوات، ليقه بينداز ، نوك قلم را بلند بگير، ميان سطرها فاصله بگذار، و حروف را نزديك به يكديگر بنويس ، كه اين شيوه براى زيبايى خط بهتر است.
حكمت 316پيشواى مؤمنان و تبهكاران(اعتقادى،اقتصادى)
وَ قَالَ [عليه السلام] أَنَا يَعْسُوبُ الْمُؤْمِنِينَ وَ الْمَالُ يَعْسُوبُ الْفُجَّارِ
قال الرضى و معنى ذلك أن المؤمنين يتبعوننى و الفجار يتبعون المال كما تتبع النحل يعسوبها و هو رئيسها .
و درود خدا بر او ، فرمود: من پيشواى مؤمنان ، و مال ، پيشواى تبهكاران است.
مى گويم: (معناى سخن امام ، اين است
حكمت 317اختلاف مسلمين و انحراف يهوديان(اعتقادى، سياسى)
وَ قَالَ لَهُ بَعْضُ الْيَهُودِ مَا دَفَنْتُمْ نَبِيَّكُمْ حَتَّى اخْتَلَفْتُمْ فِيهِ فَقَالَ [عليه السلام] لَهُ إِنَّمَا اخْتَلَفْنَا عَنْهُ لَا فِيهِ وَ لَكِنَّكُمْ مَا جَفَّتْ أَرْجُلُكُمْ مِنَ الْبَحْرِ حَتَّى قُلْتُمْ لِنَبِيِّكُمْ اجْعَلْ لَنا إِلهاً كَما لَهُمْ آلِهَةٌ قالَ إِنَّكُمْ قَوْمٌ تَجْهَلُونَ .
و درود خدا بر او ، فرمود: (شخصى يهودى ، به امام گفت: هنوز پيامبرتان را دفن نكرده، درباره اش اختلاف كرديد، امام فرمود:)
ما دربارة آنچه كه از او رسيده اختلاف كرديم، نه در خود او ؛ اما شما يهوديان ، هنوز پاى شما پس از نجات از درياى نيل خشك نشده بود كه به پيامبرتان گفتيد:" براى ما خدايى بساز، چنانكه بت پرستان خدايى دارند!" و پيامبر شما گفت: "شما مردمى نادانيد".
حكمت 318قاطعيت در مبارزات(سياسى، نظامى)
وَ قِيلَ لَهُ بِأَيِّ شَيْءٍ غَلَبْتَ الْأَقْرَانَ فَقَالَ [عليه السلام] مَا لَقِيتُ رَجُلًا إِلَّا أَعَانَنِى عَلَى نَفْسِهِ .
قال الرضى يومئ بذلك إلى تمكن هيبته فى القلوب .
و درود خدا بر او ، فرمود: (از امام پرسيدند: با كدام نيرو بر حريفان خود پيروز شدي؟ فرمود)
كسى را نديدم جز آن كه مرا در شكست خود يارى مى داد!.
مى گويم: (امام به اين نكته اشاره كرد كه هيبت و ترس مولايمان در دلها جاى مى گرفت).
حكمت 319ره آورد شوم تهيدستى(اقتصادى)
وَ قَالَ [عليه السلام] لِابْنِهِ مُحَمَّدِ ابْنِ الْحَنَفِيَّةِ يَا بُنَيَّ إِنِّى أَخَافُ عَلَيْكَ الْفَقْرَ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنْهُ فَإِنَّ الْفَقْرَ مَنْقَصَةٌ لِلدِّينِ مَدْهَشَةٌ لِلْعَقْلِ دَاعِيَةٌ لِلْمَقْتِ .
و درود خدا بر او ، فرمود: (به پسرش محمد حنفيه سفارش كرد) اى فرزند! من از تهيدستى بر تو هراسناكم ، از فقر به خدا پناه ببر ، كه همانا فقر ، دين انسان را ناقص ، و عقل را سرگردان ، و عامل دشمنى (45) است.
حكمت 320روش صحيح پرستيدن (علمى)
وَ قَالَ [عليه السلام] لِسَائِلٍ سَأَلَهُ عَنْ مُعْضِلَةٍ سَلْ تَفَقُّهاً وَ لَا تَسْأَلْ تَعَنُّتاً فَإِنَّ الْجَاهِلَ الْمُتَعَلِّمَ شَبِيهٌ بِالْعَالِمِ وَ إِنَّ الْعَالِمَ الْمُتَعَسِّفَ شَبِيهٌ بِالْجَاهِلِ الْمُتَعَنِّتِ .
و درود خدا بر او ، فرمود: (شخصى مسئلة پيچيده اى سؤال كرد، فرمود: ) براى فهميدن بپرس ، به براى آزار دادن ؛ كه نادان آموزش گيرنده، همانند داناست، و همانا داناى بى انصاف چون نادان بهانه جو است!.
حكمت 321قاطعيت رهبرى در مشورت(سياسى، اجتماعى)
وَ قَالَ [عليه السلام] لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْعَبَّاسِ وَ قَدْ أَشَارَ إِلَيْهِ فِى شَيْءٍ لَمْ يُوَافِقْ رَأْيَهُ لَكَ أَنْ تُشِيرَ عَلَيَّ وَ أَرَى فَإِنْ عَصَيْتُكَ فَأَطِعْنِى .
و درود خدا بر او ، فرمود: (عبدالله بن عباس در مسئله اى نظر داد كه امام آن را قبول نداشت و فرمود) بر تو است كه رأى خود را به من بگويى، و من باى پيرامون آن بينديشم ، آنگاه اگر خلاقى نظر تو فرمان دادم بايد اطاعت كني! (46)
حكمت 322ضرورت تقويت روحية مردم پس از جنگ(سياسى، اجتماعى)
وَ رُوِيَ أَنَّهُ [عليه السلام] لَمَّا وَرَدَ الْكُوفَةَ قَادِماً مِنْ صِفِّينَ مَرَّ بِالشِّبَامِيِّينَ فَسَمِعَ بُكَاءَ النِّسَاءِ عَلَى قَتْلَى صِفِّينَ وَ خَرَجَ إِلَيْهِ حَرْبُ بْنُ شُرَحْبِيلَ الشِّبَامِيِّ وَ كَانَ مِنْ وُجُوهِ قَوْمِهِ فَقَالَ [عليه السلام] لَهُ أَ تَغْلِبُكُمْ نِسَاؤُكُمْ عَلَى مَا أَسْمَعُ أَ لَا تَنْهَوْنَهُنَّ عَنْ هَذَا الرَّنِينِ وَ أَقْبَلَ حَرْبٌ يَمْشِى مَعَهُ وَ هُوَ [عليه السلام] رَاكِبٌ فَقَالَ [عليه السلام] ارْجِعْ فَإِنَّ مَشْيَ مِثْلِكَ مَعَ مِثْلِى فِتْنَةٌ لِلْوَالِى وَ مَذَلَّةٌ لِلْمُؤْمِنِ .
و درود خدا بر او ، فرمود: (وقتى امام از جنگ صفين باز مى گشت، به محله شباميان (47) رسيد، او از گريه زنان بر كشتگان جنگ را شنيد، ناگاه حرب بن شُرحبيل شبامى، بزرگ قبيلة شباميان خدمت امام رسيد به او فرمود)
آيا آن گونه كه مى شنوم ، زنان شما بر شما چيره شده اند؟ چرا آنان را از گريه و زارى باز نمى داريد؟ (حرب پياده و امام سوار بر اسب مى رفتند ، به او فرمود) باز گرد، كه پياده رفتن رييس قبيله اى چون تو پشت سر من ، موجب انحراف زمامدار و زبون مؤمن است.
حكمت 323علل انحراف خوارج(سياسى، اعتقادى)
وَ قَالَ [عليه السلام] وَ قَدْ مَرَّ بِقَتْلَى الْخَوَارِجِ يَوْمَ النَّهْرَوَانِ بُؤْساً لَكُمْ لَقَدْ ضَرَّكُمْ مَنْ غَرَّكُمْ فَقِيلَ لَهُ مَنْ غَرَّهُمْ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ فَقَالَ الشَّيْطَانُ الْمُضِلُّ وَ الْأَنْفُسُ الْأَمَّارَةُ بِالسُّوءِ غَرَّتْهُمْ بِالْأَمَانِيِّ وَ فَسَحَتْ لَهُمْ بِالْمَعَاصِى وَ وَعَدَتْهُمُ الْإِظْهَارَ فَاقْتَحَمَتْ بِهِمُ النَّارَ .
و درود خدا بر او ، فرمود: (در جنگ نهروان هنگامى كه از كنار كشتگان خوارج مى گذشت فرمود) واى به حال شما! آن كه شما را فريب داد به شما زيان رساند. پرسيدند چه كسى آنان را فريفت، اى امير المؤمنين [عليه السلام]، در جواب فرمود: شيطان گمراه كننده، و نفسى كه به بدى فرمان مى دهد ، آنان را به آرزوها مغرور ساخت ، و راه گناه را بر ايشان آماده كرد، و به آنان وعدة پيروزى داد ، و سر انجام به آتش جهنم گرفتارشان كرد.
حكمت 324خدا ترس در خلوتگاهها (اخلاقى، اعتقادى، تربيتى)
وَ قَالَ [عليه السلام] اتَّقُوا مَعَاصِيَ اللَّهِ فِى الْخَلَوَاتِ فَإِنَّ الشَّاهِدَ هُوَ الْحَاكِمُ .
و درود خدا بر او ، فرمود: از نافرمانى خدا در خلوت ها بپرهيزيد، زيرا همان كه گواه است، داورى مى كند.
حكمت 325اندوه عزاى محمد بن ابى بكر(سياسى)
وَ قَالَ [عليه السلام] لَمَّا بَلَغَهُ قَتْلُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِى بَكْرٍ .
إِنَّ حُزْنَنَا عَلَيْهِ عَلَى قَدْرِ سُرُورِهِمْ بِهِ إِلَّا أَنَّهُمْ نَقَصُوا بَغِيضاً وَ نَقَصْنَا حَبِيباً .
و درود خدا بر او ، فرمود: (آنگاه كه خبر كشته شدن محمد بن ابى بكر را به او دادند فرمود) همانا اندوه ما بر شهادت او ، به اندازه شادى شاميان است، جز آن كه از آن يك دشمن ، و از ما يك دوست كم شد.
حكمت 326مهلت پذيرش توبه(معنوى)
وَ قَالَ [عليه السلام] الْعُمُرُ الَّذِى أَعْذَرَ اللَّهُ فِيهِ إِلَى ابْنِ آدَمَ سِتُّونَ سَنَةً .
و درود خدا بر او ، فرمود: عمرى كه خدا از فرزند آدم پوزش را مى پذيرد شصت سال است.
حكمت 327پيروزيهاى دروغين(سياسى، اخلاقى)
وَ قَالَ [عليه السلام] مَا ظَفِرَ مَنْ ظَفِرَ الْإِثْمُ بِهِ وَ الْغَالِبُ بِالشَّرِّ مَغْلُوبٌ .
و درود خدا بر او ، فرمود: پيروز نشد آن كس كه گناه بر او چيرگى يافت، و آن كس كه با بدى پيروز شد شكست خورده است.
حكمت 328وظيفة سرمايه داران(اقتصادى،اجتماعى)
وَ قَالَ [عليه السلام] إِنَّ اللَّهَ سُبْحَانَهُ فَرَضَ فِى أَمْوَالِ الْأَغْنِيَاءِ أَقْوَاتَ الْفُقَرَاءِ فَمَا جَاعَ فَقِيرٌ إِلَّا بِمَا مُتِّعَ بِهِ غَنِيٌّ وَ اللَّهُ تَعَالَى سَائِلُهُمْ عَنْ ذَلِكَ .
و درود خدا بر او ، فرمود: همانا خداى سبحان روزى فقراء را در اموال سرمايه داران قرار داده است، پس فقيرى گرسنه نمى ماند جز به كاميابى توانگران ، و خداوند از آنان دربارة گرسنگى گرسنگان خواهد پرسيد.
حكمت 329بى نيازى از عذر خواهى(اخلاقى، اجتماعى)
وَ قَالَ [عليه السلام] الِاسْتِغْنَاءُ عَنِ الْعُذْرِ أَعَزُّ مِنَ الصِّدْقِ بِهِ .
و درود خدا بر او ، فرمود: بى نيازى از عذر خواهى، گرامى تر از عذر راستين است.
حكمت 330مسؤليت نعمت ها(اعتقادى)
وَ قَالَ [عليه السلام] أَقَلُّ مَا يَلْزَمُكُمْ لِلَّهِ أَلَّا تَسْتَعِينُوا بِنِعَمِهِ عَلَى مَعَاصِيهِ .
و درود خدا بر او ، فرمود: حق خدا بر عهدة شما اينكه از نعمت هاى الهى د رگناهان يارى نگيريد.
حكمت 331ارزش اطاعت و بندگى(عبادى، اقتصادى)
وَ قَالَ [عليه السلام] إِنَّ اللَّهَ سُبْحَانَهُ جَعَلَ الطَّاعَةَ غَنِيمَةَ الْأَكْيَاسِ عِنْدَ تَفْرِيطِ الْعَجَزَةِ .
و درود خدا بر او ، فرمود: خداى سبحان طاعت را غنيمت زيركان قرار داد آنگاه كه مردم ناتوان ، كوتاهى كنند.
حكمت 332مسؤليت رهبري (سياسى)
وَ قَالَ [عليه السلام] السُّلْطَانُ وَزَعَةُ اللَّهِ فِى أَرْضِهِ .
و درود خدا بر او ، فرمود: حاكم اسلامى ، پاسبان خدا در زمين اوست.
حكمت 333روانشناسى مؤمن(علمى، اجتماعى)
وَ قَالَ [عليه السلام] فِى صِفَةِ الْمُؤْمِنِ الْمُؤْمِنُ بِشْرُهُ فِى وَجْهِهِ وَ حُزْنُهُ فِى قَلْبِهِ أَوْسَعُ شَيْءٍ صَدْراً وَ أَذَلُّ شَيْءٍ نَفْساً يَكْرَهُ الرِّفْعَةَ وَ يَشْنَأُ السُّمْعَةَ طَوِيلٌ غَمُّهُ بَعِيدٌ هَمُّهُ كَثِيرٌ صَمْتُهُ مَشْغُولٌ وَقْتُهُ شَكُورٌ صَبُورٌ مَغْمُورٌ بِفِكْرَتِهِ ضَنِينٌ بِخَلَّتِهِ سَهْلُ الْخَلِيقَةِ لَيِّنُ الْعَرِيكَةِ نَفْسُهُ أَصْلَبُ مِنَ الصَّلْدِ وَ هُوَ أَذَلُّ مِنَ الْعَبْدِ .
و درود خدا بر او ، فرمود: (در توصيف مؤمن فرمود) شادى مؤمن در چهرة او ، و اندوه وى در دلش پنهان است، سينه اش از هر چيزى فراخ تر ، و نفس او از هر چيزى خوارتر است. برترى جويى را زشت ، و رياكارى را دشمن مى شمارد، اندوه او طولانى ، و همت او بلند است، سكوتش فراوان ، و وقت او با كار گرفته است، شكر گزار و شكيبا و ژرف انديش است. از كسى در خواست ندارد و نرم خو و فروتن است، نفس او از سنگ خارا سخت تر اما در ديندارى از بنده خوارتر است.
حكمت 334ياد مرگ و آرزوها(اخلاقى)
وَ قَالَ [عليه السلام] لَوْ رَأَى الْعَبْدُ الْأَجَلَ وَ مَصِيرَهُ لَأَبْغَضَ الْأَمَلَ وَ غُرُورَهُ .
و درود خدا بر او ، فرمود: اگر بندة خدا اجل و پايان كارش را مى ديد، با آرزو و فريب آن دشمنى مى ورزيد.
حكمت 335آفات اموال (اقتصادى)
وَ قَالَ [عليه السلام] لِكُلِّ امْرِئٍ فِى مَالِهِ شَرِيكَانِ الْوَارِثُ وَ الْحَوَادِثُ .
و درود خدا بر او ، فرمود: براى هر كسى در مال او دو شريك است: وارث و حوادث.
حكمت 336مسؤليت وعده دادن(اخلاقى، اجتماعى)
وَ قَالَ [عليه السلام] الْمَسْئُولُ حُرٌّ حَتَّى يَعِدَ .
و درود خدا بر او ، فرمود: كسى كه چيزى از او خواسته اند تا وعده نداده آزاد است.
حكمت 337ضرورت عمل گرايى(اخلاقى، تربيتى)
وَ قَالَ [عليه السلام] الدَّاعِى بِلَا عَمَلٍ كَالرَّامِى بِلَا وَتَرٍ .
و درود خدا بر او ، فرمود: دعوت كنندة بى عمل، چون تير انداز بدون كمان است.
حكمت 338اقسام علم (علمى)
وَ قَالَ [عليه السلام] الْعِلْمُ عِلْمَانِ مَطْبُوعٌ وَ مَسْمُوعٌ وَ لَا يَنْفَعُ الْمَسْمُوعُ إِذَا لَمْ يَكُنِ الْمَطْبُوعُ .
و درود خدا بر او ، فرمود: علم دو گونه است: علم فطرى و علم اكتسابي؛ اگر هماهنگ با علم فطري(48) نباشد سودمند نخواهد بود.
حكمت 339قدرت و حاكميت انديشه(سياسى)
وَ قَالَ [عليه السلام] صَوَابُ الرَّأْيِ بِالدُّوَلِ يُقْبِلُ بِإِقْبَالِهَا وَ يَذْهَبُ بِذَهَابِهَا .
و درود خدا بر او ، فرمود: استوارى رأى با كسى است كه قدرت و دارايى دارد، با روى آوردن قدرت، روى آورد، و با پشت كردن آن روى بر تابد.
حكمت 340ارزش پاكدامنى و شكر گزارى (اخلاقى، سياسى)
وَ قَالَ [عليه السلام] الْعَفَافُ زِينَةُ الْفَقْرِ وَ الشُّكْرُ زِينَةُ الْغِنَى .
و دورد خدا بر او ، فرمود: پاكدامنى زيور تهيدستى ، و شكر گزارى زيور بى نيازى (ثروتمندى) است.
حكمت 341روز دردناك ظالم(سياسى)
وَ قَالَ [عليه السلام] يَوْمُ الْعَدْلِ عَلَى الظَّالِمِ أَشَدُّ مِنْ يَوْمِ الْجَوْرِ عَلَى الْمَظْلُومِ .
و درود خدا بر او ، فرمود: روز انتقام گرفتن از ظالم سخت تر از ستمكارى بر مظلوم است.
حكمت 342راه بى نيازى(اخلاقى، اجتماعى)
وَ قَالَ [عليه السلام] الْغِنَى الْأَكْبَرُ الْيَأْسُ عَمَّا فِى أَيْدِى النَّاسِ .
و درود خدا بر او ، فرمود: برترين بى نيازى و دارايى، نوميدى است از آنچه در دست مردم است.
حكمت 343شناخت مردم و ضد ارزش ها(سياسى، علمى)
وَ قَالَ [عليه السلام] الْأَقَاوِيلُ مَحْفُوظَةٌ وَ السَّرَائِرُ مَبْلُوَّةٌ وَ كُلُّ نَفْسٍ بِما كَسَبَتْ رَهِينَةٌ وَ النَّاسُ مَنْقُوصُونَ مَدْخُولُونَ إِلَّا مَنْ عَصَمَ اللَّهُ سَائِلُهُمْ مُتَعَنِّتٌ وَ مُجِيبُهُمْ مُتَكَلِّفٌ يَكَادُ أَفْضَلُهُمْ رَأْياً يَرُدُّهُ عَنْ فَضْلِ رَأْيِهِ الرِّضَى وَ السُّخْطُ وَ يَكَادُ أَصْلَبُهُمْ عُوداً تَنْكَؤُهُ اللَّحْظَةُ وَ تَسْتَحِيلُهُ الْكَلِمَةُ الْوَاحِدَةُ .
و درود خدا بر او، فرمود: گفتارها نگهدارى مى شود، و نهان ها آشكار، و هر كسى در گرو اعمال خويش است، و مردم گرفتار كمبودها و آفت هايند جز آن را كه خدا نگهدارد؛ در خواست كنندگانش مردم آزار، و پاسخگويان به زحمت و رنج دچارند ، و آن كس كه در انديشه از همه برتر است با اندك خشنودى يا خشمى از رأى خود باز مى گردد. و آن كس كه از همه استوار تر است از نيك نگاهى ناراحت شود يا كلمه او را دگرگون سازد.
حكمت 344ضرورت توجه به فنا پذيرى دنيا(اخلاقى، اقتصادى)
وَ قَالَ [عليه السلام] مَعَاشِرَ النَّاسِ اتَّقُوا اللَّهَ فَكَمْ مِنْ مُؤَمِّلٍ مَا لَا يَبْلُغُهُ وَ بَانٍ مَا لَا يَسْكُنُهُ وَ جَامِعٍ مَا سَوْفَ يَتْرُكُهُ وَ لَعَلَّهُ مِنْ بَاطِلٍ جَمَعَهُ وَ مِنْ حَقٍّ مَنَعَهُ أَصَابَهُ حَرَاماً وَ احْتَمَلَ بِهِ آثَاماً فَبَاءَ بِوِزْرِهِ وَ قَدِمَ عَلَى رَبِّهِ آسِفاً لَاهِفاً قَدْ خَسِرَ الدُّنْيا وَ الْآخِرَةَ ذلِكَ هُوَ الْخُسْرانُ الْمُبِينُ .(49)
و درود خدا بر او ، فرمود: اى مردم از خدا بترسيد، چه بسا آرزومندى كه به آروزى خود نرسيد، و سازندة ساختمانى كه در آن مسكن نكرد، و گردآورنده اى كه زود آنچه را گرد آورده ، رها خواهد كرد شايد كه از راه باطل گرد آورده و يا حق ديگران را بازداشته ، و با حرام به هم آميخته ، كه گناهش بر گردن اوست، و با سنگينى بار گناه در مى گذرد، و با پشيمانى و حسرت به نزد خدا مى رود كه:
"در دنيا و آخرت زيان كرده و اين است زيانكارى آشكار"
حكمت 345يكى از راه هاى پاك ماندن(معنوى)
وَ قَالَ [عليه السلام] مِنَ الْعِصْمَةِ تَعَذُّرُ الْمَعَاصِى .
و درود خدا بر او ، فرمود: دست نيافتن به گناه نوعى عصمت است.
حكمت 346مشكلات در خواست كردن(اخلاقى، اجتماعى)
وَ قَالَ [عليه السلام] مَاءُ وَجْهِكَ جَامِدٌ يُقْطِرُهُ السُّؤَالُ فَانْظُرْ عِنْدَ مَنْ تُقْطِرُهُ .
و درود خدا بر او ، فرمود: آبروى تو چون يخى جامد است كه در خواست آن را قطره قطره آب مى كند، پس بنگر كه آن را نزد چه كسى فرو مى ريزي؟.
حكمت 347جايگاه ستايش(اخلاقى، اجتماعى)
وَ قَالَ [عليه السلام] الثَّنَاءُ بِأَكْثَرَ مِنَ الِاسْتِحْقَاقِ مَلَقٌ وَ التَّقْصِيرُ عَنِ الِاسْتِحْقَاقِ عِيٌّ أَوْ حَسَدٌ .
و درود خدا بر او ، فرمود: ستودن بيش از آنچه كه سزاوار است نوعى چاپلوسى ، و كمتر از آن ، درماندگى يا حسادت است.
حكمت 348سخت ترين گناه(اخلاقى)
وَ قَالَ [عليه السلام] أَشَدُّ الذُّنُوبِ مَا اسْتَهَانَ بِهِ صَاحِبُهُ .
و درود خدا بر او ، فرمود: سخت ترين گناه ، آن كه گناهكار آن را كوچك بشمارد.
حكمت 349الگوى انسان كامل(اخلاقى، معنوى)
وَ قَالَ [عليه السلام] مَنْ نَظَرَ فِى عَيْبِ نَفْسِهِ اشْتَغَلَ عَنْ عَيْبِ غَيْرِهِ وَ مَنْ رَضِيَ بِرِزْقِ اللَّهِ لَمْ يَحْزَنْ عَلَى مَا فَاتَهُ وَ مَنْ سَلَّ سَيْفَ الْبَغْيِ قُتِلَ بِهِ وَ مَنْ كَابَدَ الْأُمُورَ عَطِبَ وَ مَنِ اقْتَحَمَ اللُّجَجَ غَرِقَ وَ مَنْ دَخَلَ مَدَاخِلَ السُّوءِ اتُّهِمَ وَ مَنْ كَثُرَ كَلَامُهُ كَثُرَ خَطَؤُهُ وَ مَنْ كَثُرَ خَطَؤُهُ قَلَّ حَيَاؤُهُ وَ مَنْ قَلَّ حَيَاؤُهُ قَلَّ وَرَعُهُ وَ مَنْ قَلَّ وَرَعُهُ مَاتَ قَلْبُهُ وَ مَنْ مَاتَ قَلْبُهُ دَخَلَ النَّارَ وَ مَنْ نَظَرَ فِى عُيُوبِ النَّاسِ فَأَنْكَرَهَا ثُمَّ رَضِيَهَا لِنَفْسِهِ فَذَلِكَ الْأَحْمَقُ بِعَيْنِهِ وَ الْقَنَاعَةُ مَالٌ لَا يَنْفَدُ وَ مَنْ أَكْثَرَ مِنْ ذِكْرِ الْمَوْتِ رَضِيَ مِنَ الدُّنْيَا بِالْيَسِيرِ وَ مَنْ عَلِمَ أَنَّ كَلَامَهُ مِنْ عَمَلِهِ قَلَّ كَلَامُهُ إِلَّا فِيمَا يَعْنِيهِ.
و درود خدا بر او ، فرمود: آن كس كه در عيب خود بنگرد از عيب جويى ديگران باز ماند، و كسى كه به روزى خدا خشنود باشد بر آنچه از دست رود اندوهگين نباشد، و كسى كه شمشير ستم بر كشد با آن كشته شود و آن كس كه در كارها خود را به رنج اندازد خود را هلاك سازد ، و هر كس خود را در گردابهاى بلا افكند عرق گردد، و هر كس به جاهاى بدنام قدم گذاشت متهم گرديد.
و كسى كه زياد سخن مى گويد: زياد هم اشتباه دارد، و هر كس كه بسيار اشتباه كرد، شرم وحياء او اندك است ، و آن كه شرم او اندك ، پرهيزكارى او نيز اندك خواهد بود، و كسى كه پرهيزكارى او اندك است دلش مرده، و ان كه دلش مرده باشد، در آتش جهنم سقوط خواهد كرد. و آن كس كه زشتى هاى مردم را بنگرد، و آن را زشت بشمارد سپس همان زشتى ها را مرتكب شود، پس او احمق واقعى است. قناعت ، مالى است كه پايان نيابد، و آن كس كه فراوان به ياد مرگ باشد در دنيا به اندك چيزى خشنود است، و هر كس بداند كه گفتار او نيز از اعمال او به حساب مى آيد جز به ضرورت سخن نگويد.
حكمت 350روانشناسى مردان ستمكار(سياسى، اجتماعى،اخلاقى)
وَ قَالَ [عليه السلام] لِلظَّالِمِ مِنَ الرِّجَالِ ثَلَاثُ عَلَامَاتٍ يَظْلِمُ مَنْ فَوْقَهُ بِالْمَعْصِيَةِ وَ مَنْ دُونَهُ بِالْغَلَبَةِ وَ يُظَاهِرُ الْقَوْمَ الظَّلَمَةَ .
و درود خدا بر او ، فرمود: مردم ستمكار را سه نشان است: با سركشى به مافوق خود ستم روا دارد، و به زير دستان خود با زور و چيرگى ستم مى كند، و ستمكاران را يارى مى دهد.
حكمت 351اميدوارى در سختى ها(معنوى)
وَ قَالَ [عليه السلام] عِنْدَ تَنَاهِى الشِّدَّةِ تَكُونُ الْفَرْجَةُ وَ عِنْدَ تَضَايُقِ حَلَقِ الْبَلَاءِ يَكُونُ الرَّخَاءُ .
و درود خدا بر او ، فرمود: چون سختى ها به نهايت رسد، گشايش پديد آيد، و آن هنگام كه حلقه هاى بلا تنگ گردد آسايش فرا رسد.
حكمت 352اعتدال در پرداخت به امور خانواده(اخلاقى،اجتماعى،خانوادگى)
وَ قَالَ [عليه السلام] لِبَعْضِ أَصْحَابِهِ لَا تَجْعَلَنَّ أَكْثَرَ شُغُلِكَ بِأَهْلِكَ وَ وَلَدِكَ فَإِنْ يَكُنْ أَهْلُكَ وَ وَلَدُكَ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ فَإِنَّ اللَّهَ لَا يُضِيعُ أَوْلِيَاءَهُ وَ إِنْ يَكُونُوا أَعْدَاءَ اللَّهِ فَمَا هَمُّكَ وَ شُغُلُكَ بِأَعْدَاءِ اللَّهِ .
و درود خدا بر او ، فرمود: (به برخى از ياران خود فرمود) بيشترين اوقات زندگى را به زن و فرزندت اختصاص مده ، زيرا اگر زن و فرزندت از دوستان خدا باشند خدا آن ها را تباه نخواهد كرد ، و اگر دشمنان خدايند ، چرا غم دشمنان خدا را مى خوري؟!
حكمت 353بزرگ ترين عيب(اخلاقى)
وَ قَالَ [عليه السلام] أَكْبَرُ الْعَيْبِ أَنْ تَعِيبَ مَا فِيكَ مِثْلُهُ .
و درود خدا بر او، فرمود: بزرگ ترين عيب آن كه چيزى را در خوددارى، بر ديگران عيب بشمار!
حكمت 354روش تبريك گفتن در تولد فرزند(اخلاقى، اجتماعى)
وَ هَنَّأَ بِحَضْرَتِهِ رَجُلٌ رَجُلًا بِغُلَامٍ وُلِدَ لَهُ فَقَالَ لَهُ لِيَهْنِئْكَ الْفَارِسُ فَقَالَ [عليه السلام] لَا تَقُلْ ذَلِكَ وَ لَكِنْ قُلْ شَكَرْتَ الْوَاهِبَ وَ بُورِكَ لَكَ فِى الْمَوْهُوبِ وَ بَلَغَ أَشُدَّهُ وَ رُزِقْتَ بِرَّهُ .
و درود خدا بر او ، فرمود: (در حضور امام، شخصى با اين عبارت ، تولد نوزادى را تبريك گفت " قدم دلاورى يكّه سوار مبارك باد" (50)
چنين مگو ! بلكه بگو : خداى بخشنده را شكر گزار ، و نوزاد بخشيده بر تو مبارك ، اميد كه بزرگ شود و از نيكو كارى اش بهرمند گردي!.
حكمت 355پرهيز از تجمل گرايى(اعتقادى، سياسى)
وَ بَنَى رَجُلٌ مِنْ عُمَّالِهِ بِنَاءً فَخْماً فَقَالَ [عليه السلام] أَطْلَعَتِ الْوَرِقُ رُءُوسَهَا إِنَّ الْبِنَاءَ يَصِفُ لَكَ الْغِنَى .
و درود خدا بر او ، فرمود: وقتى يكى از كارگزارانِ امام، خانة با شكوهى ساخت به او فرمود) سكه هاى طلا و نقره سر بر آورده خود را آشكار ساختند، همانا ساختن مجلل بى نيازى و ثروتمندى تو را مى رساند.
حكمت 356قدرت خداوند در روزى رسانى(اعتقادى)
وَ قِيلَ لَهُ [عليه السلام] لَوْ سُدَّ عَلَى رَجُلٍ بَابُ بَيْتِهِ وَ تُرِكَ فِيهِ مِنْ أَيْنَ كَانَ يَأْتِيهِ رِزْقُهُ فَقَالَ [عليه السلام] مِنْ حَيْثُ يَأْتِيهِ أَجَلُهُ .
و درود خدا بر او ، فرمود: (از امام پرسيدند: اگر دُرِ خانة مردى را به رويش بندند، روزى او از كجا خواهد آمد ؟ فرمود)
از آن جايى كه مرگ او مى آيد!.
حكمت 357روش تسليت گفتن(اخلاقى، اجتماعى)
وَ عَزَّى قَوْماً عَنْ مَيِّتٍ مَاتَ لَهُمْ فَقَالَ [عليه السلام] إِنَّ هَذَا الْأَمْرَ لَيْسَ لَكُمْ بَدَأَ وَ لَا إِلَيْكُمُ انْتَهَى وَ قَدْ كَانَ صَاحِبُكُمْ هَذَا يُسَافِرُ فَعُدُّوهُ فِى بَعْضِ أَسْفَارِهِ فَإِنْ قَدِمَ عَلَيْكُمْ وَ إِلَّا قَدِمْتُمْ عَلَيْهِ .
و درود خدا بر او ، فرمود: (مردمى را در مرگ يكى از خويشاوندانشان چنين تسليت گفت)
مْردن از شما آغاز نشده ، و به شما نيز پايان نخواهد يافت. اين دوست شما به سفر مى رفت، اكنون پنداريد كه به يكى از سفرها رفته ؛ اگر او باز نگردد شما به سوى او خواهيد رفت.
حكمت 358مسؤوليت نعمت ها(اخلاقى، اقتصادى)
وَ قَالَ [عليه السلام] أَيُّهَا النَّاسُ لِيَرَكُمُ اللَّهُ مِنَ النِّعْمَةِ وَجِلِينَ كَمَا يَرَاكُمْ مِنَ النِّقْمَةِ فَرِقِينَ إِنَّهُ مَنْ وُسِّعَ عَلَيْهِ فِى ذَاتِ يَدِهِ فَلَمْ يَرَ ذَلِكَ اسْتِدْرَاجاً فَقَدْ أَمِنَ مَخُوفاً وَ مَنْ ضُيِّقَ عَلَيْهِ فِى ذَاتِ يَدِهِ فَلَمْ يَرَ ذَلِكَ اخْتِبَاراً فَقَدْ ضَيَّعَ مَأْمُولًا.
و درود خدا بر او ، فرمود: اى مردم، بايد خدا شما را به هنگام نعمت همانند هنگامه كيفر ، ترسان بنگرد ، زيرا كسى كه رفاه و گشايش را زمينة گرفتار شدن خويش نداند ، پس خود را از حوادث ترسناك ايمن مى پندارد و آن كس كه تنگدستى را آزمايش الهى نداند پاداشى را كه اميدى به آن بود از دست خواهد داد.
حكمت 359راه خود سازى(اخلاقى، تربيتى)
وَ قَالَ [عليه السلام] يَا أَسْرَى الرَّغْبَةِ أَقْصِرُوا فَإِنَّ الْمُعَرِّجَ عَلَى الدُّنْيَا لَا يَرُوعُهُ مِنْهَا إِلَّا صَرِيفُ أَنْيَابِ الْحِدْثَانِ أَيُّهَا النَّاسُ تَوَلَّوْا مِنْ أَنْفُسِكُمْ تَأْدِيبَهَا وَ اعْدِلُوا بِهَا عَنْ ضَرَاوَةِ عَادَاتِهَا .
و درود خدا بر او ، فرمود: اى اسيران آرزوها ، بس كنيد! زيرا صاحبان مقامات دنيا را تنها دندان حوادث روزگار به هراس افكند، اى مردم كار تربيت خود را خود بر عهده گيريد، و نفس را از عادت هايى كه به آن حرص دارد باز گردانيد.
حكمت 360ضرورت پرهيز از بدگمانى(اخلاقى، اجتماعى)
وَ قَالَ [عليه السلام] لَا تَظُنَّنَّ بِكَلِمَةٍ خَرَجَتْ مِنْ أَحَدٍ سُوءاً وَ أَنْتَ تَجِدُ لَهَا فِى الْخَيْرِ مُحْتَمَلًا .
و درود خدا بر او ، فرمود: شايسته نيست به سخنى كه از دهان كسى خارج شد، گمان بد ببرى ، چرا كه براى آن برداشت نيكويى مى توان داشت.
